GDO'YA HAYIR PLATFORMU

GIDA, TARIM ve HAYVANCILIK BAKANI`NA ZORUNLU YANIT

2012-01-04T22:19:00.001+02:00

2004 yılından bugüne seksenden fazla kurumsal üyesiyle çevre, ekoloji, biyoçeşitlilik, insan ve hayvan sağlığını koruma mücadelesini, bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmalarını yılmadan sürdüren GDO`ya Hayır Platformu, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Sayın Mehdi EKER`e aşağıdaki yanıtı vermiştir:

GIDA, TARIM ve HAYVANCILIK BAKANI`NA ZORUNLU YANIT

27.12.2011

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Sayın Mehdi EKER, önceki gün bir gazeteye yaptığı açıklamada, GDO`lu mısırın yemlerde kullanılmasına ilişkin olarak, "Zarar verirse hayvana verir, buradan besine geçmez. GDO`nun ete, süte ve yumurtaya geçtiğini kanıtlayan bir tane bile bilimsel çalışma, veri yok. Zarar verirse o hayvanın kendisine veriyor" ifadesinde bulunmuştur.

Sayın Bakanın "Bu konuda bir tane bile bilimsel çalışma yok" sözü gerçeği yansıtmamaktadır. Birçok araştırma hayvan yemindeki bitki kloroplast DNA‘sının süte, yumurtaya ve ete geçtiğini ortaya koymuştur.

İtalya`da Catania Üniversitesi Biyomedikal Bilimleri Bölümü`nden Agodi, Barchitta, Grillo ve Sciacca`nın yaptıkları araştırmada marketlerden alınan 12 markaya ait 60 farklı süt örneği analize tabi tutulmuş ve analiz sonucu GDO`lu mısır ve soyayla beslenen hayvanlardan elde edilen bu sütlerin %25`inde GDO`lu DNA parçalarına rastlanmıştır. Pastörizasyon işleminin dahi bu GDO`lu DNA zincirini parçalayamadığı tespit edilmiştir.

Öte yandan, "Zarar verirse hayvana verir" diyen Sayın Bakan, bu konuda çok haklıdır. GDO, yemler yoluyla hayvan dokusuna geçer ve bilimsel araştırmaların da gösterdiği şekilde hayvan bundan zarar görür.

Bu konuda, İtalya`daki Cattolica S. Cuore Üniversitesi`nden Raffaele Mazza önderliğinde bir grup bilim insanının yaptığı araştırmada, GDO`lu yemle beslenen hayvanların kanında, karaciğerinde, dalağında ve böbreğinde GDO`lu DNA`lar tespit edilmiştir. Ayrıca, Phipps, Deaville ve Maddison`ın yaptığı araştırmada ise süt ineklerinin, sütlerinde, kan ve dışkıları ile oniki parmak bağırsaklarında transgenik bitki DNA`sına rastlanmıştır.

Bu bilimsel araştırmaların ışığında, Sayın Bakan`a soruyoruz: "GDO`lu yemden hayvan zarar görüyorsa, insanların zarar görmeyeceğinden nasıl bu kadar emin olabilmektesiniz?"

Bizler, sayın Bakan`ın enerjisini, GDO`lu yemleri övmek ve ithalatına olanak sağlamak yerine, tarım politikalarını düzeltip mısır ve soya üretiminde kendimize yeterliliği yakalamak konusunda harcamasını beklerdik.

Saygılarımızla

GDO`YA HAYIR PLATFORMU

GDO’lu yem kullanan şirketler açıklasın!

2011-12-26T23:14:00.004+02:00

Türkiye’ye halihazırda ithal edilen üç GDO’lu soya çeşidi var. Biyogüvenlik Kurulu, sessiz sedasız 13 GDO’lu mısırın yem amaçlı ithaline izin verdi. Artık soframıza gelen etin, sütün, yoğurdun GDO’yla yemlenen hayvandan olup olmadığını bilemeyeceğiz

Yine siyaseten karma karışık bir gündeme takılmış vaziyetteyiz. Bir yandan da şike mike olayları... Çok meşguluz, çok! Öyle meşguluz ki soframıza yeni girecek GDO’lu gıdalardan haberimiz yok.
Biyogüvenlik Kurulu Başkanı Hakan Yardımcı, önceki gün 13 GDO’lu mısır çeşidinin ithal edileceğini açıkladı. Bilimsel komitelerin raporları tamamladığını ve kamuoyunun görüşünü aldıklarını söyleyen Yardımcı, kurulun buna göre karar verdiğini belirtiyor. Oysa kamuoyu tepkisini karşı imza toplayarak göstermişti!
Şimdi o 13 mısır çeşidi, yem amaçlı kullanılacak. Yani GDO’lu ürünleri tavuğa, danaya, ineğe yedirecekler.
Bu hayvanlardan elde edilen sütü, eti, peyniri, yumurtayı, yoğurdu alarak biz de çocuklarımız da dolaylı GDO’lu mısırdan nasibimizi alacağız.
Sırada, doğrudan yiyeceklerde kullanılacak GDO’lu ürünler var. Zira Yardımcı müjdeliyor; kolza, şeker pancarı, patates, soya ve mısır, toplam 42 çeşit de izin için beklemede. Kurul, rapor hazırlamakla meşgul. Bilimsel-liği tartışmalı, şeffaflıktan uzak raporlar bunlar.

Biyogüvenlik kanununa bak
Bir yandan “Gıda için henüz karar veremedik” diyor Yardımcı. Acaba neden veremediniz? Yardımcı’dan ricamız, kuru ve alelacele bir açıklama yapmak yerine raporları ve kamuoyu görüşlerinin ayrıntısıyla açıklaması!
GDO’lu ürünlerin sağlığa zararlı olduğunu savunan Greenpeace, kurulun mesai saatinin bitiminden sonra GDO’lu mısırların ithaline izin verilmesini ‘kabul edilemez‘ buluyor.
Greenpeace Akdeniz Tarım Kampanyası Sorumlusu Tarık Nejat Dinç’in açıklaması şöyle: “Kurul, 13 GDO’lu mısırın ithalatını serbest bırakarak, gıda güvenliğimizi elimizden aldı. Artık soframızdaki gıdanın nereden geldiğini bilemediğimiz, çocuklarımızın ne yediğinden emin olamayacağımız bir dönem başlıyor.”
Peki GDO’lu ürünleri kullanan firmalar, bunu halka açıklamak zorunda değil mi? Ne yazık ki bu hakkımız da gasp edilmiş durumda. Çünkü Biyogüvenlik Kanunu’na göre, GDO’lu yemle beslenen hayvanlardan elde edilen gıdalarda etiketleme zorunluluğu bulunmuyor!

Etiketleme yok
Dinç, “GDO’lu yemlerle beslenen hayvanlardan elde edilen et, süt, yumurta, peynir gibi ürünlerin üzerinde GDO’lu yemle beslenen hayvanlardan elde edildiğine dair en ufak bir etiketleme zorunluluğu olmadığı için bu deneyin parçası olduğumuzdan haberdar bile olamayacağız. Alınan karar, ‘GDO ve ürünlerinin üretici ve tüketicinin tercih hakkının ortadan kaldırılması durumunda bu başvurular reddedilir’ diyen Biyogüvenlik Kanunu’na aykırı bir durumdur. Bu kararı bir rezalet olarak nitelendiriyoruz. Greenpeace, kararın iptali için konunun hukuki zeminde de takipçisi olacak” diyor.
Bu durumda sağlıklı, doğal besini marketten almak giderek zorlaşacak. Ekolojik pazarlar tek şansımız olacak. Özel sektörün üzerine düşen, zorunluluk olmadığı halde GDO’lu yem kullanıp kullanmadıklarını kamuoyuna açıklamak. Aksi takdirde kendileri kaybedecek.

KAMUOYU TEPKiSi HiÇE SAYILDI

* Türkiye’de 108 bin kişi GDO’lu ürün istemediğini imzalarıyla dile getirmişti.
* 15 bin kişi de Greenpeace’in de dahil olduğu ‘GDO’ya Hayır Platformu‘nun bir bileşeni olan Ziraat Mühendisleri Odası kampanyası aracılığıyla Biyogüvenlik Kurulu’na görüşünü bildirdi.
* Greenpeace’e göre bu karar, sırada bekleyen 42 adet GDO çeşidinin ülkemize girmesinin de yolunu yapmayı amaçlıyor.
* Türkiye, yanlış politikalar sonucu her yıl 500 bin-1 milyon ton mısır ithal ediyor. Dünyada mısırın yüzde 29’u GDO’lu tohumlarla yetiştiriliyor.
* İthalatın büyük bölümünü ABD, Kanada ve Latin Amerika’dan yapıyoruz.

http://cadde.milliyet.com.tr/2011/12/25/YazarDetay/1480082/gdo-lu-yem-kullanan-sirketler-aciklasin

'gdo'lu Mısır İthalatı Durdurulmalı"

2011-12-26T23:10:00.004+02:00

Tüketici Dernekleri Federasyonu (TÜDEF) Genel Başkanı Sıtkı Yılmaz, Biyogüvenlik Kurulu'nun yem maksadıyla kullanılmak üzere 13 çeşit GDO'lu mısırın ithalatına izin verdiğini belirterek, "Verilen karar, hayvan yemi için de olsa tüketici bundan bir şekilde etkilenecektir. Bir an önce bu karar gözden geçirilmeli" dedi.

Biyogüvenlik Kurulu'nun GDO'lu mısır ithalatına izin vermesine tüketiciler tepki gösterdi. TÜDEF Genel Başkanı Yılmaz, bu yemle beslenen hayvanların etinden, sütünden, yumurtasından insanların da besleneceğini ifade ederek, tüketicinin risk altında kaldığını vurguladı. Yılmaz, "Her ne kadar 'insan hayatı üzerinde olumsuz etkisi olmaz' diyen bilim adamlarının görüşü bulunsa da, risk altına giren tüketicidir. Biyogüvenlik Kurulu'nun bilimsel komitelere hazırlattığı sosyo-ekonomik değerlendirme raporlarında
'GDO'ların sindirim sisteminde hazmedilemeyip, hücrelere kadar taşınabildiği, marketlerden alınan süt örneklerinde GDO'lu yemlere rastlandığı, pastörize işleminin dahi bu DNA'yı yok edemediği belirtiliyor. Dolayısıyla GDO'lu ürünlerin sağlık riski oluşturabileceğine dikkat çekiliyor" diye konuştu.

"DÜNYANIN YÜZDE 70'İ GDO'SUZ MISIR KULLANIYOR"
Biyogüvenlik Kurulu kararı ile bilimsel komitelerin görüşleri arasında çelişki olduğuna işaret eden Yılmaz, "Kurul, kararında tüketici sağlığını dikkate almadı. Ülkemiz aynı zamanda bir tarım ülkesidir. İhtiyacımızı karşılayacak kaynaklara sahibiz. Verimli topraklarımıza rağmen dışarıdan mısır ithalatına izin verilmesini anlayamıyoruz. Dünyada yüzde 70'in üzerinde GDO'suz mısır varken, niçin ABD, Arjantin gibi GDO'lu mısır üreten ülkelerden ithalat yapalım" diye sordu.
Tüketicinin GDO'lu ürünler konusunda tedirgin olduğuna dikkat çeken Yılmaz, "GDO'lu ürünlerin tüketiciden saklanması ahlaki değildir. Yüzde 9 oranında ve altında GDO içeren ürünlerin etiketlerine 'GDO'lu' ibaresi yazılmıyor. Bu durum tüketicinin en temel haklarından sağlık, bilgi edinme ve seçme hakkının ihlali anlamına geliyor. Bu hakkın önüne hiçbir şekilde engel konamaz" ifadelerini kullandı.
Kurul kararının aynı zamanda doğal mısır üreten üreticileri de cezalandırdığını öne süren Yılmaz, GDO'lu ürünlerin ithalatının durdurulmaması halinde TÜDEF ve üye derneklerin 2012 Ocak ayından itibaren ülke genelinde bir kampanya yapacaklarını da sözlerine ekledi.

http://www.tarsusonline.com/bursa/-gdo-lu-misir-ithalati-durdurulmali--h30618.html

GDO’YA KİM “EVET” DEDİ DE İZİN VERDİNİZ?

2011-12-26T23:09:00.002+02:00

Sevgili arkadaşlar,

GDO'ya Hayır Platformu, halkı GDO'lar konusunda bilinçlendirme mücadelesinin yanında, ülkemize GDO ve ürünlerinin girişini durdurabilmek amacıyla hukuki mücadelesini de başarıyla sürdürmektedir.

Sizlerden aşağıdaki platform açıklamamızı üyelerinize, üyesi olduğunuz mail gruplarınıza, basına, siyasilere, arkadaşlarınıza, ulaşabileceğiniz her yere göndermenizi talep ediyoruz.

Açıklamanın altında yer alan, GDO'ların ve ürünlerinin ülkemize girişine onay veren Biyogüvenlik Kurulu üyelerinin adları ve elektronik posta adresleri de yer almaktadır. Lütfen basın açıklamasını bu kurul üyelerine herbirimiz gönderelim ve arkadaşlarımızın da bu konuda takipçisi olalım. Ne kadar dik durursak o kadar rahatsız olacaklardır. Lütfen sonraya bırakmayınız ve hemen gönderiniz.

Ahmet ATALIK

TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası

İstanbul Şube Başkanı

GDO’YA KİM “EVET” DEDİ DE İZİN VERDİNİZ?

24.12.2011

Türkiye Yem Sanayicileri Birliği Derneği İktisadi İşletmesi, Beyaz Et Sanayicileri ve Damızlıkçılar Birliği Derneği İktisadi İşletmesi ile Yumurta Üreticileri Merkez Birliği’nin başvurusu üzerine Biyogüvenlik Kurulu GDO’lu 13 mısır çeşidine yem amaçlı kullanılmak üzere izin verdiğini 23.12.2011 tarihinde açıklamıştır.

Başvurunun yem sanayicileri, hayvan yetiştiricileri ve yumurta üreticilerini temsil eden derneklerin iktisadi işletmeleri tarafından yapılmış olması, bu GDO’lu mısırları kullanacak şirketleri kamufle etmektedir. Bu şekilde, tüm hayvancılık sektörü ve et, süt, yoğurt, peynir, yumurta gibi hayvansal ürünler ile bu ürünlerin içeriğini oluşturduğu binlerce gıda maddesi de risk altında bırakılmaktadır. GDO’suz yem kullanan üreticiler de bu şekilde cezalandırılmaktadır, zira mevzuata göre GDO’lu yem ile beslenen hayvanların ürünlerinin etiketlenme zorunluluğu bulunmamaktadır.

Bunun sonucunda tüketici satın aldığı hayvansal ürünün GDO’lu olup olmadığını bilemeyecektir. Oysa ki, Biyogüvenlik Yasası GDO ve ürünlerinin tüketicinin tercih hakkını ortadan kaldırması halinde GDO başvurularının reddedileceğini söyler. GDO’lu yemle beslenen hayvanlardan elde edilen ürünlerin etiket taşımaması, tüketicinin tercih hakkını doğrudan ortadan kaldırmaktadır. Bu nedenle verilen karar kanuna da aykırıdır.

Hangi anne GDO’lu yem ile beslenen hayvanın etini, yumurtasını, sütünü, bu sütten yapılmış yoğurdu ya da peyniri çocuğuna yedirmek ister?

Anneler, bunu asla bilemeyeceksiniz!

Biyogüvenlik Kurulu tarafından bilimsel komitelere hazırlattırılan Sosyo-ekonomik Değerlendirme Raporlarında GDO’ların sindirim sisteminde sindirilemediği ve hücrelere kadar taşınabildiği, marketlerden alınan süt örneklerinde GDO’lu yemlere ait DNA’ya rastlanıldığı, pastörizasyon işleminin dahi bu DNA’yı yok edemediği açık bir şekilde belirtilmekte, GDO’ların sağlık riski yaratabileceği kabul edilmektedir.

Mısır, ülkemizde de yetiştirilebilen bir üründür. Ancak Tarım Bakanlığı mısır bitkisini desteklemek, verilen desteği artırmak yoluyla kendimize yeterliliği yakalamak varken, bunu yapmamakta, ülkemizi ithalata mahkum etmektedir. Mısıra sağlanan desteğin son dört yıldır aynı seviyede kalması yüzünden ülkemize her yıl 500 bin ton ile 1 milyon ton civarında mısır ithalatı yapılmaktadır.

Ancak bu durum yine de yapılacak mısır ithalatının GDO'lu olmasını meşru kılmamaktadır. Dünyada üretilen mısırın sadece %29’u GDO’lu tohumla üretilmektedir, yani %71’i GDO’suzdur. Dolayısıyla uygulanan yanlış politikalar nedeniyle ortaya çıkan ithalat ihtiyacını GDO'lu mısır türleriyle gidermeye çalışmanın hiçbir meşru gerekçesi yoktur.

Kamuoyu görüşüne açılan bilimsel raporlara 15 bin kişinin görüş bildirdiği Biyogüvenlik Kurulu Başkanı tarafından açıklanmıştı. Şimdi soruyoruz, bu görüşlerden kaç tanesi “EVET, BEN GDO İSTİYORUM” diyordu da Kurul GDO’lu mısırlara onay verdi?

GDO’ya Hayır Platformu bileşenleri konuyla ilgili yaptıkları kampanya ile iki günlük süreçte 100 bin imza toplayarak bu imzaları Biyogüvenlik Kurulu’na ilettiler. Halkımızın GDO ve ürünlerini tüketmek istemediğini imzaları ve görüşleriyle net bir şekilde göstermesine karşın, Kurul bu izni neye göre verdiğini kamuoyuna derhal açıklamalıdır! Kamuoyu iradesini hiçe sayan bu GDO hayranlığının dayanağı bizlere açık bir şekilde izah edilmelidir!

Yem amaçlı ithal edileceği söylenen GDO’lu mısırların tarlalarımızda veya doğrudan gıda üretiminde kullanılması engellenebilecek mi? Halkımızı GDO’lu mısırlara muhtaçmış gibi gösterenleri ve buna izin verenleri kınıyor, tatminkar bir açıklama bekliyoruz; şayet verebilecekleri bir cevapları varsa!

GDO’ya Hayır Platformu başta çocuklarımız olmak üzere halkımızı, hayvanlarımızı ve doğayı GDO ve ürünlerinin tehlikelerinden kurtaracak her türlü meşru mücadelesini yılmadan yürütecektir!

GDO’YA HAYIR PLATFORMU

BİYOGÜVENLİK KURULU

Başkan: Prof. Dr. Hakan YARDIMCI

yardimci@veterinary.ankara.edu.tr

Başkan Vekili: Doç. Dr. Masum BURAK

mburak@tagem.gov.tr, bilgi@tagem.gov.tr

Raportör: Dr. Ahmet ARSLAN

ahmet.arslan@tarim.gov.tr, ahmeta@kkgm.gov.tr

2. Raportör: Prof. Dr. Mustafa AKÇELİK

akcelik@science.ankara.edu.tr

Üye: Recep ŞAHİN

rsahin@cob.gov.tr

Üye: Sabri KİRİŞ

sabrikiris@gmail.com, sabrikiris@hotmail.com

Üye: Uzman Dr. Hasan IRMAK

hirmak@hotmail.com, hasan.irmak@saglik.gov.tr

Üye: Mustafa SEVER

severm@dtm.gov.tr

Üye: Tanzer ERDEM

tanzer.erdem@sanayi.gov.tr

13 GDO’lu mısıra izin

2011-12-26T22:58:00.002+02:00

Biyogüvenlik Kurulu Başkanı Hakan Yardımcı, NTV’nin yayınında önemli açıklamalarda bulundu.

Yardımcı, şunları söyledi:

“Daha önce sadece üç soya çeşidine izin vermiştik. Daha sonra 13 mısır çeşidi ile ilgili bilimsel komitelerin raporlarını ilan ettik, kamuoyunu görüşünü aldık. Kurulumuz kararını verdi. Buna göre 13 mısır çeşidinin yem amaçlı olarak kullanılmasına resmen izin verilmiştir. Bugün itibarıyla web sayfamızdan ilan edilecek.

Bize 5 bitkiye ait başvuru var; mısır, kolza, şeker pancarı, patates ve soya… Bunların bir kısmı yem amaçlı bir kısmı gıda amaçlı. Toplam 58 rapor çıkması gerekiyor. Biz bugünle beraber 16 rapor verdik. Sadece 13 mısır çeşidi ile ilgili karar aldık. Bundan önce de 3 soya çeşidi ile ilgili izin vermiştik. Toplam 16 çeşit.

Geriye 42 çeşit ile ilgili çalışma kalmıştır. Bunlarla ilgili raporları da kamuoyunu paylaşacağız. Gıda ile ilgili bir karar vermedik şu anda. Yalnızca mısırla ilgili karar verdik.

Bunun dışında incelemekte olduğumuz ürünler var. Şu anda gıda ile ilgili herhangi bir kararımız yok, sadece yem ile ilgili olarak kararımız var.”

TÜRKİYE’NİN GDO MACERASI

Türkiye’de “genetiği geğiştirilmiş” gıdalar şu anda sadece hayvan yemi olarak kullanılıyor. İlk olarak GDO’lu 3 soya çeşidinin hayvan yemi olarak Türkiye’ye girişine izin verildi. Soyanın ardından artık toplam 13 GDO’lu mısır çedinin de hayvan yemi olarak ithal edilmesine izin çıktı.

Biyogüvenlik Kurulu yasa gereği Ağustos ayında GDO’lu 3 mısır çeşidini halkın görüşüne açmıştı. Bu raporun ardından son olarak Eylül 2001′de GDO’lu mısır çeşitlerinin yem olarak kullanılmasına ilişkin raporu da halkın görüşene açarak ilan etti.

Son olarak bugün Biyogüvenlik Kurulu, 13 mısır çeşidi ile ilgili bilimsel kuruldan olumlu yanıt çıktığını açıkladı. Bu durumda yem amaçlı kullanılmak üzere GDO’lu mısır çeşitlerinin ithal edilmesinin de önü açıldı.

Türkiye her yıl 500 bin ton ile 1 milyon ton arasında mısır ithal ediyor. Dünyada mısırın yüzde yirmidokuzu GDO’lu tohumlarla yetiştiriliyor. Türkiye ithalatın büyük bölümünü ABD, Kanada ve Latin Amerika ülkelerinden alıyor.

http://www.karasaban.net/13-gdolu-misira-izin/

GDO’ya HAYIR PLATFORMU BASIN AÇIKLAMASI

2011-12-26T22:57:00.002+02:00

GDO’ya HAYIR PLATFORMU BASIN AÇIKLAMASI

İzmir, 19 Kasım 2011

2004 yılında GDO tehlikesinin farkına varan 8 demokratik kitle örgütü GDO’ya Hayır Platformu adı altında faaliyet göstermeye başlamıştır. 2004 yılından bu güne seksenden fazla kurumsal üyesiyle çevre, ekoloji, biyoçeşitlilik, insan ve hayvan sağlığını koruma mücadelesini, bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmalarını yılmadan sürdürmektedir. Bu kapsamda ‘Canavar Balon’ ve ‘Gıda Tohum Haktır - GDO’ya Hayır’ isminde iki kampanya, onlarca basın açıklaması, toplantı ve gösteri yapmıştır.

Platform, ‘Tohumculuk Hakkında Kanun’, ‘UPOV Sözleşmesi’ gibi çiftçi ve tüketici haklarını ihlal eden kanun ve sözleşmeler hakkında raporlandırma çalışmaları yapmış, bu konularda kamuoyunun dikkatini tohum ve gıda geleceğimiz üzerine odaklamıştır. Bu bağlamda, bileşeni olan çiftçi örgütleriyle birlikte uluslararası çiftçi ağlarıyla sağladığı eşgüdüm doğrultusunda, toplumun kendi gıdası üzerinde tam egemenliğini sağlaması gerektiğini benimsemiş, doğayla uyumlu ve toplumun sağlığını bozmayan tarımsal sistemlerin önemi üzerinde durmuştur.

Bugün GDO’ya Hayır Platformu, kamuoyunda bilinir, raporlarıyla saygınlığını göstermiş bir demokratik kitle örgütüdür.

2010 yılında GDO karşıtı mücadele ise yeni bir evreye girmiştir. Türkiye’de 2010 yılında Biyogüvenlik Yasası yayınlanmıştır. Bu yasanın ardından, Türkiye’de GDO’lu tohumların kullanımı ve GDO’ya dayalı bitkisel üretimi yasaklanmıştır. Buna karşılık, GDO’lu gıdaların ülkemize girişi ise hızlanmıştır. Özellikle hayvansal yem ihtiyacını karşılamak bahanesiyle bu ithalatlarda son bir yılda önemli bir artış olduğu söylenebilir. Ocak ayında Biyogüvenlik Kurulu 3 GDO’lu hayvan yemine izin vermiştir. Temmuz ayında gündeme gelen 13 GDO’lu yem ise ithalat izni almak için Kurul’un gündeminde beklemektedir. GDO lobileri uzun yıllardır tarımsal sistemlerimizi esir alarak Türkiye’yi GDO’lu tarımsal bir yapı içine sürüklemiştir. Bunun sonucunda Türkiye’nin tam ithalatçı olduğu bir tarımsal sistem doğmuştur. Bu yaşanan dönüşüm ile bugün mücadele etmek sadece GDO karşıtlarının sorumluluğu değildir. Bu süreçte biyolojik çeşitliliğin önemini kavrayan, çocuklarının ve kendilerinin gıda egemenliğini güvence altına almak isteyen halkımızın üzerine sorumluluk düşmektedir.

Şirketlerin, Biyogüvenlik Kurulu üzerinde yarattığı baskı ve yönlendirme ile Türkiye tarımının geleceği ve gıdalarımızla oynamasını şiddetle reddediyoruz. Yasanın kabul edildiği günden bu yana şirketlerin ithal ettiği GDO’lu ürünlerin etiketlenme zorunluluğu olduğu halde bu zorunluluk yerine getirilmemektedir. Ülkeye soktukları GDO’lu ürünlerin hangi alanlarda kullanıldığını denetleme ve takip sorumluluğu bulunan Bakanlık ve şirketler bu sorumluluğu yerine getirmemektedir. Bu sorumsuzluğun hem idari hem de cezai yaptırımları vardır. Bu sorumluluğu yerine getirmeyenler, hem yargı önünde hem de toplumsal vicdanlarımız huzurunda hesap vermek zorunda kalacaktır. Önümüzdeki günlerde GDO’lu ürün ithalatının giderek artacağını öngörmek mümkündür. Bu şekilde geleneksel beslenme alışkanlıklarımız ve tarım kültürümüz değişmekte ve iğdiş edilmektedir. Tüketimde endüstriyel tarzların egemen olduğu gıda sistemleri toplum sağlığını bozduğu gibi tek tip insan ve tek tip bir toplumun doğmasına neden olmaktadır. Biz bu tek tip yaşam alışkanlıklarına karşı toplumsal ve biyolojik çeşitliliği savunmaya devam edeceğiz. Yerel kültürlerin, çeşitlerin ve doğayla barışık geleneksel tarımsal yöntemlerin geliştirilmesi bizim toplumsal sorumluluğumuzdur. GDO’ya Hayır Platformu bileşeni biz çiftçiler, tüketiciler, biliminsanları ve ekoloji örgütleri GDO’suz bir Türkiye ve dünya için direnmeye devam edeceğimizi bildiririz.

GDOHP Bileşenleri (Güncelleme Kasım 2011)

1. -TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası

2. -TMMOB Çevre Mühendisleri Odası

3. -TMMOB Peyzaj Mimarları Odası

4. -TMMOB Mimarlar Odası

5. -TMMOB Gıda Mühendisleri Odası Marmara Bölge Şubesi

6. -TMMOB Gıda Mühendisleri Odası Ege Bölge Şubesi

7. -TMMOB Gıda Mühendisleri Odası Bursa Şubesi

8. -TMMOB Makine Mühendisleri Odası Bursa Şubesi

9. -Türk Tabipleri Birliği

10. -Tüketici Dernekleri Federasyonu (TÜDEF)

11. -Tüketici Örgütleri Federasyonu (TÖF)

12. -Tüketiciyi Koruma Derneği (TÜKODER)

13. -Tüketici Hakları Derneği

14. -Tüketici Bilincini Geliştirme Derneği

15. –Çiftçi Sendikaları Konfederasyonu (ÇİFTÇİ-SEN)

16. -Ekoloji Kolektifi

17. –Doğayı Çevreyi Koruma ve Doğa Sporları Derneği (DOĞADER)

18. –Ekolojik Yaşam Derneği (EKODER)

19. -KESK Tarım Orkam-Sen

20. -Nilüfer Kent Konseyi

21. -Gemlik Yaşam Atölyesi Derneği

22. –İç Anadolu Çevre Platformu (İÇAÇEP)

23. -Marmara Çevre Platformu (MARÇEP)

24. -Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP)

25. -Sürdürülebilir Yaşam Kolektifi

26. -Gürsel Tonbul Çiftlik İşletmeleri

27. -İmece Evi İmece Ekoköyü Doğal Yasam ve Ekolojik Çözümler Derneği

28. -Eskişehir Çevre Koruma ve Geliştirme Derneği

29. -Muratpaşa Dostları Derneği

30. -Konyaaltı Dostları Derneği

31. -Kibele Ekolojik Yaşam Kooperatifi

32. -PDA Pembe Domates Ağı

33. -Akçaeniş Köyü Çevre Kültür Kalkınma ve Dayanışma Derneği

34. -Kirazlı Ekolojik Yaşam Derneği

35. -Bornova Sivil Toplum Platformu (BORPLAT)

36. -Greenpeace Türkiye

37. -Sinop Çevre Dostları Derneği

38. -Doğu Akdeniz Çevre Bileşenleri

39. -Yeni İnsan Yayınevi

40. -Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği

41. -Slowfood Yağmur Böreği Birliği

42. -Slowfood Fikir Sahibi Damaklar Birliği

43. -SlowFood Gençlik Gıda Hareketi

44. -SlowFood Ankara Birliği

45. -SlowFood Kars Birliği

46. -Boğatepe Çevre Yaşam Derneği

47. -Aromaterapi Derneği (AROMADER)

48. -Pratisyen Hekimlik Derneği

49. -Yeşil ve Sol Çalışma Grubu

50. -Mutfak Dostları Derneği

51. -Batı Akdeniz Çevre Platformu (BAÇEP)

52. -Gümüş Çevre Derneği

53. -Jade Çiftliği

54. -Yarımada Çevre Platformu

55. -Balıklıova Çevre Hareketi

56. -Gerence Körfezi Sivil İnisiyatifi

57. -Silivri Çevre Derneği

58. -Bursa Eczacı Odası

59. -Bursa Tüketiciler Derneği

60. -Bursa Sivil Toplum Derneği (Sivilay)

61. -Ekolojik Tarım Organizasyonu Derneği (ETO)

62. -İstanbul ODTÜ Mezunlar Derneği

63. -TEMA İzmir Temsilciliği

64. –Nükleer Tehlikeye Karşı Barış ve Çevre İçin Sağlıkçılar Derneği

65. -Cumhuriyet Kadınları Derneği

66. –Yeşiller Tarım Çalışma Grubu

67. -Nilüfer Belediyesi (Bursa)

68. –TMMOB Kimya Mühendisleri Odası Bursa Şubesi

69. –TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Bursa Şubesi

70. -Zirve Dağcılık Bursa Şubesi

71. –Çevre ve Tüketici Haklarını Koruma Derneği (ÇETKODER)

72. -Karadeniz Doğa Koruma Federasyonunu (KarDoğa)

73. –Çevre Ekoloji ve Yaban Yaşamı Destekleme Derneği (Mardin)

74. -Yenişehir Doğal Hayatı Koruma Derneği (YEDOHA)

75. -Yenişehir Çevre Platformu (YEÇEV)

76. -Ekolojik Yaşam Girişimcileri ve Gönüllüleri Derneği (EKOLOG) (Mersin)

77. -Emanetçiler Derneği

78. -İMECE Toplumun Şehircilik Hareketi

79. -Göynük Nergis Çiftlik ve Bağevi

80. -Tohum İzi Derneği

81. -Yenipazar İlçe Belediyesi (Aydın)

82. -Zonguldak-Bartın-Karabük İlleri Sosyal Yardımlaşma ve Kalkındırma Derneği

83. -Kuşadası Kent Meclisi YG21

GDO’ya Hayır Platformu 9. Eşgüdüm Toplantısı Raporu

2011-12-26T22:49:00.001+02:00

GDO’ya Hayır Platformu

9. Eşgüdüm Toplantısı Raporu

İzmir, 19 Kasım 2011

GDO’ya Hayır Platformu Bileşenleri 9. Eşgüdüm Toplantısı, 19 Kasım 2011 tarihinde Bornova Belediyesi’nin ev sahipliğinde Uğur Mumcu Kültür Merkezi’nde yapıldı.

15 örgütten 25 kişinin katıldığı toplantı aşağıdaki gündem maddeleri çerçevesinde gerçekleştirildi.

1. Durum Değerlendirme

2. Basın Bildirisinin hazırlanmasına yönelik görüşler

3. Yeni dönem Yürütme Kurulu’nun belirlenmesi

4. Komisyonların belirlenmesi

1) Durum Değerlendirmesi

Tohum üzerinde tüm toplumun hakimiyetinin sağlanması ve GDO karşıtı mücadelede yerel tohumlara dayalı bir tarım sisteminin ön plana çıkartılması gerektiği ve bu konuda çalışma yürütülmesinin gerekliliği belirtildi.

GDO’lar konusunda net bir kabul veya karşı çıkış olmadığı için bugün Türkiye’nin GDO’ya evet demesi, Türkiye’nin tamamiyle ithalatçı bir ülke konumuna geleceği anlamına gelmektedir.Rakamlara bakıldığında zaten bir çok üründe ithalatçı konumundayız ve mesela iç piyasada soya neredeyse hiç üretmiyoruz. Bir yandan yerli malı genelgesi yayınlıyoruz bir yandan da soya ve mısırın ithalatına izin veriyoruz.Tarımsal desteklemeleri yönlendirmek suretiyle iç pazarda mısır ve soya üretebiliriz. Biz pancardan şeker üretmeyi benimsemiş bir ülke olsaydık ithalatımız daha az olacaktı. Ama bakanlık nişasta bazlı şeker kotasını sürekli artırırsa tabi ki mısır ithalatı artar. Çiftçi desteklenmezse bu süreç böyle gidecektir. Günümüzde nişasta bazlı şeker (NBŞ) ve şeker pancarı tartışmaları "sağlık" üzerinden sürdürülmektedir. NBŞ destekleri olduğu sürece ve şekeri pancardan üretmediğimiz sürece, yurtdışından alınan mısıra muhtaç hale geleceğimiz aşikardır.

Biyogüvenlik Kurulu’na hayvan yemi olarak kullanılmak üzere Genetiği Değiştirilmiş ürünlerin ithalatı ile ilgili yapılan başvuru konusunda bugün gelinen süreç söyledir;

Ocak 2011’de Biyogüvenlik Kurulu’nun aldığı karar, Resmi Gazete’de yayınlandı. İthalatı talep edilen ürünlerin ilk bölümü geldi. Yem Sanayicileri Birliği, Kurul’a ithalat taleplerini içeren bir liste sundu. Onay bekleyen 13 ürün var. Geçtiğimiz yaz aylarında, Biyogüvenlik Kurulu üyeleri ve TAGEM personelinde değişiklik yapıldı. GDO’lu ürün ithalatı konusunda yetkili kimi bürokratların ABD ziyareti sonrasında da Yem Sanayicileri Birliği üzerinden lobi çalışmaları devam etmekte. AKP içinde çeşitli sebeplerle şerh koyan üyeler de uzaklaştırıldı. Kitle örgütleri temsilcilerinin gönderdiği üye ve başkan dışında üyelerin tamamına yakını değişti. Bu gelişme, Kurul’un karar vermesi beklenen genetiği değiştirilmiş yem ithalat taleplerinin olumlu kararla geçeceğini gösteriyor. Kurul, henüz yapmadığı ancak yakın zamanda yapması beklenen toplantısından sonra 30 gün içinde kararını açıklayacak.

Denetim mekanizması ile ilgili sıkıntı: 26 Ocak 2011 Biyogüvenlik Kurulu’nun onay verdiği GDO’lu ürünlerle ilgili risk denetiminin nasıl yapılacağı ile ilgili düzenleme Resmi Gazete’de yayınlandı. Risk denetimiyle ilgili süreci nasıl işletilecek? AB Direktifi ile ilgili konuda taslak bir çalışma yürütülüyor, ancak bu mekanizmanın kurulması, sahip olunan kapasite sebebiyle mümkün değil. İthalatçı olarak görülen yapı Yem Sanayicileri Birliği İktisadi İşletmesi. Ürün getiren şirketlerin sözcülüğünü üstleniyor. Bu şirketlerin hukuki sorumluluğu ortadan kaldırılıyor. Ürün geldikten sonra iktisadi işletmeye sorumlulukları yok. Şirketlerin yargılanması istense bile bu şirketlerin sorumluluğu olmuyor zira ithalatı yapan iktisadi işletme. Muhataplarımız Birlik şemsiyesi altında. Devlet hala ara mekanizma olarak kendini konumlandırarak arayı dolduruyor.

Daha önce yürütülen kampanyaların etkisiyle oluşan kamuoyu baskısı karşısında, süreç sürekli kolaylaştırıldı ve basitleştirilmiş işlem talepleri arttı. Kurul bugüne kadar basitleştirilmiş işlem taleplerini reddetti. Güç dengesinde Biyogüvenlik Kurulu’nda şirketler lehine hegemonya oluşturmak yönünde hareket edildi. Görünen o ki Directive 2001/1e8/EC of theEuropeanParliamentand of theCouncil of 12 March 2001 on thedeliberatereleaseintotheenvironment of geneticallymodifiedorganismsandrepealingCouncil Directive 90/220/EEC. direktifi Türkçe’ye çevrilecek ve yayınlanacak.

İç piyasada yem ihtiyacının varlığıyla ilgili baskılar mevcuttur ,hayvancılığın devamı için ithal yemlere ihtiyaç olduğu sürekli gündeme getirilmektedir. İktisadi olarak gereklilik üzerinden ortaya çıkılmakta ve ortaya konan veriler, "piyasanın ihtiyacı var " argümanıyla kamuoyuna sunulmaktadır.

GDO'lu ürün ithalatının taraflarından ve şu anda en önemlisi olan büyük yem sanayicileri, gen aktarılarak bazı özellikleri değiştirilen bitki, hayvan ya da mikroorganizmalara artık "Genetiği değiştirilmiş organizma" (GDO) değil, ‘Biyotek’ denmesi için çaba harcamaktadır.Zira , etiketlere GDO yazmanın zehir yazmakla eş olacağını ve halkın bu ürünlere şüpheyle bakacaklarını bilmektedirler. Yem şirketleri şu anda Komite’de karar aşamasında bekleyen genlerin ithalatına izin verileceğinden emindirler.

Kurul raporları hakkında bilgisi olmayan halka, raporların anlamının anlatılması mutlak bir gerekliliktir Bu nedenle Platformumuz , bu raporların ne anlama geldiğini, basını da işin içine çekerek kamuoyuna anlatabilecek bir komisyon oluşturacaktır.

Platformumuzun kuruluşuna ve çalışmalarına dayanak oluşturan "Yaşam Patentlenemez " bildirgemizin güncellenmesi ,kamuoyu ve basınla paylaşılması ve bölgelerdeki toplantıların bileşen örgütler tarafından periyodik olarak yapılmasına karar verildi.

Bir sonraki Eşgüdüm toplantısına kadar görev yapacak olan örgütlerden 7 kişilik bir yürütme kurulu seçilmiş ayrıca Tarım/Tohum ,Hukuk, Tüketici/PR/Medya, Sağlık/Bilim , Uluslararası İlişkiler Komisyonları oluşturulmuştur.

Toplantının ardından saat 14:30’da Basın toplantısı düzenlenmiştir. Basın açıklaması metni ,bir anlamda Eşgüdüm Kurulunun sonuç bildirgesi mahiyetinde olup, aşağıdadır.

GDOHP 8. EŞGÜDÜM KURULU SONUÇ BİLDİRGESİ

2011-01-17T23:55:00.000+02:00

GDOHP 8. EŞGÜDÜM KURULU: GDO'YA HAYIR DEDİ...

Platformun yedinci Eşgüdüm Toplantısının yapıldığı 2009 yılındaki toplantıda 2010 yılı içinde Biyogüvenlik Yasası’nın yürürlüğe gireceği bu konuda etkin bir kamuoyu oluşturulması gerekliliğinin altı çizilmişti. Öngörülerimiz doğru çıktı ve 2010 yılı Mart ayı içinde Biyogüvenlik Yasası Meclis tarafından kabul edildi. Bu yasa daha çıkmadan önce, 2008 yılında platform tarafından, “Gıda Tohum Haktır, GDO’ya Hayır” ismiyle bir kampanya başlatılmış ve Türkiye’de ve Dünya’da GDO’lu üretim ve tüketime son verecek bir politik hedef belirlenmiştir.

Biyogüvenlik Yasası’nın da bu eksende GDO’ları meşrulaştıracak biçimde değil, doğanın ve toplumun çıkarlarını koruyacak bir biçimde kurgulanması gerektiğini vurgulamıştık. Bu doğrultuda yasanın temel eksenine yönelik getirdiğimiz eleştiriler kamuoyunda 2009 ve 2010 yılında yankı buldu. Buna karşın, kabul edilen Biyogüvenlik Yasası, GDO’ların Türkiye’de üretimine izin vermezken, GDO’lu tüketimin önünü açıyordu. Bu tüketime olanak vermek için çıkartılan yönetmelik tam üç kez değiştirilerek şirketlerin lobi faaliyetleri karşısında doğanın ve toplumun sağlığını ezip gitti.

Biyogüvenlik Yasası tam da bu süreçten kısa bir süre içinde meclise geldi ve yasalaştırıldı. Mart ayında yasa kabul edilmesine karşın, Eylül ayında ancak yürürlüğe girdi. Bu süreç içinde GDO üretimine dayalı hammadde kullanan pek çok şirket bu ürünleri halka tükettirdi. Biyogüvenlik Yasası ile GDO içeren gıdalarda bu oran binde dokuzun üzerindeyse etiketlenme şartı konulmuştu. Ancak şirketler bu standarda dahi uymadı. Bu standardı denetleyecek idari mekanizmalar hükümet tarafından oluşturulmadı. Bir başka deyişle yasanın gölgesi altında, şirketler halk sağlığını bozmaya devam ediyor.

Biyolojik Çeşitlilik, Gıda Egemenliği ve İklim Adaleti İle Mümkündür

Biyogüvenlik Yasası’nın yürürlüğe girdiği 26 Eylül 2010 tarihinden bugüne kadar ki süreç içinde ise GDO’lu ürün kullanan şirketler ise yasanın gereklerini yerine getirmek söyle dursun, Lobi faaliyetleri ile Biyügüvenlik Kurulu üzerinde baskı yaratmaya yönelik araçlar geliştirme derdine düşmüşlerdir.

GDO’ya Hayır Platformu yasa kapsamında GDO’lu olduğu kabul edilen ürünlerin tamamının etiketlenmesi ve üzerine büyük puntolarla yazılmasının gerekli olduğunu düşünmektedir. Ancak bu GDO’lu gıdaların etiketlenerek ülkeye girmesini kabul ettiğimiz anlamına gelmemelidir. Türkiye’de binde dokuza kadar GDO içeren ürünler etiketlenecektir. Bu oranın sıfıra çekilmesi için mücadele etmek önümüzdeki dönemde temel politik eksenlerimizden olacaktır. GDO içerme riski bulunan gıdaların etiketlenmesi dışında, şirketler ürünlerinin GDO içermediğini de taahhüt ederek etiketlemelidir. Biyogüvenlik Yasası bu duruma olanak sağlamaktadır. Ancak bugüne kadar özellikle gıda sektöründeki şirketler ürünlerinin GDO’lu olmadığını ispatlayacak bir yönelime girmemiştir. Biz tüketici, üretici ve ekoloji örgütleri olarak en temel bilgilenme hakkımızın, gıdayı seçme hakkımızın ilgası anlamına gelen bu uygulamaların doğaya ve insanlığa karşı suç teşkil ettiğini savunuyoruz. Toplumun kendi kaderini belirleme hakkını elinden alan bu gizli bilgi mekanizmalarının deşifre edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle şirketler GDO’lu ürün kullandıklarını açıklamaya zorlanmadığı sürece hükümet ve ilgili bakanlık da bu sürecin bir parçası olarak görülmeye devam edecektir. Bu bağlamda söylemek gerekir ki, halkın çıkarını düşünmeyen idari uygulamalar takip edilecek ve hukuki sorumluluklarını yerine getirmeyen yetkililer hakkında hukuki süreçler başlatılacaktır.

GDO’suz Türkiye, Sıfırı Çek Etiketle

GDO’ya Hayır Platformu dün olduğu gibi bugün de GDO’suz bir Türkiye için mücadele etmektedir. Etiketlemenin yönetmelikteki haliyle Tüketiciyi korumadığını, çiftçilerin üretim dışına itildiğini görüyoruz. Bu nedenle GDO olduğu bilinen, risk taşıma potansiyeli olan tüm ürünler etiketlenmelidir. Ancak getirilen binde dokuzluk eşik değer kabul edilemez. Bunun için bu oranın sıfıra çekilmesi gerekmektedir. GDO’lu olmadığını iddia eden şirketler de ürünlerinde bu durumu belirtmelidir. Türkiye’de iklim krizinin yarattığı koşullarla, gıda tekelleri uzun süredir GDO’lu ürünlerin kaçınılmaz olduğu yönünde bir propaganda yapmaktadır. Bu lobi ilaç, gıda şirketlerinin denetiminde, tarım ve hayvancılık politikalarını belirlemektedir. Bu şirketlerin kara dayalı endüstriyel tarım modelleri iklim krizine neden olmaktadır. Kendi sorumluluklarında olan krizin bedelini ise topluma GDO yedirerek ödettirmektedirler. GDO’lu gıdalar iklim krizinin sonucudur. Bu nedenle tarımsal alanların daralması, tarım ürünlerindeki fiyat artışları, ülkelerin gıda arzı sorunuyla karşı karşıya kalması eşitsiz gelişen geç kapitalizmin ve onunla birlikte doğan iklim krizinin eseridir. Bu bağlamda da toplumun gıda egemenliğini yok eden tarımsal uygulamalar karşısında, GDO ile toplumun gıda sorunu çözülemeyecektir. Ancak şirketler bu konuda belli çıtalar koyarak GDO karşıtı duruşu zayıflatmak istemektedir. Binde dokuz gibi bir eşik belirleyerek, GDO’ların girişi konusunda bu haliyle etiketlemeyi kabul etmemiz istenmektedir. Ama kendileri de bu konuda hiçbir adım atmamaktadır. Oysa kendi hukuk sistemlerine uymayan bu lobici şirketler karşısında biyolojik çeşitliliği, emeğin gıda egemenliğini, iklim adaletini savunacak yegane güç pazarlık yapmayacak, net bir GDO karşıtı duruştur. Bu duruş temel alınarak bir kez daha sesleniyoruz, eğer ki gıdalarınızı etiketlemek istiyorsanız, “GDO’da sıfırı çekin ve etiketleyin.” Bunun dışında bir süreç GDO karşıtlarınca kabul edilmeyecektir.

Tohum’da Tekelleşmeye Karşı Tohum Mülkiyet Konusu Olmaktan Çıkarılmalıdır

Son otuz yıl içinde adım adım tohum kamusal mülkiyet konusu olmaktan çıkarılmıştır. Tohum varlıklarını koruma konusunda işi piyasa mekanizmalarına devreden hükümetler, tarım ve gıda geleceğimizin nasıl korunacağı konusunda şirketlerin kontrolü altına girmiştir. Türkiye’de GDO’lu tohum üretilmediği ve kullanılmadığı yasal olarak kabul edilmektedir. Buna karşın GDO egemenliğini elinde tutan şirketler Tohum konusunda da egemen olmaktadır. Gıda egemenliğimizi çalan şirketler karşısında tohumlarımızı korumak zorundayız. Bunun içinde Tohumculuk Kanunu ile şirketlerin kontrolü altına giren Tohumculuk sektörüne alternatif uygulamalar yapmak önemlidir. Ancak asıl olan tohumların patent altına alınması ve mülkiyet konusu haline getirilmesi uygulamasından vazgeçilmesidir.

Üretici, Tüketici ve Ekoloji Örgütleri Birlik Olalım

GDO’ya dayalı tarımsal sistemi yaygınlaştırmak için önümüzdeki dönemde şeker özelleştirmeleri hız kazanacaktır. Şeker sektöründeki özelleştirmeler mısır nişastasına dayalı şeker üreten şirketlerin tarım pazarındaki egemenliğini arttıracaktır. Bir yandan özelleştirme politikalarına karşı direnirken diğer yandan da tarımda ekolojik, toplumsal faktörleri göz önünde bulunduran, şirket egemenliğine dayanmayan, doğayla barışık, sömürüye yol açmayan bir üretim sistemi için birlikte yol yürümememiz gerekir. Bu süreçte bir yandan geniş toplum kesimlerinin bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi için kampanyalar örgütlenirken diğer yandan da tarımsal üretimde zayıf çıkar gruplarının haklarını savunacak dayanışma mekanizmaları geliştirmeliyiz. Tarımda yoğun girdi kullanımı, tarımsal gıdanın yakıt olarak kullanılmasına dayalı enerji sistemleri, suyun paralılaştırılması ve şirket denetimine girmesi iklim krizini tetiklemektedir. İklim krizine karşı iklim için adalet talep etmeyen bir GDO karşıtı mücadele başarılı olamayacaktır. Bu doğrultuda da önümüzdeki dönemde GDO’suz Türkiye, Sıfırı Çek, Etiketle kampanyasının fikri alt yapısı bu politik eksenlerden beslenecektir.

Uluslararası Dayanışma

GDO sorunu tek başına Türkiye’nin sorunu değildir. Uluslar arası düzeyde GDO karşıtı mücadelenin içinde yer alan Via Campasina gibi örgütlerle ilişkileri yoğunlaştırmak, başka tarım modelleri üzerinde durmak, tüketicilerin kooperatifleşmesini sağlamak için önümüzdeki dönem mücadeleye devam edeceğiz

TARIM BAKANINA YANIT (Doç.Dr.Gökhan Günaydın)

2011-01-08T22:25:00.003+02:00

Sayın Ali Ekber YILDIRIM,

Dünya Gazetesi’ndeki köşenizde, “Nankör Çiftçi” başlıklı yazınızı okudum. Yazınızda, Tarım ve Köyişleri Bakanı Mehdi EKER’in 2011 Bütçe Sunuş Konuşması’nda çizdiği pembe tablonun bir özetini veriyor ve çiftçinin gerçek yaşamının farklılığını usta bir gazeteci mizahı ile ortaya koyuyorsunuz, ellerinize sağlık..

Giderek artan nüfusuna karşın tarım sektörü çöken, çiftçinin – köylünün halinin giderek kötüleştiği bir Türkiye tablosu, sektör temsilcileri ve üretici ile birlikte olunan her ortamda kolayca fark edilen bir açıklıktadır.

Buna karşın, bir aydın namusu içinde, Tarım ve Köyişleri Bakanı’nın rakamları kullanarak ileri sürdüğü dayanaksız savları, yine rakamlarla analiz etmeyi gerekli ve yararlı gördüm.

İDDİA 1 – Tarım sektörü Son 6 yılın 5’inde pozitif büyüme göstererek uzun yıllardır görülmeyen bir büyüme trendi yakalamıştır.

Tarım sektörünün yıllık büyüme hızı 2002 yılında % 9,3; 2003 yılında - % 2,2; 2004 yılında % 2,7; 2005 yılında % 6,6; 2006 yılında % 1,3; 2007 yılında - % 7,0; 2008 yılında % 4,6 ve 2009 yılında % 3,7 olarak gerçekleşmiştir. Görülmektedir ki, AKP’nin iktidarda bulunduğu ve yıllık istatistikleri kesinleşmiş olan 7 yılın (2003 – 2009) ikisinde negatif, beşinde pozitif büyüme rakamları kaydedilmiştir. 2010 yılının dokuz aylık rakamlarına göre ise, tarım sektörü % 0,3 oranında küçülmüştür.

Yine 1998 temel fiyatlarına göre, tarımın ürettiği katma değer 2002 yılında 8 milyar 663 milyon lira iken, 2009 yılında 9 milyar 446 milyon lira olmuştur. Dolayısıyla, AKP döneminde tarımın yıllık büyüme oranı % 1.28 düzeyinde kalmıştır.

Aynı dönemde, Türkiye’nin GSMH’nın ithalata dayalı büyüme ortalaması % 4,8 olarak gerçekleşmiştir (2002 yılında 72 milyon 520 bin lira, 2009 yılında 97 milyon 088 bin lira).

Görülmektedir ki, AKP döneminde tarım, istihdam çağırmayan ve ithalata dayalı olan yıllık büyüme temposunun ¼’üne bile ulaşamamıştır.

O halde ilk saptama, bu dönemde tarımın büyüme temposunun yetersizliği ve düşüklüğüdür. Aşağıdaki tablo ise, tarımsal gelişmenin temposunu, Cumhuriyet dönemleri itibariyle karşılaştırmaktadır;

Dönemler	Tarım Sektörü Yıllık Büyüme Temposu (%)
1923 – 1929: CHP Tek parti, Açık Ekonomi	8,9
1930 – 1939:CHP Tek parti, Devletçi Ekonomi	5,8
1946 – 1953: CHP – DP, Savaş sonrası açık ekonomi	13,2
1954 – 1961: DP, Ekonomik Tıkanma	1,8
1962 – 1980: Planlı Dönem	3,9
1980 – 2002: Neoliberal Dönem	2,0
2003 – 2009: AKP Dönemi	1, 3

Not: İktisadi dönemlendirme, izlenen iktisat politikalarının benzer olduğu yıllara göre yapılmıştır.

Görüldüğü gibi, Cumhuriyet tarihi içinde tarım sektörünün en düşük büyüme temposu, AKP dönemine ilişkindir.

İDDİA 2 – Son 8 Yılda, Tarımsal Gayri Safi Yurtiçi Hasıla % 115 artarak 2009 yılında 51 milyar dolara yükselmiştir.

Sözü edilen iddia, AKP’nin sıklıkla başvurduğu bir çarpıtma yöntemidir. Bilinir ki, dönem başı ve sonu itibariyle yapılacak bir karşılaştırma, ancak sabit rakamlar kullanılırsa anlamlı olur. Aşağıda, aynı dönem, hem sabit hem de cari rakamlarla karşılaştırılarak, çarpıtma kanıtlanmaktadır;

YIL	Tarım Katma Değeri (Cari fiyatlarla, milyon TL)	Tarım Katma Değeri (1998 Bazlı Sabit fiyatlarla, milyon TL)
1998	8.521	8.521
1999	10.683	8.031
2000	16.341	8.627
2001	20.738	7.926
2002	35.435	8.663
2003	44.180	8.476
2004	51.783	8.702
2005	59.027	9.275
2006	60.819	9.393
2007	62.568	8.737
2008	70.742	9.141
2009	76.410	9.446

Görüldüğü gibi, iktisaden doğru olmayan bir biçimde, cari rakamlarla karşılaştırma yapıldığında, AKP’nin 35 milyar liradan aldığı tarım katma değerini 76 milyar liraya çıkardığı gibi, bilimsel ve maddi gerçekle örtüşmeyen bir sonuca ulaşılmakta; başka bir deyişle gerçek saptırılmaktadır.

Buna karşılık, fiyat ve döviz hareketlerinden arındırılmış sabit rakamlarla yapılan bir karşılaştırma, AKP’nin 8,6 milyar liradan aldığı tarım katma değerini, 2009 yılı sonu itibariyle ancak 9,4 milyar liraya çıkarabildiğini göstermektedir.

Bu durum, iddianın iktisat bilimine ne denli aykırı olduğunu ortaya koymaktadır.

İDDİA 3 – Son 8 Yılda, tarımda kişi başına gelir % 187 artarak 2009 yılında 2.870 dolara yükselmiştir.

Tarımda kişi başına milli gelir, tarım sektörünün bir yılda ürettiği mal ve hizmetlerin parasal değerinin, kırsal nüfusa bölünmesi ile bulunur. Burada da, anlamlı bir karşılaştırma, ancak sabit rakamlarla mümkün olur. Biz her ikisini de yapalım;

YIL	Tarım Katma Değeri (Cari fiyatlarla, milyon TL)	Kırsal nüfus (milyon kişi)	Tarımda Kişi Başına Gelir (TL)	Tarımda Kişi Başına Gelir ($)
2002	35.435	23.707	1,494	993
2003	44.180	23.656	1,867	1,248
2004	51.783	23.593	2,194	1,542
2005	59.027	23.518	2,510	1,502
2006	60.819	23.433	2,595	1,813
2007	62.568	20.838	3,002	2,307
2008	70.742	17.905	3,950	3,057
2009	76.410	17.754	4,303	2,781

Not: Hesaplamalarda kullanılan $/TL kuru, Merkez Bankası yıllık ortalama döviz kuru olup,

2002’de 1,504, 2003’te 1,495, 2004’te 1,422, 2005’te 1,670, 2006’da 1,431, 2007’de 1,301,

2008’de 1,292 ve 2009’da 1,547’dir.

Cari rakamlarla yapılan bir değerlendirme, 2002 – 2009 döneminde tarımda kişi başına gelirin artarak 2,870 dolara yükseldiğini göstermektedir. Ancak sözü edilen durum, açıklamaya çalışacağım nedenlerle yanıltıcıdır. Birincisi, yukarıda da belirttiğimiz gibi, cari fiyatlarla dönem karşılaştırması yapılamaz. Çünkü fiyat ve kur ilişkileri, bu karşılaştırmayı anlamsız kılar. Bunun için aşağıda sabit fiyatlarla karşılaştırma yapacağız. İkincisi ise, tablonun incelenmesinden de açıkça görüleceği üzere, cari rakamlarla kişi başına gelirin artmasının nedenlerinden birisi de, kırsal nüfusun azalmasıdır. Bu azalmanın temsil ettiği köyden kente göç olgusu ise, AKP döneminde kentleşme ve modernleşmeyi değil, tarımdan ve kırsaldan koparılmış nüfusun dini, siyasi ve iktisadi istismara açık hale getirilmesini anlatmaktadır.

YIL	Tarım Katma Değeri (1998 Bazlı Sabit fiyatlarla, milyon TL)	Kırsal nüfus (milyon kişi)	Tarımda Kişi Başına Gelir (TL)	Tarımda Kişi Başına Gelir ($)
2002	8.663	23.707	0,365	0,242
2003	8.476	23.656	0,358	0,239
2004	8.702	23.593	0,368	0,258
2005	9.275	23.518	0,394	0,235
2006	9.393	23.433	0,400	0,279
2007	8.737	20.838	0,419	0,322
2008	9.141	17.905	0,510	0,394
2009	9.446	17.754	0,532fg	0,343

Not: Hesaplamalarda kullanılan $/TL kuru, Merkez Bankası yıllıkvu8 ortalama döviz kuru olup,

2002’de 1,504, 2003’te 1,495, 2004’te 1,422, 2005’te 1,670, 2006’da 1,431, 2007’de 1,301,

2008’de 1,292 ve 2009’da 1,547’dir.

Yukarıdaki tablo ise, 2002 – 2009 döneminde tarımda kişi başına gelirde yaşanan değişmeyi, sabit fiyatlarla ortaya koymaktadır. Görüldüğü gibi, dönem başı ve dönem sonu tarımda kişi başına gelir artışı cari rakamlarla % 180 iken, sabit rakamlarla % 41 düzeyinde kalmaktadır.

Kaldı ki, geliri nüfusa bölmek, tarımın dolaylı - dolaysız vergilendirilmesine ve tarım içi bölüşüm ilişkilerine körleşmek anlamına gelmektedir. Bir yıllık tarım bütçesinin yalnızca mazot üzerindeki ÖTV ve KDV ile geri alındığı düşünüldüğünde, tarımsal GSMH’nın kırsal nüfusa bölünmesiyle elde edilen tarımsal gelir rakamları anlamını yitirmektedir. Kaldı ki, kırsal alanda yoksulluğun önemli ölçüde arttığı bir dönemde gelir adaletini sağlamak için hiçbir hedef politika uygulamayan AKP, kırsal alanda topraksız olan ya da yeter toprağı bulunmayan, bu nedenle giderek artan ölçüde ekonomik sömürünün konusu olarak yoksullaşan köylüyü ve gezici – geçici tarım işçilerini de görmezden gelmektedir.

İDDİA 4 – Son 8 Yılda, tarım ürünleri ihracatı % 176 artarak 11,2 milyar dolara yükselmiştir.

Tarım ürünleri dış ticareti, gıda maddeleri ve tarımsal hammadde dış ticareti olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. Aşağıdaki tablo, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Tanımına Göre Uluslararası Standart Ticaret Sınıflaması (SITC) Rev.3 sonuçlarını milyon Dolar bazında göstermektedir.

Yıllar	Gıda Maddeleri			Tarımsal Hammadde			Tarımsal Ürünler
Yıllar	İhracat	İthalat	Toplam	İhracat	İthalat	Toplam	İhracat	İthalat	Toplam
2002	3,668	1,912	1,756	384	2,083	- 1,699	4,052	3,995	57
2003	4,735	2,791	1,944	522	2,474	- 1,952	5,257	5,265	- 8
2004	5,891	3,089	2,802	610	2,969	- 2,359	6,501	6,059	442
2005	7,714	3,284	4,430	595	3,196	- 2,601	8,309	6,480	1,829
2006	7,932	3,486	4,446	702	3,800	- 3,098	8,633	7,286	1,347
2007	9,007	5,167	3,840	762	4,645	- 3,883	9,769	9,813	- 44
2008	10,705	8,503	2,202	768	4,535	- 3,767	11,474	13,037	- 1,563
2009	10,581	6,107	4,474	608	3,523	- 2,915	11,190	9,630	1,559

Buna göre, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın sorumluluğunda olan tarımsal hammadde dış ticaretinin açığı 2002 yılında 1,7 milyar dolar iken, açık 2009 yılında 2,9 milyar dolara çıkmaktadır. Başka bir deyişle, Türkiye tarımsal hammadde ithalatına 3,5 – 4 milyar dolar ithalat parası ödemektedir.

Gıda maddeleri alanındaki dış ticaret ise özel sektör talepleri doğrultusunda şekillenmektedir. Sınaî kaydırmacılık temelinde, emek yoğun ya da düşük – orta düzey teknolojiye sahip, katma değeri görece düşük ve çevre kirletici özellikleri yüksek olan çimento ve tekstil sektöründe olduğu gibi gıda sektöründe de merkez ülkeler üretim süreçlerini çevre ülkelere aktarmaktadır. Bu çerçevede Türkiye gıda sektörü, yurtdışından ithal ettiği tarımsal hammaddeyi işleyerek yine yurtdışına satmaktadır. Yarıya yakını kayıt dışı çalışan gıda sektördeki “gelişme” ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın doğrudan bir ilgisinin olmadığı açıktır.

Ayrıca, 2002 yılında 4 milyar olan tarımsal hammadde + gıda maddeleri ihracat rakamının 11,2 milyar dolara çıktığı açıklanırken, ithalatın yine 4 milyar dolardan başlamak üzere 2008’de 13, 2009’da ise 9,6 milyar dolara çıktığının açıklanmaması da, somut gerçeğin tüm yönleriyle kamuoyuna aktarılmadığını ortaya koymaktadır.

İDDİA 5 – Son 8 Yılda, tarım ürünleri üretiminde önemli artışlar gerçekleşmiştir. Türkiye’de 8 yıl öncesine göre yaklaşık olarak; mısırda % 95, çeltikte % 143, ayçiçeğinde % 32, kirazda % 98, turunçgillerde % 42, sütte % 49, su ürünlerinde % 161, beyaz ette % 82, yumurtada % 20, balda % 10 daha fazla ürün elde edilmektedir.

Türkiye’nin 2002 yılı nüfusu 69.3 milyon iken, 2009 sonu itibariyle nüfusumuz 72.5 milyona çıkmıştır. Başka bir deyişle, AKP iktidarı döneminde nüfus 2,5 milyon dolayında bir artış göstermiştir.

Nüfus artışı demek, gıda ve yem sanayinin toplam tarımsal hammadde talebinin de artması anlamına gelmektedir. Bu bağlamda, Türkiye’nin en azından nüfus artış hızı temposu kadar bitkisel ve hayvansal üretim artışı temposu yakalaması gerekmektedir.

Tarımsal ürünlerin verim ve üretimi, başta yıllık yağışın miktarı ve bunun aylara dağılımı olmak üzere, iklimsel değişimlere bağlı olarak değişir. Bunun yanında, tarımsal altyapı yatırımları (arazi toplulaştırma, sulama, tarla içi geliştirme hizmetleri vb.), ar – ge yatırımları ve tarımsal desteklerin niteliği ve niceliğinde yapılan değişimlerle, tarımsal üretim süreçlerine müdahale edilir.

Türkiye’de tahıllar, yağ ve yem bitkileri, endüstri bitkileri ve hayvansal üretim desteklemeye konu olurken, yaş meyve ve sebzeye yönelik bir destek söz konusu değildir.

Bu çerçevede, geçmişte hamsinin bol olduğu yıllarda bununla övünen Tarım Bakanı hala müstehzi bir biçimde hatırlanmaktadır. Yumurta, bal, beyaz et, kiraz, turunçgiller, su ürünleri üretiminde yaşanan ve tümüyle ekolojik koşullar ya da piyasa ilişkilerinden kaynaklanan özel durumlara Tarım bakanlığı’nın müdahilliği söz konusu değildir, dolayısıyla buradan bir övünme vesilesi yaratma çabası da anlamsızdır.

Bu bağlamda, Türkiye’nin 2002 – 2010 dönemi üretimi, seçilmiş ürünler itibariyle aşağıda gösterilmiştir.

	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010
Buğday	19 500	19 000	21 000	21 500	20 010	17.234	17.782	20.600	19 500
Çeltik	360	372	490	600	696	648	753	750	860
Mısır	2 100	2 800	3 000	4 200	3 811	3.535	4.274	4.250	4 200
Soya	75	85	50	29	47	31	34	38	55
Ayçiçeği	850	800	900	975	1 118	854	992	1 057	1 220
Mercimek (kırmızı)	500	485	480	520	580	508	106	275	422
Fasulye (kuru)	250	250	250	210	196	154	155	181	205
Şeker Pancarı	16 523	12 623	13 517	15 181	14 452	12.415	15.488	17.275	17.000
Pamuk (kütlü)	2 542	2 346	2 455	2 240	2 550	2 275	1 820	1 725	2 150
Tütün	153	112	134	135	98	75	93	81	55
Patates	5 200	5 300	4 800	4 090	4.397	4.228	4.197	4.397	4 544
Soğan (kuru)	2 050	1 750	2 040	2 070	1 765	1.859	2.007	1.850	2 014
Kavun	1 820	1 735	1 750	1 825	1 765	1 661	1 750	1 679	1 624
Karpuz	4 575	4 215	3 825	3 970	3 805	3 797	4 002	3 810	3 747
Domates	9 450	9 820	9 440	10 050	9 855	9.937	10.985	10.746	10 000
Kırmızı Et	421	367	447	409	439	576	482	412	-
Beyaz Et	726	905	915	980	934	1 099	1 123	1 323	-
Süt	8 409	10 611	10 679	11 108	11 952	12 329	12 243	12 542	-

Buna göre, Türkiye’de yalnızca mısır, çeltik ve ayçiçeğinde üretim artışı vardır. Diğer ürünlerde üretim istikrarsızdır, kendini tekrarlama ya da üretim düşüşü söz konusudur.

Çeltikte Osmancık 97 ve Gala çeşidi tohumların Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından ıslahı ile verim artışının sağlanmasına ilaveten ekim alanlarındaki artış, üretimi yükseltmiştir. Mısır ve ayçiçeğinde de durum böyledir.

Buna karşılık, Türkiye AKP döneminde 12 milyon ton buğday ithal edip karşılığında 3.5 milyar dolar döviz ödemiştir. Bu ithalat miktarı, un ihracatı ile açıklanabilir rakamların çok üstündedir. Üstelik AKP döneminde buğday ekim alanları 1.3 milyon hektar daralmıştır. Aynı dönemde arpa ithalatı ise 1 milyon ton’a yakındır. Mısır ithalatı 6 milyon ton, ödenen ithalat parası 1.3 milyar dolardır.

Türkiye’nin soya talebi 1.5 milyon ton’a yakınken, 2002 yılında 75 bin ton olan soya üretimi 2009 sonu itibariyle 55 bin ton’a düşmüştür.

Dünyada gen merkezi konumunda bulunduğumuz baklagil üretiminde sürekli bir geriye gidiş vardır. Türkiye baklagil ithalatçısı bir ülke haline düşmüştür. 2009 yılında toplam 213 bin ton bakliyat ürünleri ithal edilmiş ve 207 milyon dolar para harcanmıştır.

Tütün üretimi 150 bin tondan 55 bin ton’a; patates üretimi 5.2 milyon ton’dan 4,5 milyon ton’a düşmüştür.

Kırmızı ette durum ortadadır. Türkiye, Cumhuriyet tarihinde ilk kez, kesecek hayvan bulamadığı için kurbanlık koyun ve sığır ithal etmek zorunda kalmıştır. Avrupa kişi başına 75 kg kırmızı et tüketirken, Türkiye’de bu rakam 6 kg’a gerilemiştir.

Sütteki üretim artışının ise, üretici fiyatlarının istikrarlı olmadığı bir yapıda, 2007 – 2008 örneğinde olduğu gibi, hayvancılık krizlerine neden olduğu ortadadır.

Kısacası, rakamlar net biçimde ortaya koyup doğru bir analize tabi tutulduklarında görülmektedir ki, Türkiye’nin tarımsal üretim tablosunda övünme konusu yapılabilecek bir durum yoktur. Tersine daha da derinleşmeye aday krizi görüp bir an evvel uygun önlemler alma kaygısının öne çıkması gerekmektedir.

İDDİA 6 – Tarımsal desteklerde; 2003 – 2010 döneminde cari fiyatlarla % 207, sabit fiyatlarla % 40, dolar bazında ise % 210 artış sağlanmıştır.

Aşağıdaki tablo, 2002 – 2009 döneminde Türkiye’de GSMH ve tarım bütçesindeki değişimi, milyon TL bazında göstermektedir.

Yıllar	GSMH (1998 bazlı) (Milyon TL)	Tarım Bütçesi (Milyon TL)	GSMH/Tarım bütçesi (%)	GSMH’nın % 1’i	Çiftçiye Eksik Ödenen Miktar (Milyon TL)
2002	350,476	1,868	0,53	-	-
2003	454,780	2,805	0,62	-	-
2004	559,033	3,084	0,55	-	-
2005	648,932	3,707	0,57	-	-
2006	758,391	4,747	0,63	-	-
2007	843,178	5,555	0,66	8,431	2,876
2008	950,098	5,809	0,61	9,500	3,691
2009	946,678	4,495	0,47	9,466	4,971
2010	1028,802	5,605	0,54	10,288	4,683
				37,685	16,221

Tablo incelendiğinde, cari rakamlarla tarım bütçesinde % 200 oranında bir artış görülmektedir. Ancak bu bulgu da, birçok yönüyle yanıltıcıdır. Kısaca açıklamaya çalışalım.

İlk olarak, tarım bütçesinin GSMH’ya oranı itibariyle, dönem başı ve dönem sonu yüzdeleri aynıdır. Başka bir deyişle, GSMH’nın yaklaşık yüzde yarımı tarıma ayrılmaktadır.

AKP’nin 2006 yılında çıkarttığı 5488 sayılı Tarım Kanunu’nun 21 inci maddesi, her yıl GSMH’nın en az % 1’inin tarımsal desteklemelere ayrılacağını hükme bağlamaktadır. Yasa’nın 2007 yılından itibaren uygulanması halinde tarıma aktarılması gereken kaynağın 2007 – 2010 döneminde 37,685 milyar lira olduğu, buna karşılık aynı yılların tarım bütçesinin 21,464 milyar lira olarak gerçekleştiği; dolayısıyla yasa hükmüne rağmen 16,221 milyar liranın tarıma aktarılmadığı ortadadır.

Sorun yalnızca yetersiz tarımsal destek konusu değildir. Türkiye’de tarım sektörü bırakın desteklenmeyi, vergilendirilmektedir. Yalnızca mazot üzerindeki dolaylı vergi yükü nedeniyle çiftçinin ödediği vergi miktarı, tarımsal destek bütçesinden fazladır. Şöyle ki;

Türkiye’de tüketilen 13 milyar litre mazotun 3,5 milyar litresi çiftçi tarafından kullanılmaktadır. 1lt mazot için ödenen 3 TL’nin 1,7 TL’si ise ÖTV + KDV’den oluşmaktadır. Dolayısıyla, mazot alırken köylünün – çiftçinin ödediği vergi miktarı (3,5 milyar litre * 1,7 TL) 5,9 milyar TL olmaktadır. Dolayısıyla üretici, tarım desteğinden daha fazlasını yalnızca mazot üzerindeki vergilerle geri ödemektedir. Diğer vergiler de düşünüldüğünde, AKP’nin tarımı desteklemediği, tersine vergilendirdiği ortaya çıkmaktadır.

Sayın YILDIRIM,

AKP döneminde tarımda yalanan gerileme bunlarla sınırlı değildir. Doğal kaynaklarımızın, toprak ve su varlığımızın ranta teslim edilmesi; Türkiye’nin tarımsal ar – ge iddiasından tümüyle vazgeçmesi, tarımda üretken kamu yatırımlarının unutulması, tarımsal istihdamın önemli ölçüde daralması, köyden kente göç etmek zorunda kalan köylü ve çiftçinin kentlerde insan onuruna yakışmayacak ortamlarda dini – siyasi ve iktisadi sömürü konusu olması gibi başlıklar, AKP döneminde tarımda yaşanan “gelişmelerin” diğer ana başlıkları olabilir.

Ancak biz burada, yalnızca Tarım ve Köyişleri Bakanı’nın sizin “Nankör Çiftçi” başlıklı yazınızda yer verdiğiniz konuşma bölümlerini değerlendirmekle yetindik.

Araştırmacı gazetecilik alanında ortaya koyduğunuz başarılarınızın artarak süreceğine olan inancımla, selam ve saygılar sunarım.

Doç. Dr. Gökhan GÜNAYDIN

CHP Parti Meclisi Üyesi

TARIMDA 2010'UN BİLANÇOSU

2011-01-07T19:03:00.002+02:00

Yılın son yazısı bu. Gelenek olduğu üzere bir yıllık değerlendirme yapacağız.

Şu günlerde hem kurumlar hem de bireyler 2010'nun muhasebesini yapıyor.

Ali Ekber Yıldırım Tanm ve Köyişleri Bakanı Mehdi Eker, basın toplantısı ile 2010 yılını kendi açısından değerlendirdi. Bu yıl ile sınırlı kalmayarak AKP Hükümeti 'nin 8 yıllık tarım icraatlarını anlattı. Çok pembe bir tablo çizdi. Tarımda başarıdan başarıya koştuklarını, tarımı uçurduklannı uzun uzun anlattı. Benzer bir konuşmayı Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan Bütçe Komisyonu'nda bakanlık bütçesi görüşülürken yapmıştı.

Yazıyı okurken "iyi de kardeşim bu bakanlık hiç mi iyi şeyler yapmadı" diyenler Bakan'in her iki konuşmasını da bakanlığın internet sayfasından okuyabilir.

Mehdi Eker'in pek değinmediği ama 2010'da tarım sektörüne damgasını vuran gelişmeler özetle şöyle: 1- Bu yıla damgasını vuran en önemli gelişme et fiyatındaki artış ve buna bağlı olarak hayvancılıkta başlayan ithalat süreci oldu. AKP Hükümeti'nin en çok destek vermekle övündüğü hayvancılıkta 2010'da büyük bir çöküş yaşandı. Et fiyatındaki artışı ithalatla kontrol etmeye, hayvancılığı ithalatla terbiye etmeye karar veren hükümet, önce kasaplık canlı sığır ithalatına izin verdi. Sonra sırasıyla besilik hayvan, damızlık, koyun, kuzu ve nihayet karkas et ithalatına kapılar açıldı. Canlı hayvan ithalatında yüzde 135, karkas et ithalatında yüzde 225 olan gümrük vergileri Et ve Balık Kurumu'nun açtığı ihaleler için sıfırlandı. Daha sonra özel sektöre de ithalat kapıları açıldı. Besi hayvanı ithalatında gümrük vergisi sıfırlandı. Kasaplık canlı hayvan ve karkas ette yüzde 30'a kadar düşürüldü. Cumhuriyet tarihinde ilk kez kurban bayramında kesilecek kurbanlıklar ithal edildi. Hayvancılık sektörü tamamen dışa bağımlı hale geldi. Yapılan ithalat nedeniyle pek çok besi işletmesi kapandı.

Yılın son ayında Hükümet, hayvancılıkta ithalat iznini süresiz uzattı. Kısacası, hayvancılık için 2010 yılı tam anlamıyla kara bir yıl oldu. Dışa bağımlılığın faturası 2011 ve sonrasında çok ağır bir bedelle ödenecek.

2- Hayvancılıkta bir tarafta ithalat her aşamada sürdürülürken diğer tarafta Hükümet, Ziraat Bankası aracılığı ile hayvancılık yatırımlarına sıfır faizli kredi uygulamasını başlattı. Sektörün içinden çok, daha önce hayvancılık yapmamış pek çok girişimci sıfır faizli kredi alarak yatırım yaptı. Yaklaşık 38 bin girişimciye, yaklaşık 3 milyar lira kredi verildi. Kredi alanların talepleri doğrultusunda damızlık inek fiyatı 4 bin liradan 7 bin liraya koyunun fiyatı 500-600 liradan 1000 liraya çıktı.Yurt içinde hayvan bulamayanlar ithalata yöneldi.

Verilen kredinin önemli bir bölümü hayvan ithalatına gitti. Sıfır faizli kredi uygulaması 2011 'de de devam edecek.

3- Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar (GDO), 2010'nun en çok tartışılan konularından birisi oldu. Biyogüvenlik Yasası, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 18 Mart 2010'da kabul edildi ve 26 Mart 2010'da Resmi Gazete'de yayınlandı. Yasa çerçevesinde GDO konusunda geniş yetkilere sahip olan Biyogüvenlik Kurulu oluşturuldu. İlgili yönetmelikler çıkarıldı.

Türkiye'ye 32 çeşit GDO'lu ürünün girişine izin verildi. Biyogüvenlik Yasası ve GDO Yönetmeliği 26 Eylül 2010'da resmen yürürlüğe girdi. Yasa ve yönetmeliğe göre GDO'lu ürünlerin etiketlenmesi gerekiyor.

Ancak etiketleme yapılmadı. 2011 'de GDO konusu yine yoğun olarak tartışılacak konulardan biri olacak.

4- Domateste tuta kelebeği (domates güvesi) faciası yaşandı. Domates üretimi yarı yarıya azaldı. Özellikle açık alanda üretim yapanlar büyük zarar gördü.

Domates ihracatı ve salça üretimi ve ihracatı olumsuz etkilendi. Üretim azalınca domatesin kilosu 10 liraya kadar çıktı.

5- Tanm ve Köyişleri Bakanlığı, tarım desteklerini ilk kez ürün ekiminden önce, Şubat'ta açıkladı. Desteklerin çoğu 2009 ile aynı seviyede kaldı. Toplam 42 kalemden oluşan tarım desteklerinin sadece 12 kaleminde küçük artışlar yapıldı.

6- Avrupa ve Orta Asya Bölgesi'nde faaliyet gösteren kurum ve kuruluşların tanm, tanmm finansmanı ve kırsal kalkınma konularındaki uygulama ve deneyimlerinin paylaşılması amacıyla kurulan EastAgri platformunun yıllık toplantısı İstanbul'da yapıldı.

7- Avrupa Birliği'nin yıllardır çıkanlmasını istediği, "Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu" kabul edildi. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nm yeniden yapılandırılmasını öngören, bakanlığın adını Tanm ve Gıda Bakanlığı olarak değiştirilmesini öngören yasa taslağı ise Türkiye Büyük Millet Meclisi gündeminde yer aldı.

8- Çiğ süt fiyatının düşmesini protesto eden üreticiler, ilk kez süt satmama "süt grevi" yaptı. Grevle çiğ süt fiyatının düşmesi engellendi.

9-Domates, kırmızı et ve kuru soğan fiyatındaki artış nedeniyle enflasyon Nisan ayında çift haneli rakamlara çıktı. Aynca hem dünyada hem de Türkiye'de pamuk ve şekerin fiyatı son yılların en yüksek seviyesine ulaştı. Pamuk üretimine ciddi bir yönelme oldu.

10- Kuraklık nedeniyle Rusya buğday ihracatını durdurdu. Fiyatlar yükseldi. Bu gelişmeyle birlikte tarımda kendi kendine yeterlilik kavramı daha çok önemsenmeye başlandı. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı buğday ile ilgili sorun yaşanmayacağını belirtirken, Toprak Mahsulleri Ofisi'ne Aralık ayında 1 milyon ton buğday ithalatı için yetki verildi.

Tarımda elbette daha pek çok gelişme yaşandı. Fakat, akla ilk gelen ve uzun zaman gündemi meşgul eden konular bunlardı.

Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Nezih Demirkent Ödülü'nü, Ziraat Mühendisleri Odası'nin yılın basın ödüıünü,Turizm Çevre ve Kent Gazetecileri Derneği(TURÇEV)'nin "yeşil küre" ödülünü almak bize onur verdi.

Tarım ve Köyişleri Bakanı Mehdi Eker'in, NTV de Murat Birsel'in hazırlayıp sunduğu "Gündemdekiler" programına "Ali Ekber Yıldınm varsa ben yokum" diyerek katılmaması en hafif deyimi ile şık olmadı.

Yeni bir yıla girerken 2011 'de genel seçim olduğunu hatırlatalım. Seçim yılları, tarımda vaatlerin ve paraların bol keseden verildiği yıllardır. Yeni yıla girmeden Başbakan Recep Tayip Erdoğan, tarımsal kredi faizlerinin 3 puan düşürülmesine ilişkin açıklaması bunun ilk sinyali olarak değerlendirilebilir.

Seçim yıllarında tarımı hatırlayarak kırsalın oyunu almak yıllardır değişmeyen bir kural haline geldi. Umarız bu seçim yılında bu gelenek sona erer. Oylar para ile değil, akılla verilir.

Sağlık, özgürlük, barış, mutluluk ve bereket getirmesi dileği ile yeni yılınız kutlu olsun.

Karahöyük Nevşehir 3 Ocak 2011

PAPA KAMUOYUNA 'CAİZDİR' DESİN

2011-01-07T18:16:00.002+02:00

ABD'nin Vatikan Büyükelçiliğinden 2008'de gönderilen bir başka diplomatik telgraf, dünya üzerindeki bir çok ABDli diplomatın, GDO ürünleri savunmak için harekete geçtiğini ortaya koydu. Telgrafta, Papa'nın GDOlu ürünler için 'caizdir' fetvası vermesi için Amerikalı Monsenyör Michael Osbom'u devreye girdiği yer aldı.

Kenya'daki ABDli diplomatlar da Vatikan yönetimine bu konuda I lobi yapmak için girişimlerde bulundu ancak ABD'nin güvendiği, 2008'de Vatikan'ı BM'de temsil ; eden Kardinal Rinato Mantino, GDO'lara destek verilmesine sürpriz bir şekilde karşı çıktı.

Katolik nüfusun çoğunlukta olduğu ülkelerde de din adamlarını GDO'lu ürünler konusunda ikna etmek mümkün olmadı.

Hürriyet gazetesi 5 Ocak 2011

FRANKENSTEIN MISIR SAVAŞI

2011-01-07T18:12:00.003+02:00

WikiLeaks'in sızdırdığı Amerikan belgelerine göre başta Fransa olmak üzere Avrupalılarm ABD menşeili genetiği oynanmış (GDO) mısıra yasak koyması, iki taraf arasmda ticaret savaşım kızıştırmış.

Atom bombasından biyolojik silaha

¦ Fransa'nın mısırlarına yasak koyduğu Monsanto şirketi, dünya üzerinde genetiği değiştirilmiş ürün teknolojisinin yüzde 90'ını karşılıyor.

¦ Şirket aynızamanda GDO'lu tohumların en büyük üreticisi.

¦ 190'1'de Coca Cola'ya tatlandırıcı sakarin, kafein ve vanüya üreterek işe başlayan şirket, zamanla plastikten, kimyasal ürünlere varıncaya kadar bir çok alanda faaliyet- gösterdi.

El Monsanto, ilk nükleer bombanın üretildiği Manhatten Projesi'ne de destek vermişti.

FRANSA'nın dünyanın en büyük GDU'lu (Genetiği değiştirilmiş organizman ürün) tohum Üreticisi Monsanto'dan ithal edilen mısırlara yasak koyması, ABD'nin misillemede bulunarak GDO'lu ürünlere karşı çıkan AB ülkelerini 'kara Üsteye' almasına neden olmuş. WikiLeaks belgelerine göre, ABD'nin Fransa Büyükelçisi Craig Stapleton, 2007'de Beyaz Saray'a gönderdiği telgrafta, 'kara listeye' alman ülkelerin askeri yöntemlerdeki şiddette cezalandırılmasını istedi.

AB'ye pahalıya patlamalı ABDli diplomatların da devreye girdiği GDO'lu ürünlerle ilgili kavga 2007'nin son aylarında başladı. Fransa, dünyanın en büyük, kimyasal, biyolojik ve GDO'lu ürünler devi Monsanto şirketinden mısu ithalatım yasakladı. Hemen ardından dönemin ABD Başkam Bush'un iş ortağı ve yakın dostu Paris Büyüktelçisi Craig Stapleton, Beyaz Saray'a bir telgraf geçti. Telgrafta, "Paris saha ekibi, bizim hazırlayacağımız hedef ve misilleme üstesinin uygulanmasını tavsiye ediyor. Misillemelerde tüm Avrupa Büliği'ne zarar verilerek, Fransa'nın başım çektiği GDO'lu ürünlere karşı çıkan ülkeler nedeniyle büliğin tümüne sorumluluk yükleyebiliriz" dendi.

Hürriyet Gazetesi 5 Ocak 2011

TİCARET SAVAŞI BAŞLATILSIN' ABD'DEN AB'YE GDO BASKISI

2011-01-07T18:02:00.003+02:00

VVikiLeaks'te yayımlanan yeni belgelerde, ABD'li diplomatların genetiği değiştirilmiş organizma (GDO) olarak adlandırılan ürünlerin satışı için yabancı ülkelere dayatmalarda bulunduğu kaydediliyor.

İngiliz Guardian gazetesinde yer alan konuya ilişkin 2007 yılı tarihli belgeye göre, ABD'nin Paris Büyükelçiliği, Fransa'nın, Monsanto şirketinin genetik değişikliğe uğratılmış mısırını yasaklama girişiminde bulunması üzerine merkeze geçtiği notta Paris dahil bu adımı atan diğer AB ülkelerini cezalandırma tavsiyesinde bulunuyor. Ayrıca ABD Büyükelçiliği Washington'a, GDO'lu ürünlerin kullanımını teşvik etmeyen her AB ülkesine karşı ticaret savaşı başlatılmasını da öneriyor. Bu çerçevede ABD Büyükelçisi Craig Stapleton, AB'ye karşı ticaret alanında bir hedef misilleme listesi hazırlanmasını da tavsiye ediyor.

Konuyla ilgili diğer belgelerde de ABD diplomatlarının, tüm dünyada GDO'lu ürünleri hükümet açısından ve ticari açıdan stratejik bir zorunluluk olarak dayattıkları görülüyor. Belgelere göre, gelişmekte olan ülkelerde Katolik piskoposlar bu tartışmalı ürünlere karşı çıktıkları için ABD, Papa'nın danışmanlarına özel baskı uygulamış.

cumhuriyet gazetesi 5 ocak 2011

BİR YILDA TARIM (SEÇİL KOZAN)

2011-01-07T17:43:00.002+02:00

2010 yılını bitirdik. Tarım tarafından bakıldığında 2010 yılı pek de iç açıcı bir tablo sergilemedi. Tarım politikalarının sürekli değişim gösterdiği Türkiye'de bu sonuç alışılageldiğimiz gibi aslında. Yani aslında bu yılın bir önceki yıldan bir farkı yok...

Konuyla ilgili Mehdi Eker değerlendirmelerde bulundu. 2010 yılını tarımsal açıdan ne kadar olumlu geçirdiğimizi ileride de daha iyiye gideceğimizden bahsetti. Eker, 2010 yılında tarımda yapılan yeniliklerden bahsederken çok olumlu yumuşak mavi tablolar çizdi.

Ancak genel tarım tablosu ne yazık ki böyle değil.

2010 yılında özellikle hayvancılık konusunda farklı adımlar atıldı. Özellikle 2007-2008 yılında yaşanan kuraklık ve yem fiyatlarında ki artışla birlikte düşen süt fiyatları nedeniyle damızlık hayvanlar kesime gitti. Ciddi anlamda hayvan varlığında bir azalış oldu. Ülke ekonomisine milyonlarca liralık zarar açıldı. Dolayısıyla bu et fiyatlarına direk olarak yansıdı. Bunun sonucu olarak hükümet artan et fiyatlarını düşürmek için et ithalatına karar verdi. Gümrük vergileri kaldırıldı. İlk önce kasaplık canlı sığır ithalatına başladı daha sonra besilik hayvan, damızlık, koyun, kuzu ve karkas et için izinler verildi.

Bununla da kalmadı tabi kurbanlıklar bile ithal edildi.

İthalat 2011 Aralık ayına kadar devam edecek...

Hayvancılık için hükümet ve Ziraat Bankası işbirliği yaptı ve hayvancılık yatırımlarına sıfır faizli kredi uygulamasını başlattı. Bunun sonucu olarak toplamda 3 bin lira civarında kredi girişimcilere ödenmiş oldu.

Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar (GDO), 2010 yılına damgasını vurdu. Çok fazla tartışıldı, yazıldı çizildi. GDO'lu ürünlere izin veren Biyogüvenlik Yasası, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 18 Mart 2010'da kabul edildi ve 26 Mart 2010'da Resmi Gazete'de yayınlandı.
Türkiye'ye 32 çeşit GDO'lu ürünün girişine izin verildi.

Tarım sektörü özellikle son yaşanan kriz dahilinde Türkiye ekonomisinin lokomotif sektörü haline geldi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan Hanehalkı İşgücü Araştırması 2010 Haziran dönemi sonuçlarına göre; tarım sektöründe çalışan sayısı 446 bin kişi, tarım dışı sektörlerde çalışan sayısı ise 1 milyon 95 bin kişi arttı. Haziran 2009 döneminde tarım sektöründe 5 milyon 787 bin kişi istihdam edilirken, bu rakam Haziran 2010 döneminde 0,2 puanlık artışla 6 milyon 233 bin kişi oldu.

Bakanlık tarafından ilk kez tarımsal desteklerin tamamını ürün ekiminden önce belirledi. Bakanlık, çiftçinin hangi ürün için ne kadar destek alacağını bilerek, üretim planlamasını ona göre yapmasını sağlamak amacıyla 2010 yılında tarımsal destek miktarları tarımsal üretime başlamadan önce, yılın ilk ayında açıklamış oldu. Bu rakam 2010 yılında yüzde 13,5 oranında arttırılarak 5 milyar 605 milyon TL çıkarıldı.

MÜSİAD (Müstakil İş Adamları Derneği) ve Rize Ticaret Borsası öncülüğünde çayda değişik öngören Çay Kanun Tasarısı hazırlandı. Çay Kanun Tasarısı'nın en belirgin özelliği ise ÇAYKUR'u devre dışı bırakacak maddeler içermesi idi.

Türkiye artık tarım ithalatçısı bir ülke... Büyük tarım şirketleri, yem fabrikaları tarım ürünleri karşılayabilmek için dünyanın birçok ülkesinden milyonlarca ton tarım ürünü ithal etti. Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere Romanya, Rusya, Birleşik Krallık, Arjantin, İtalya, gibi çok sayıda yabancı devletten buğday, mısır, ayçiçek, arpa gibi birçok tarım ürünü ithal edildi.

Bir yılda tarımdaki önemli gelişmeler böyleydi. Umarım 2011 tarım için umut vaat eden bir yıl olur...

SEÇİL KOZAN secil@anadolubasinmerkezi.com

TOHUM ÜRETİCİLERİ KARŞI ATAĞA GEÇTİ

2011-01-07T17:41:00.004+02:00

YÖK Başkanı Prof. Dr. Yusuf Ziya Özcan'ın "domates tohumluğu" açıklamaları ile gündeme gelen Türk tohumluk sektörü, sektörün tanıtımı ve sektöre zarar veren açıklamalar konusunda karşı atağa geçiyor.

Tohum Sanayici ve Üreticileri Alt Birliği (TSÜAB), genetiği değiştirilmiş organizmalar GDO ve tohumluk konusunda bilimsel verilere aykın konuşan ve sektöre zarar verenlere yönelik hukuki mücadele başlatıyor. Birlik, ilk olarak, genetiği değiştirilmiş tohumla ilgili sözleri nedeniyle Okan Bayülgen hakkında dava açmak için çalışma başlattı.

TSÜAB Başkanı Ühami Özcan Aygun, "Türk tohumculuk sanayi, övünülecek bir noktaya geldi, kimsenin yıpratmasına izin vermeyiz. Bizi mafya, süah tüccan yerine koydular. Yeter, artık masaya yumruğumuzu daha sert vuracağız" dedi.

Hürriyet Ankara 4 Ocak 2011

50 YILLIK ORGANİK HAZİNE

2011-01-07T17:23:00.003+02:00

Tarımsal gıdaların gelecek nesillere aktarılması için 'tohum bankası' kurmayı gündemine alan İstanbul Ticaret Borsası (İTB), aradığı tohumları dışarıda değil, kendi laboratuvarlarında buldu.

Genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO) çıkmadan önce laboratuvarda unutulmuş 50 yıllık tohumlar, İTB Meclis Başkanı Ali Kopuz'un denetimleri esnasında ortaya çıktı. 33 ayrı kavanoz içinde bulunan endemik tohumlar çimlendirme testinde pozitif sonuç verirse borsa, ürünlerin sertifikalarını alıp bunları organik tarıma kazandıracak. Kopuz, ayrıca Tarım Bakanlığı'ndan bir işbirliği talebi gelmesi halinde bunu da değerlendireceklerini ifade etti.

İTB Meclis Başkanı Ali Kopuz, Zaman'a yaptığı açıklamada oda bünyesinde bir tohum bankası kuracaklarını söyledi. İTB'de meclis başkanı olduktan sonra gıda ürünlerindeki laboratuvar analizlerini dikkatle takip ettiğini belirten Kopuz, geçtiğimiz ay odalarda unutulmuş yaklaşık 50 yıllık 33 adet kavanoz içinde organik tohum bulduklarına dikkat çekti. Projenin çıkış noktasının bu ürünlerin ortaya çıkması olduğunu söyleyen İTB Meclis Başkanı Kopuz, tohumların bulunuşunu şöyle anlattı: "Günlük ziyaretlerim sırasında laboratuvarlardaki numune şişeleri dikkatimi çekti. Bunların 50 yıldır odada saklanan tohumlar olduğunu öğrendim. Daha sonra TEMA Vakfı ile irtibata geçerek yardım talebinde bulunduk. Bizi bir üniversite ile irtibata geçirdiler. İncelemede bulunan akademisyenler çok şaşırdı. Ürünleri kendilerinin takip etmesini istediler, ancak biz kabul etmedik."

İTB, önümüzdeki günlerde 33 farklı organik ürünü çimlendirme testine tabi tutacak. Şayet bu tohumlar, teste pozitif cevap verirlerse Tarım Bakanlığı ile irtibata geçilerek tarıma kazandırılacak. Borsa, bunların gelecek kuşaklara aktarılması için de hiçbir fedakârlıktan kaçınmayacak. İTB laboratuvarlarındaki tohumların dışarı çıkarılmaması için kapının kilidi değiştirildi ve girişe de kamera yerleştirildi.

TOHUMLAR GENETİK BİRER ÖRNEK

Tohumlar üzerinde ilk incelemelerde bulunan Trakya Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölüm Başkanı Prof. Dr. Kayıhan Korkut, bulunan tohum örneklerinin genetik birer kaynak olduğunu söyledi. Canlı olan tohumların biyoparmak izlerini çıkaracaklarını belirten Korkut, bu çalışma sonucunda tohumların genetik kodlarının ortaya çıkacağını ifade etti. Fatih Üniversitesi Genetik ve Biyomühendislik Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Ergün Şakalar da tohum genlerinin Türkiye için stratejik bir önem arz ettiğini söyledi. Günümüzde GDO'lu ürünlerin hayatın her alanında kullanılmaya başladığına dikkat çeken akademisyen, bu ürünlerden de en fazla iki defa mahsul alınabildiğinin altını çizdi. Tohumda ülkemizin dışa bağımlı bir hale geldiğini anlatan Şakalar, İTB'de bulunan 50 yıllık tohumların GDO öncesine denk geldiği için önem taşıdığını, bu tohum kaynağının muhafaza edilmesi gerektiğini ifade etti.

DÜNYANIN ÜÇÜNCÜ BÜYÜK TOHUM BANKASI TÜRKİYE'DE

Hem endemik hem de organik bitkilerin gelecek kuşaklara aktarılmasını hedefleyen Türkiye, dünyanın üçüncü büyük tohum gen bankasını kurdu. Diğer iki tesis ise Çin ve Amerika'da bulunuyor. Çin'deki bitki gen bankasında 300 bin, Amerika'da ise 280 bin kaynak koruma altında. Ülkemizde ise bu oran 250 bin civarında. Ülkemizdeki 12 bin civarındaki bitkinin 3 bin 900'den fazlası endemik (başka yerde olmayan) bitki. Türkiye ekonomik öneme sahip birçok bitki türünün de anavatanı. Buğdayın 24, arpanın 8, çavdarın 4, yulafın 6 yabani akrabası Türkiye'de bulunuyor. Hububat, baklagillerin yanı sıra meyve ve sebze açısından da gen kaynağı olan Türkiye'de, Türk insanının eliyle geliştirilen birçok yerel çeşit de bulunuyor. Dünyanın birçok noktasında 1.400 kadar tohum bankası mevcut. Uzmanlara göre tohum bankaları sayesinde tarım ürünlerinin salgın, nükleer savaş, doğa felaketleri veya iklim değişimi gibi bir durum sonrasında bile devamlılığı sağlanabilecek.

BAYRAM KAYA İSTANBUL - 03.01.2011 Zaman gazetesi

ABD'DEN VATİKAN'A GDO BASKISI

2011-01-07T17:13:00.003+02:00

WIKILEAKS tararından sızdırılan Amerikan gizli diplomatik yazışmalarında, dünya üzerinde Genetiği Değiştirilmiş Ürünlerin yaygınlaştırılması konusunda, ABD'li diplomatların Vatikan'a baskı yaptığı ortaya çıktı.

Referans Numarası 05VATICAN514; oluşturulma tarihi 26.08.2005 olan belgede Diplomatların GDO'lu ürünler ile ilgili görüşleri yer alıyor. Diplomatların, belgelerdeki notlarda, "hızla artan açbğa karşı" GDU'yu çözüm olarak gördükleri ifâde ediliyor.

Kilisenin bu konuya destek vermesinin "manevî zorunluluk" olduğu belirtiliyor. Kilisenin, biyoteknolojik ürünlerin gelişmekte olan ülkelerde çiftçileri yok edeceği fikrini taşıdığı belirtiliyor. Kilisenin, ayrıca, biyoteknolojik ürünlerin çok uluslu şirketleri zenginleştirme aracı olabileceği korkusunu taşıdığı vurgulanıyor. ABD merkezli truth-outorg sitesinin bildirdiğine göre, ABD içinde ve dünyanın çeşitli ülkelerinde tartışma konusu olan GDOlu ürünlerin, Avusturya, İspanya ve Pakistan gibi ülkelerde de diplomaüar tarafından desteklendiği öğrenildi

Teksas / Said Hafızoglu

GDO'LU ÜRÜNLER NEREDE? (Ali Ekber YILDIRIM)

2010-12-31T00:35:00.004+02:00

Biyogüvenlik Yasası ve GDO (Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar) Yönetmeliği 26 Eylül 2010’da yürürlüğe girdi.

Yasa ve yönetmeliğe göre, içeriğinde binde 9’un üzerinde GDO içeren gıda ürünlerinin etiketinde “genetik yapısı değiştirilmiştir” veya “genetik yapısı değiştirilmiş üründen üretilmiştir” ibaresinin yazılması gerekiyor.

Türkiye’ye 32 çeşit GDO’lu ürünün girişine izin verildi. Bugüne kadar gıda üreticilerinden hiç biri GDO ibaresini etiketine yazmadı.

Yem amaçlı ithalatına izin verilen soyadan yem üreten bir iki firma, ürettikleri yemin ambalajına “soya küspesi genetik olarak değiştirilmiş soyadan üretilmiştir” ibaresini yazıyor.

İthalatına izin verilen GDO’lu ürünler arasında soya, mısır, kanola, şekerpancarı, patates, maya gibi gıda sektöründe yaygın kullanılan ürünler var.

Bu ürünleri kimler hangi ürünlerde kullanıldı bilinmiyor. Tüketiciler farkında olmadan ithal edilen GDO’ lu ürünleri afiyetle tüketiyor.

Daha önce hem bu sütunda hem de haber olarak DÜNYA Gazetesi’nde GDO’lu ürünlerin neden etiketlenmediğini sorduk. Tarım ve Köyişleri Bbakanlığı’ndan hiçbir ses seda çıkmadı.

Tarım ve Köyişleri Bakanı Mehdi Eker ve bakanlığın tüm yetkilileri her fırsatta tarım konusunda yıllarca çıkarılmayan yasaları çıkarmakla övünür. Doğrudur. Bu dönemde pek çok yasa çıktı. Fakat, yasa çıkarmak kadar, uygulamak ta çok önemli. Uygulanmayan yasayı çıkarsanız ne olur?

Bakanlık, 26 Eylül itibariyle yürürlüğe giren Biyogüvenlik Yasası ve ilgili yönetmeliğin uygulanmasını neden takip etmiyor?

İthalatına izin verilen GDO’lu ürünlerin nerelerde kullanıldığı biliniyor mu?

Bakanlık, GDO’lu ürünlerle ilgili herhangi bir denetim yapıyor mu? Yapılıyorsa sonuçları açıklanabilir mi?

Söz konusu yönetmelik ile ürünlerinde GDO kullanmayan imalatçılara GDO kullanmadığını etiketine yazma hakkı tanınıyor. Bu konuda da bir çekingenlik, ürkeklik var. Ürünlerinde GDO kullanmayan firmalar da bunu etiketine yazmıyor.

GDO’lu ürünleri imalatta kullananlar tüketiciyi aldatarak bunu etiketlerine yazmıyor. GDO’lu ürünleri kullanmayan firmalarda bunu etiketine yazmıyorsa ortada bir sorun var.

Daha önce yazdığımız gibi, Konya Şeker Fabrikası ürettiği şekerin ambalajına “ % 100 pancar şekeri- GDO içermez” diye yazdığı için Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu tarafından reklam durdurma cezası verildi. Konya Şeker, buna itiraz etti ve konu yargıya taşındı.

Reklam Kurulu bu cezayı yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden bir hafta önce vermişti. Yönetmelik yürürlüğe girince, Konya Şeker, yasal hakkını kullanarak yeniden “GDO içermez” ibaresini ambalajlarına yazmaya başladı.

DÜNYA Gazetesi olarak konuyu gündeme taşımamız üzerine, Fikir Sahibi Damaklar bir kampanya başlattı. Defne Koryürek’in sözcülüğünü yaptığı Fikir Sahibi Damaklar, etiketine “GDO içermez” yazan ilk üç firmayı kamuoyuna duyuracaklarını ve tüketicileri bu ürünleri almaya teşvik edeceklerini duyurdu.

Defne Koryürek’in bu girişimi üzerine İstanbul’da faaliyet gösteren Orvital Organik Gıda Ürünleri’nin de ürettiği tavuk etine ve yumurtaya “Orvital tavukları, GDO içermeyen tamamen doğal, organik yemlerle beslenir” ve “Orvital tavuklar GDO içermeyen yemlerle beslenir” ibaresi yazdığı belirlendi.

Orvital’in kurucularından Muharrem Doğan, organik ürünlerde GDO’lu ürünün zaten kullanılamayacağını belirterek şunları anlattı: “Biz daha önce, “GDO içermez” diye yazmak istedik. Fakat sertifikasyon kuruluşu bunun haksız rekabete neden olacağını belirterek izin vermedi. GDO Yönetmeliği yürürlüğe girince kimseye sormadan yazmaya başladık. Tüketicinin dikkatini çekti ve ürünlerimize ilgi daha da arttı.”

Türkiye’ye ithal edilen soyanın yüzde 90-95’inin GDO’lu olduğunu hatırlatan Muharrem Doğan, daha önce organik soya ithal ettiklerini, ancak şimdi Samsun Alaçam’da 400- 450 dönüm alanda organik soya üretimine başladıklarını ve kendi ihtiyaçlarını buradan karşıladıklarını söyledi.

Muharrem Doğan, Çanakkale Ayvacık’ta et üreticileri birliği ile anlaşmaya vardıklarını, yakında organik kırmızı et üretimine başlayacaklarını ve bu etin etiketine de “GDO içermez” ibaresini koyacaklarını sözlerine ekledi.

Özetle, GDO’lu ürünleri gıda ürünlerinde kullanan firmalar yasaya aykırı bir biçimde etiketlerine GDO’lu olduğunu yazmıyor. Tarım Bakanlığı da buna göz yumuyor.

Ürünlerinde GDO’lu ürün kullanmayan firmalar neden bunu etiketlerine yazmıyor?

Bizim bilmediğimiz bir baskı mı var? Yoksa GDO’suz ürün üreten firma kalmadı mı?

Tüketici yediği üründe GDO olup olmadığını nasıl öğrenecek?

İthal edilen 32 çeşit GDO’lu ürünler nerede?

Ey tüketiciler merak etmiyor musunuz?

KARASABAN – 9 Aralık 2010

GDO'YA HAYIR PLATFORMU EŞGÜDÜM TOPLANTISINA DAVET

2010-12-17T01:14:00.002+02:00

Tüm bileşenlerimiz ve aktivistlerimizi;

25 Aralık 2010 Cumartesi günü saat:10.00-17.00 arası

Babil Toplum Kültür Sanat Çalışmaları ve Belgesel Sinema Derneği Aynalıçeşme Cad. No:4 D. 1 Tepebaşı İSTANBUL

adresinde yapacağımız eşgüdüm toplantımıza bekliyoruz.

KARTANAKA ÇİFTÇİLERİ DUPONT'UN PİRİNÇ DENEMELERİNE HAYIR DEDİ

2010-11-22T22:28:00.007+02:00

17 Kasım’da Hindistanın Kartakana eyeletinin başkenti Bangalore kırsalında Çiftçiler Karnataka Rajya Raitha Sangha [KRRS] fimasının genetiği değiştirilmiş pirinç denemelerini derhal durdurması istemiyle bir protesto gösterisi düzenlediler.

Daha Fazla Bilgi İçin: http://www.gmwatch.org/latest-listing/1-news-items/12676-india-farmers-destroy-duponts-gm-rice-trials

kaynak: karasaban.net

BİYOÇEŞİTLİLİK KAYBINA DAİR PİYASA TEMELLİ ‘ÇÖZÜMLERE’ HAYIR!

2010-11-22T22:17:00.006+02:00

La Via Campesina’nın Nagoya bildirisi :

Uluslararası çiftçi hareketi “La Vıa Campesina” Japonya’nın Nagoya şehrinde 18-29 Ekim tarihlerinde düzenlenen Biyolojik Çeşitlilik Konvansiyonu (CBD / BCK) 10. Taraflar Konferansına (COP / Conference of the Parties) katılmaktadır. Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika’nin aile tarımı yapan topluluklarının kadın ve erkek temsilcileri, gezegenin doğal kaynaklarının çılgınca ticarileştirilmesini ifşa ve reddetmek amacıyla burada bulunmaktalar. Çevre krizinin çözümü için geçerli yöntemler mevcuttur: çeşitliliği sürdürülebilir çiftçilik ve aile tarımı yoluyla sağlayabilecek kültürel çeşitlilik, ve biyoçeşitliliğin yerel topluluklarca kontrolü.

Doğanın Özelleştirilmesi ile Biyoçeşitliliğin Kaybı Elele Gitmektedir

Her ne kadar BM 2010 yılını “uluslararası biyoçeşitlilik yılı” olarak ilan etmiş olsa da, CBD biyoçeşitliliğin tahribatını durdurmaya yönelik hedeflerini tutturamamıştır. Biyoçeşitliliğin ticarileştirilmesi ve özelleştirilmesinin ulaştığı yeni seviyeleri göz önüne aldığımızda bu şaşırtıcı bir durum değil: ekosistem hizmet ekonomisi yoluyla, şirketler ve onların işbirlikçi hükümetleri tüm tohumlara, ormanlara, hayvanlara ve çiftçi topluluklarının pratiklerine bir pazar değeri atfetme stratejisi geliştirmekteler. Bu, insan ve çevre haklarının en berbat ihlallerinden biri olarak, onları birer yatırım, ticaret ve spekülasyon nesnesi olarak görmeyi mümkün kılar.

Çiftçilerin, uygulamalarının ve tohumlarının, binlerce yıldır biyoçeşitliliği yenileyip geliştirdiği iyi bilinmektedir. Çiftçiler orman tarımı, balıkçılık ve meracılık yoluyla yaban hayat biyoçeşitliliğini de korumuşlardır. Ancak, bu kaynakların özelleştirilmesi ve çiftçilerin kendi bölgelerinden uzaklaştırılması sonucunda biyoçeşitlilik de yok edilmiştir. Tohum endüstrisinin gelişmesi ve aynı dönemde köylü tarımının inanılmaz bir hızla azalmasıyla doğrudan bağlantılı olarak, son yüzyılda tarımdaki genetik çeşitliliğin %75′i yok olmuştur. Endüstri, doğal kaynakların ele geçirilmesi ve pazarlanması amacıyla, çiftçilerin ve yerel toplulukların sahip oldukları köylü tohum çeşitliliğini yeniden üretmek yoluyla korumalarını ve tarım uygulamalarını sürdürmelerini engellemek için bir çok yöntem kullanmıştır.

Doğal kaynakların yerel toplulukların kontrolünden çıkartılması dünyanın her yerinde çevrenin ve insanlığın yıkımına neden olmuştur: endüstriyel tarım yüksek miktarlarda su, böcek ve yabani ot ilacı, ve kimyasal gübre kullanmaktadır. Endüstriyel tohumlar, organik maddelerin sentetik/kimyasal girdilerle ikame edilmesi sonucunda toprağın karbon tutma yetisini kaybederek güçsüzleşmesine yol açar. Nakliye, tarım makineleri, ve suni gübre ve benzeri fosil yakıt türevlerinin girdi olarak kullanılması iklim değişikliğine olumsuz katkıda bulunmaktadır. Doğanın endüstriyelleşmesi surecinde çiftçi toplulukları sadece tohumlara ve yetiştirdikleri hayvan türlerine değil, hüküm sürdükleri bölgelere de erişimlerini kaybetmektedir: toprak, su ve kıyı kaynakları. Her nerede toprak ve ekosistem yokolursa, sayısız halkların da gıda egemenliği yok olarak yerini fakirlik ve sağlıksız endüstriyel gıdaya bırakır. Biz çiftçiler ve küçük ölçekli gıda üreticileri, dünya pazarlarına agroyakıt dahil olmak üzere daha fazla endüstriyel ürün üretmeye yönelik geniş ölçekli spekülatif arazi ele geçirmeleri yoluyla topraklarımızdan atılmaktayız. Binlerce yıldır biyoçeşitliliği yaratıp koruyan bizlerin kaynaklara erişimi “koruma arazileri” adı altında men edilmektedir. Oysa bu esnada şirketler, haksız biçimde sürdürülebilir olduğu iddia edilen okaliptüs ve palmiye ağaçlarından oluşan monokültür çöllerinde kereste istismarı yapmaktadır.

Mevcut krizi göz önüne alındığında, köylülerin, yerel toplulukların ve sahip oldukları bilginin önemi çok büyüktür. Bu geleneksel bilgiler, kullanıcıları tarafından ortaya çıkarılan ve topluluğun tamamının serbestçe kullanımına sunulan yeni icatlar ve yerel olarak kontrol edilen teknolojiler yoluyla sürekli olarak zenginleştirilmiştir. Bu bilgiler özelleştirilmemeli ve kullanımı yasaklanmamalıdır. Biz kadın ve erkek çiftçiler, bir yandan hayati kaynaklarımız -toprak, su ve binlerce yılda yarattığımız biyoçeşitlilik- bir çok hükümetin desteğinde bir kaç çokuluslu şirketin çıkarı için bizden çalınmaktayken, resmi belge ve konuşmalarda biyoçeşitliliğin koruyucusu olarak araçsallaştırılmayı reddediyoruz. Nagoya’daki CBD’de ve Cancun’daki UNFCCC iklim müzakerelerinde aşağıdaki temel haklara saygı gösterilmesini talep etmek üzere bulunmaktayız.

COP 10: Biyoçeşitliliğin ve İklimin Ticarileştirilmesi Tırmanışta

Sel, kuraklık, erozyon, su kontaminasyonu ve biyoçeşitliliğin kaybı gibi çok ciddi çevre krizleriyle karşı karşıyayız. İklim, biyoçeşitlilik ve diğer çevre konularıyla ayrı ayrı uğraşan uluslararası kurumlar bir arada çalışmaya başladılar. Ancak bu, aynı zamanda “biyokütle”, “ekosistem hizmetleri”, “karbon piyasaları” gibi yeşil kisve altında gezegen kaynaklarını ticarileştirmeyi amaçlayanların, çabalarını koordine etmeleri için de bir fırsat sunmaktadır. Nagoya’da biyoçeşitlilik gündemi ile iklim değişikliği birbirine çok daha yakın hale getirilirken, bir taraftan da 2009′da Kopenhag’daki BM İklim Konvansiyonuna sunulan piyasa çözümleri CBD benzeri diğer kurumlara da aktarılmaktadır.

Agroyakıtlar, REDD ve TEEB

Agroyakıtlar arazi spekülasyonunu arttırırken, karbon emisyonlarının düşürülmesine dair hiç bir katkıda bulunmamıştır. ‘Birinci kuşak’ denen agroyakıtlar, çok yüksek miktarlarda arazi, su ve kimyasal girdi kullanımı gerektiren mısır, şeker kamışı, palmiye ağacı veya jatropha gibi monokültürlere dayanmaktadır. ‘İkinci kuşak’ agroyakıtlar genellikle genetiği değiştirilmiş ot, ağaç ve alglara dayanmaktadır ve sadece ürünleri değil aynı zamanda tüm bitki materyalini de tehdit etmektedir. Bunlar daha fazla enerji verimi taşımadığı gibi, genetik kontaminasyon yoluyla gıdamızı ve yabani türleri tehdit altına almak suretiyle tehlike yaratmaya devam etmektedirler. İki yöntemde de üretim, kullanıma sunulan enerjiden daha fazla enerji kullanımına ihtiyaç duyurmaktadır. Üretimin sağlanacağı arazilerin hazırlanması için gerekli olan doğal ormanların yok edilmesini hesaba kattığımızda agroyakıtlar atmosfere yüksek oranda karbon salınımı gerçekleştirir hale gelmektedir. Bazı hükümetlerce yoğun olarak sübvanse edilen agroyakıtlar, Yeşil kisvesindeki bir başka yüksek kârlı iş alanıdır.

REDD (Reducing Emissions from Deforastation and Forest degradation / Orman kaybı ve bozulması kaynaklı salınımların azaltılması) de iklim ve biyoçeşitliliğin ticarileştirilmesini hızlandırmaktadır. REDD aracılığıyla, Avrupa’daki kirlilik yaratan bir sanayi, Brezilya, Endonezya ve diğer Güney ülkelerindeki uzak yağmur ormanlarından karbon kredisi satıl alma yoluyla salınımlarını düşürme yükümlülüğünden kaçmaktadır. REDD ile esasen salınım indirimi gerçekleşmediği gibi, ağaç monokültürleri yoluyla da biyoçeşitlilik tehdit altına girmektedir. Üstelik CBD’deki “koruma arazileri”nde olduğu gibi köylü çiftçiler ve yerel halklar tarım arazilerinden ve topraklarından da kovulmaktadırlar.

Nagoya’da, biyoçeşitliliğin özelleştirilmesi ve ticarileştirilmesi hükümetlerin katkısıyla şirketler tarafından saldırganca on plana çıkartılmaktadır. TEEBS [the Economics and Ecosystems of Biodiversity], biyoçeşitliliğin ekonomisi ve ekosistemleri, gibi programlar, aynı zamanda çiftçi topluluklarının arazileri ve topraklarını teşkil eden doğaya dair her bir parçanın -arazi, hayvanlar, tohumlar, su- piyasa fiyatlandırması içerisine girmesinin yolunu hazırlamaktadır. Fide yetiştirmenin, ekosistemlerin, iklim düzenlerinin ve toprak verimliliğinin karmaşık yapıların “ekosistem hizmetleri” olarak adlandırdıkları bir sistemde tamamen basitleştirilerek karbon kredisine benzer tarzda ticareti yapılabilir hale getirilmeleri amaçlanmaktadır. Bu yaklaşımlar sadece şirketler ve hükümetler tarafından desteklenmekle kalmayıp, aynı zamanda biyoçeşitliliğe parasal bir değer atfetmeye çalışan bilim insanlarından oluşan Biyoçeşitlilik ve Ekosistem Hizmetleri Hükümetlerarası Bilim Politikaları Platformu İPBES’den [İntergovernmental Science Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services] de kuvvet almaktadır.

Yeni ve Yükselen Teknolojiler

CBD hal-i hazırda, canlı organizmaları kontrol etmeyi ve onlardan yeni metalar yaratmayı hedefleyen, ancak çok az bilinen veya tartışılmış olan teknolojileri değerlendirmeye almaktadır. “Sentetik biyoloji” ve “jeomühendislik” de bunlara dahildir.

Sentetik biyoloji, bakteri benzeri yeni organizmalar üreten kimyasal maddeleri birleştirerek doğada var olmayan yaşam türleri yaratma teşebbüsüdür. Bu tarz bakterilerin bitkilerdeki şekerden enerji üretebilecekleri, böylece fosil yakıtların yerini alacakları iddia edilmektedir. On milyonlarca dolarlık araştırmaya mal olmalarının yanı sıra, bu teknolojiler çevre üzerinde yaratacakları henüz bilinmeyen ve kontrol edilemeyecek etkiler nedeniyle son derece tehlikelidirler.

Jeomühendislik tekno-tamirler yoluyla iklim krizini çözmeyi vaat eden bir başka yeni teknolojidir. İklim değişikliği adına, stratosfere sülfat pompalanması, güneş ışığının azaltılması, veya atmosferden karbonu ayırmak için tarlalara muazzam oranlarda karbon parçacıkları yerleştirme (biyokömür) projeleri önerilmiştir. Bunlar, arazileri, denizleri ve atmosferi yok edecek, yürütülmesi imkansız derecede geniş ölçekli projelerdir. Hal-i hazırda bu teknolojilerin denetimini gerçekleştirecek bir kurum söz konusu değildir. Sosyal hareketlerin ve sivil toplumun baskısıyla CBD geçmişte steril ‘Terminatör’ tohumları ve okyanus döllenmesi (mikroskopik algların karbon tutmasını tetikletmek için denize binlerce kilometre karelik demir parçacıkları bırakmak) konularındakı moratoryumları teyit etmişti. Ancak bu moratoryumların kaldırılması için sürekli biribaskı, ve jeomühendislik ve sentetik biyoloji konularında yenilerinin hayata geçirilmesi konusunda da çok az bir istek bulunmaktadır.

Gerçek Çözümler: Yerel halkların topraklarının ve arazilerinin kontrollerini ellerinde bulundurarak biyoçeşitliliği korumalarına ve iyileştirmelerine izin verilsin.

Yaşamı Özel Mülkiyete Dönüştürmeye Hayır!

Yaşamı ticarileştirmek, yaşamla yatırımda ve yeni spekülasyonlarda bulunmak amacıyla, ekosistemler ve biyoçeşitlilik piyasa fiyatıyla değerlendiriliyor. Via Campesina bu yaklaşımı reddediyor. Biyoçeşitlilik, yaşayan organizmaların kendilerini özgürce çoğaltmalarına dayalıdır. Biyoçeşitlilik, çoğalmasının ve kullanımının kontrol edileceği bir endüstriyel mülk haline gelmemelidir. Bugün, bütün organizmalar, onların parçaları, genleri ve özellikleri farklı şekillerde mülk haline getiriliyor. Ayrıca, çoğalmaları, üremeleri için gerekli olan teknik ve bilgiler hızla endüstrinin fikri mülkiyet hakkı haline getiriliyor. Endüstrinin bu mülkiyet iddialarının hiçbiri meşru değildir. Bunlar, çiftçilerin ve yerel halkların kendi ekolojik pratikleri ile ve doğayı bir ortak kamu varlığı olarak ele alarak bioçeşitliliği sürdürmelerini engellemektedir. Toprağın, suyun ve tohumların özel mülkiyete dönüştürülmesi milyonlarca ailenin geçimine ve de gıda egemenliğine ve evrendeki hayata şiddetle zarar veriyor.

Endüstri, ticarileştirdiği ürünleri elde etmekte kullanılan biyolojik kaynakların kökenine dair bilgi sağlamayı reddediyor. Bu, yerel halklardan ve ilgili pay sahiplerinden bu kaynakların kullanım koşullarına dair izin almak ve onlara açıklama yapmaktan kaçınmak için yapılıyor. Bu sadece fikri mülkiyeti ilgilendiren bir konu değil, aynı zamanda hayvancılık gibi herhangi bir ticareti de ilgilendiren bir yükümlülüktür. Biyolojik kaynakların kullanımı, kullanım hakkı ve yerel halklar tarafından talep edilebilecek herhangi bir telafi hakkı anlaşması yapılmadan asla gerçekleştirilmemelidir. Bitki türleri, hayvan ırkları ve birçok ekosistem, onlara bakan ve koruyan halklar olmadan yaşamına devam edemez. Biyolojik kaynaklara erişim ve onların kullanımı her zaman bu halklar tarafından tayin edilen ortak kullanım hakları çerçevesinde olmalıdır ve özel mülkiyet iddialarına maruz bırakılmamalıdır. Ayrıca, endüstri ve sorumsuz hükümetlerin uygulamaları, biyoçeşitlilik, iklim ve çevre üzerinde sebep oldukları tahribatlardan sorumlu tutulmalıdır.

Evrenin karşı karşıya olduğu son derece önemli çevre krizine ilişkin gerçek çözüm, yaşayan varlıklar için yıkıcı olan özel mülkiyet ve teknolojilerde değildir. Biz müşterek kamu varlıkları üzerindeki özel mülkiyet taleplerini reddediyoruz- ister patentler şeklinde olsun, ister bitki koruma planları, ister çeşitli tohumların tek tip ve homojenleşmiş endüstri tohumları yüzünden yasaklanışı şeklinde olsun. 1960lardan beri köylüler 1.9 milyon ekin türü üretirken, Yeşil Devrim’in bitki yetiştiricileri sadece 8.000 endüstriyel ekin satışa çıkardılar. Biz kendi tohum türlerimizle Dünya nüfusunun %70’ine sağlıklı gıdalar sağlıyoruz ve aynı zamanda da toprağın sağılığını ve ekosistemi koruyoruz. Biyoçeşitliliğin yok olmasına ve çevre krizine karşı gerçek çözüm gıda egemenliğinin hayata geçirilmesidir: hem yaban hayatını hem de tarım ekosistemlerini koruyan ekolojik yöntemlerle yerel gıda üretimini sağlamak. Bu amaca ulaşmak için, hükümetlerin gıda ithalatını kontrol etme hakları olmalı ve halkların da yerel gıda üretiminin kontrolünü ellerinde bulundurma hakları olmalıdır. Gıda egemenliği, biyoçeşitliliğin korunmasında piyasanın ve şirketlerin taleplerini değil, köylülerin tarım yapma hakkını ve yerli halkların haklarını merkeze koyar.

Doğal kaynaklarımızı kontrol etme ve özelleştirmeye yönelik saldırgan baskı sona ermelidir! Bizim, dünyadaki kadın ve erkek çiftçiler olarak Monsanto, DuPont, Bayer ve diğer ulusötesi şirketlerin bize tohum sağlamasına ihtiyacımız yok. Binlerce yıldır, biz tohumlarımızı koruduk, ektik, adapte ettik ve değiş tokuş ettik ve biyoçeşitliliğe katkı büyük sunduk. Yaban hayatın çeşitliliğini orman, deniz ve otlak ekosistemlerinin yerel kontrolü ile sağladık. Özelleştirme ve biyoçeşitliliğin korunması arasındaki temel çelişki birkaç “kar payı” dağıtılarak çözülemez. Biz, Afrikalı, Avrupalı, Amerikalı ve Asyalı kadın ve erkek çiftçiler, böylesi bir telafiyi kategorik olarak reddediyoruz. Biz otonomimiz, kaynaklarımız, hem kendi sağlığımız hem de çevre sağlığını aslında biyokorsanlığı meşrulaştıran birkaç telafi önerisiyle pazarlık etmeyeceğiz. Biyoçeşitliliğin korunması için tarım yapan halkların toprak, doğal kaynaklar ve araziler üzerindeki kontrolü yeniden ele geçirmeleri gerekmektedir. Tarım reformu biyoçeşitliliği korumanın direk aracıdır. Ekolojik tarım yapan halkların kontrolündeki ekosistemler gerçek korunan alanlardır.

Hükümetler, şirketlerin biyoçeşitlilikten kar sağlamaya yönelik çıkarları doğrultusundaki baskılarına direnmelidir. Biyoçeşitliliğin kaybına yönelik geliştirilen retorik, doğanın endüstriyelleştirilmesi ve yeşil kapitalizm modelinde ciddi bir değişiklik gerçekleştirilmediği sürece sadece bir demagojiden ibaret olacaktır. Bunlar, bırakın biyoçeşitliliği korumayı, bizzat yaşamın kendisi için çok önemli bir tehdittir. CBD (Biyolojik Çeşitlilik Konvansiyonu) hükümetleri tarım yapan halkların toprak ve su kaynakları üzerindeki haklarını desteklemelidir. Ayrıca hükümetler, BM Tohum Anlaşması’nda yazdığı gibi çiftçilerin köylü tohumlarını koruma, yeniden üretme ve değiş tokuş etme hakkını desteklemelidir. Çiftçilik yapan halkları ve onların ürettiği gıdayı güçlendirmek, IAASTD (*) (400’ün üzerinde bilim insanı tarafından hazırlanan ve 59 ülke tarafından onaylanan uluslararası bir rapor) tarafından da önerilen iklim, gıda ve enerji kriziyle mücadele etme stratejisidir. CBD, biyoçeşitliliği koruyan, toprakta organik madde üreten ve fosil yakıt içeren girdilere gerek duymayan tohumları kullanan küçük ölçekli gıda üreticilerini açıkça desteklemelidir.

Biyoçeşitliliğin yok edilmesi, orman, düzlük ve sulak alanlarda tarımsal ve yaban biyoçeşitliliği koruyan ekolojik tarım uygulamalarını gerçekleştiren çiftçi halkların yok edilmesinin bir sonucudur. Biyoçeşitliliğin korunması, bu çiftçi halkların çiftçilik yapmaya devam edebilmesini garanti etmelidir. Biyoçeşitliliği şirketlerin çıkarları değil, yeni nesil ekolojik çiftçiler koruyacaktır. Bu demektir ki, genç çiftçilerin yaşamını devam ettirebilmeli, tarım yapabilmeli, toprağa, suya, tohuma erişebilmeli ve topraklar ve ekosistem üzerinde tam bir kontrole sahip olabilmelidir.

Via Campesina, Nagoya’da şunları talep ediyor:

-Biyoçeşitliliğin endüstri tarafından mülkiyete dönüştürülmesini durdurulsun! Doğal kaynakların, toprağın ve suyun sürdürülebilir tarım ve yerel halklar tarafından kontrolü biyoçeşitliliği korumanın, binlerce yıldır süregeldiği gibi, en iyi yoludur.
-Biyoçeşitliliğe piyasa fiyatı biçmeye yönelik politikalara hayır! Ekosistemi piyasa değeri üzerinden değerlendiren politikalar biyoçeşitliliği yok eder. REDD ve REDD+ gibi diğer piyasa mekanizmalarına da hayır!
-Tehlikeli ve sorumsuz teknolojik çözümleri meşrulaştıran politikaları reddedilsin. Terminatör teknolojisi ile ilgili moratoryumu devam ettirin ve destekleyin. Sentetik biyoloji ve geomühendislik ile ilgili moratoryumu uygulansın.
-Bitkiler ve hayvanlar, onların parçaları ve onlardan elde edilen ürünler üzerindeki patentleri reddedilsin. Şu anda var olan mülkiyet taleplerini, iddialarını feshedilsin.
-Halkların onayını garanti altına almak için herhangi bir ticari üründe kullanılan biyolojik kaynakların kökü hakkında bilgilendirme zorunluluğu getirilsin. Biyolojik kaynaklara, geleneksel ve yenilikçi bilgi ve teknolojilere erişim ve bunların kullanımı ancak ve ancak yerli halklar ve yerel halkın onayı ile gerçekleşsin.
-Endüstriyel tarımsal yakıtları reddedilsin. Yeni tarımsal yakıt plantasyonları hakkında moratoryum uygulansın. Enerji tüketiminde önemli bir azalma olmalıdır.
-Ortak yerel kaynaklar ve toprakların kontrolü için çiftçilerin egemenliği güçlendirilsin ve böylece biyoçeşitlilik sürdürülebilir pratiklerle korunsun.
-Biyoçeşitliliği koruyan, dünyadaki insanların çoğunu besleyen ve biyoçeşitliliğin yok edilmesine ve iklim krizine çözüm için hayati önem taşıyan gıda egemenliği güçlendirilsin.

(*) Kalkınma İçin Tarımsal Bilgi, Bilim ve Teknoloji Uluslararası Değerlendirme

Çevirenler : Ekin Kurtiç, Tarık Nejat Dinç
kaynak: karasaban.net

KÜÇÜK ÇİFTÇİLERİN BİYOLOJİK ÇEŞİT KRİZİNE DAİR ÇÖZÜMLERİ

2010-11-22T22:10:00.003+02:00

Dünyanın pek çok farklı yerinden Uluslar arası Çiftçi hareketi La Via Campesina üyesi küçük çiftçiler Japonya Nagoya’da yapılacak Biyoçeşitlilik Sözleşmesi Konferansına katılacaklar. Dünyadaki milyonlarca küçük çiftçiyi ve çiftçi ailesini temsil edecekler.

Süreci izleyen Canada Ulusal Çiftçiler Birliği üyesi Collen Ross, “ konferans bünyesinde yapılan çalışma gruplarında yürüyen pek çok tartışma bizleri hayal kırıklığına uğrattı örneğin sürdürülebilir biyo yakıtlar. Bizlerin agro yakıt dediğimiz ürünler sürdürülebilir olamaz, yenilenebilir enerji kaynağı teşkil etmez. Bu iklim değişikliği için gerçek bir çözüm olamaz ya da çiftçiler, yerliler ya da yerel halklar için bir yarar sağlamaz ancak sadece tarım ticaret sektörünün daha fazla para kazanmasını sağlayacak bir yol sunar” dedi.

Güney ülkelerindeki pek çok küçük çiftçi agro yakıt plantasyonu nedeniyle yoksunluk ve iflasla karşı karşıya. Monokültür plantasyonu nedeniyle biyoçeşitliliklerini kaybettiler ve topraklarını ve arazilerini kaybettiler. Açlık ve yoksulluk kırsalda heryere yayıldı. Daha kötüsü, agroetonol ve agrodizel iklim krizini çözmediği gibi sorunu daha da tırmandırıyor.

Hikaye bize küçük çiftçilerin ve yerli halkların topraklarını savunduklarını ve ekolojik tarım yoluyla biyoçeşitliliklerini savunduklarını gösteriyor. Bu nedenle Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi’nin Taraflar Toplantısı (COP) sürdürülebilir aile çiftçiliği tarımının önemini anlatamayacak ancak onu etkin biçimde destekleyebilecek. Bu desteklerden biri Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi’nin başlıca başarılarından biri olarak biyoçeşitliliğin korunması konusunda verdikleri destek.

Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi’nin bu 10. Taraflar ToplantısındaLa Via Campesine çiftçilerinin talepleri şunlardır:

-Agroyakıt plantasyonu konusunda yaşanan genişleme bitirilsin ve agro yakıt tüketimi azaltılsın! Sürdürülebilir bio yakıt yoktur.

-her bir ticarileş üründe ürünün biyolojik kaynağınınn menşei zorunlu bilgi olarak yer alsın.

-“Genetik olarak sınırlandırılmış teknolojiler” arasında terminatör ve transgenik tohumlar zorunlu olarak yer almalı.

-Yaşayan organizmalar üzerinde, parçlarında ve türevlerinde patent kurulması yasaklansın ve bu ürünler üzerindeki her tür mevcut mülkiyet hakkı iptal edilsin;

-Biyolojik kaynaklar konusunda bilgi edinme ve uygulama esnasında yerel halkların ve yerlilerin ön muvafakatının alınması şartı kullanılmalı.

-Biyoçeşitlilik ve iklim değişikliği konusunda piyasa mekanizmaları çözümleri uygulanmasın.

yer: Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi Basın Konferans Odası, Bina F3 , Nagoya Kongre Merkezi, Nagoya Japonya

Tarih : 27 EKİM 2010

konuşmacılar:

Ayumi Kinezuka (Nouminren’den genç bir çiftçi, Japonya La Via Campesina üyesi )

Colleen Ross ( Ulusal Çiftçi Birliği’nden ekolojiktarım yapan kadın bir çiftçi, Kanada La Via Campesina üyesi )

Marciano (Küçük Çiftçiler Kooperatifi’nden çiftçi, Brezilya La Via Campesina üyesi )

via campesina basın duyurusundan Ekoloji Kolektifi tarafından çevrilmiştir.

Kaynak : Ekolojistler.org -26 Ekim 2010

GDO’LARIN ÜLKEMİZE GİRİŞİNİ DURDURACAĞIZ! (Ahmet ATALIK*)

2010-11-08T20:49:00.004+02:00

Avrupa Birliği’nin (AB) 2001/18 EC Direktifi’nde Genetiği Değiştirilmiş Organizma (GDO) “insan hariç olmak üzere, genetik materyali doğal yolla gerçekleşmeyecek şekilde değiştirilmiş organizma” olarak tanımlanır. Diğer bir ifadeyle GDO’yu, “kendi türü dışındaki bir canlıdan gen aktarılarak bazı özellikleri değiştirilen bitki, hayvan ya da mikroorganizma” olarak tanımlayabiliriz. Günümüzde yaygın olarak bitkilerin genleriyle oynanmakta ve toprak bakterilerinden aktarılan genlerle bu bitkiler haşerelerden zarar görmesin diye zehir salgılayan bir şekle dönüştürülmekte ya da o bitkiyle birlikte yabancı otlara karşı kullanılması için verilen tarım ilacına karşı dirençleri arttırılmaktadır.

GDO’lar dünyadaki açlığı bitirmek ve tarım ilacını önlemek gibi kimsenin itiraz etmeyeceği amaçlarla piyasaya sürülmüşlerdir. Ancak, geçen süreçte GDO’lu olmayan ürünlere göre daha düşük verime sahip oldukları ve tarım ilacı kullanımının düşmesi bir yana daha da arttırdıkları ortaya çıkmıştır. GDO’lu tohumların foyalarının ortaya çıkmaya başlaması üzerine bu tohumları üreten biyoteknoloji şirketleri tohumlarının bağımsız bilim insanlarınca incelenmesine engel koymuşlardır (gen aktarımı işlemi laboratuarlarda ileri teknoloji kullanılarak gerçekleşmekte, bu nedenle bu ürünler ileri teknoloji ürünü kabul edilerek patenti alınmakta ve tohumlar lisans anlaşması ile satılmaktadır).

İnsanların tüketimine sunulan ilk GDO’lu ürün olan Flavr Savr domates, 1994 yılında ABD kökenli şirket Calgene tarafından üretilmiştir. Ancak tüketici tarafından tercih edilmemesi nedeniyle şirket iflas etmiş, ürün pazardan çekilmiştir. Günümüzde yonca, kanola, pamuk, keten, mercimek, mısır, kavun, erik, patates, pirinç, soya, şeker pancarı, ayçiçeği, tütün, domates ve buğday başta olmak üzere pek çok tarım ürünün genetiği değiştirilmiş olup ekim alanı büyüklüğü ve dünya ticaretine konu olması açısından mısır, soya, pamuk ve kanola öne çıkmaktadır. GDO’ların ekim ve ticaretinin yaygınlaşmaya başladığı 1996 yılından günümüze ekim alanları 134 milyon hektara ulaşmıştır. GDO’ların ulaştığı bu ekim alanı dünya tarım alanlarının %2,7’si kadardır. Bu oran özellikle önemlidir, çünkü GDO’ları büyük bir başarı olarak gösterip ülkemizin treni kaçırdığından bahseden bir takım bilim insanı mevcuttur. GDO’lar madem bu kadar başarılıysa, 14 yıl gibi uzun sayılabilecek bir süreçte neden bu kadar düşük sınırlı bir alanda ekildiğinin, okurlarımız tarafından mantık süzgecinden geçirilmesi gerekir.

Ülkemize GDO’ların girdiğini ilk olarak TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) 1998 yılında kamuoyu gündemine getirmiştir. Ancak, bu bilgi paylaşımını değerlendirip araştırmak ve tedbir almak yerine Tarım ve Köyişleri Bakanlığı “nereden biliyorlar efendim, siyasi ve ideolojik konuşuyorlar” söylemi ile inkar etme yolunu seçmiştir. Ta ki, 2003 yılında Arjantin’den soya yükleyen bir gemi Greenpeace aktivistlerince Brezilya önlerinde durdurulup ürün analiz edilinceye kadar. Zira, GDO’lu çıkan o ürünü taşıyan gemi durdurulmasaydı, ürününü Mersin limanımıza boşaltacaktı. İşte o tarihten sonra ülkemize GDO girdiği artık inkar edilemedi.

Arkasında çok uluslu biyoteknoloji şirketlerinin yer aldığı GDO gibi çok önemli bir konuda sadece bir meslek odası olarak mücadele etmenin belirgin bir başarı sağlayamayacağı bilincinden hareketle 2004 yılında kurulan GDO’ya Hayır Platformu’nun içerisinde birçok meslek örgütü, dernek ve aktivist ile birlikte mücadelesini aktif bir şekilde sürdürmeye başladı.

Uzun yıllardır hazırlanmakta olan Biyogüvenlik Yasa Taslağı’nın 2005 yılı başlarında TBMM gündemine gelmesiyle birlikte GDO’ya Hayır Platformu da çalışmalarını hızlandırdı ve 16 ilde sergilediği canavar domates balonu ile birlikte GDO’ların zararları ve yarattığı bağımlılıkla ilgili broşürler dağıttı, pek çok ilde panel-konferans-söyleşiler düzenledi ve topladığı yaklaşık 100 bin imzayı Şubat 2005’te Meclis Dilekçe Komisyonu’na sundu. Bu toplantıda Komisyon Başkanına GDO’ların çevreye ve insan sağlığına zararları ile tarımsal üretimde oluşturacağı bağımlılık konularında bilgiler verildi. Takip eden süreç içerisinde Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu üyeleri ile Meclis çatısı altında bulunan ziraat-gıda mühendisleri ile veteriner hekimlere ZMO konferans salonunda GDO’ya Hayır Platformu bileşenleri tarafından iki kez bilgilendirme sunumu yapıldı. Meclis Dilekçe Komisyonu Başkanı 2006 yılı başında basına yaptığı “GDO’ların çok önemli bir konu olduğu, aceleye getirilmemesi gerektiği” açıklamasıyla Taslağı Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’na gönderdi.

Taslak, “31.12.2008 tarihine kadar içerisinde insan tedavisinde kullanılan antibiyotik direnç geni bulunan GDO’lu ürünler ithal edilecektir” gibi abes tabirler (bu ürünleri tüketen insanların antibiyotik direnci artacak ve antibiyotik tedavisine yeterli tepkiyi veremeyecekleri anlamına gelmektedir) içeriyordu. GDO’ya Hayır Platformu, ZMO ve konuyla ilgili diğer örgütlerin de görüşü alınarak, kamuoyunu korur bir şekilde yeniden düzenlenip gündeme gelmesi beklenirken, yasası çıkmadan 26.10.2009 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan “Gıda ve Yem Amaçlı Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerinin İthalatı, İşlenmesi, İhracatı, Kontrol ve Denetimine Dair Yönetmelik” yürürlüğe girdi. Yönetmelikler yasalarla çerçevesi çizilmiş bir konunun detaylarını ve nasıl uygulanacağını belirtir detaylar olmasına karşın, GDO konusunda yasa çıkmadan garip bir şekilde yönetmeliği çıkıverdi.

GDO yönetmeliğinin çıkması, çok şiddetli tartışmalar tartışmaları da beraberinde getirdi. Öncelikle yönetmeliğin “Dayanak” maddesinde sayılan beş yasadan hiçbiri GDO’larla ilgili değildi, ayrıca ikisi daha GDO’lar yeryüzünde yokken çıkarılmış yasalardı. Esas dayanağı teşkil edecek Biyogüvenlik Yasası çıkarılmamıştı, yönetmelik dayanaksızdı.

AB mevzuatı ile uyumlu olduğu belirtilen yönetmelik, esas olarak birçok uyumsuzluklar taşıyordu. Örneğin, 5. maddesinin 8. fıkrasında “Gıda ve yemin %0,5’ten fazla izin verilmeyen GDO içermesi halinde ithalatına, işlenmesine, nakline, dağıtımına ve satışına izin verilmez.” hükmü yer almakla birlikte, bu uygulamaya AB’de 2007 yılında son verilmişti. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı böylesine hassas bir konuyu işte bu denli eksik bir şekilde izliyordu. Üstelik GDO’ya Hayır Platformu bileşenleri ve ZMO gibi konunun uzmanı hiçbir kurumun görüşünü almayarak bu yönetmeliği hazırlamıştı! Gıda ve yemlerde %0,9 oranının üzerinde GDO içeren ürünler GDO’lu kabul edilecekti ve işin garibi ürettiği gıdada GDO kullanmayanların ürünlerine “GDO’suzdur” yazmalarını ve bebek-çocuk gıdalarında GDO kullanımını yasaklıyordu. İşte tartışmaların en yoğunlaştığı bölümlerden biri bu olmuştu. GDO’suz üretim yapanın bunu GDO tüketmek istemeyenlere duyurmasının engellenmesi, halkın değil biyoteknoloji şirketlerinin yararına olan bir durumdu. Hamile anneler %0,9 oranının üzerindeki gıdaların GDO’lu olduğunu bileceklerdi, ama %0,8 ve aşağısında GDO içeren gıdaları bilemeyecekler ve GDO’yu tüketeceklerdi. Bakanlık, hadi bebeklerin GDO tüketimini yasakladı, ama bu hamile annenin etiketinde yer almayan ve bilmeden tükettiği GDO’dan karnındaki bebeği maalesef koruyamayacaktı. Bebekler ve çocuklar için zararlı olabileceği düşünülen GDO’lar ana baba için zararlı olmayacak mıydı? Bu sorular cevapsız kaldı.

Yönetmeliğin şiddetle tartışılan bir diğer konusu ise GDO’ların ülkemize sokulma izni üzerine olmuştu. GDO yönetmeliği çıkana kadar GDO ile ilgili herhangi bir mevzuat bulunmadığından, GDO’lar ülkemize hiçbir denetime, sorguya ve suale muhatap olmadan giriyordu. Bakanlık yetkilileri, Müsteşar ve Bakan bu yönetmelik ile birlikte artık ülkemize tek bir GDO’nun giremeyeceğini önemle vurguladılar. Meclis Tarım, Orman, Köyişleri Komisyonu Başkanı işi daha da ileri götürerek, “bundan böyle ülkemize bir gram GDO girmesi halinde görevinden istifa edeceğini” bile söyledi. Bizler gireceğini söyledikçe bizleri yönetmeliği anlamamakla-okumamakla suçladılar ve yönetmeliğin 11. maddesinin “c” fıkrasını anlayana kadar okumamızı tavsiye ettiler. Üşenmediler TV yayınlarında yüzümüze de okudular “Yapılan analiz sonucunda GDO’lu olduğu tespit edilen ürünün ülkeye girişine izin verilmez.” Bu cümleye bakınca bizler sanki birazcık yalancı gibi gözükmüyor değiliz hani! Ancak, 11. Maddede 2 tane bent ve bu bentlerin her ikisinin de birer “c” fıkrası vardı. Sayın yetkililerin okudukları “c” fıkrasının bendi “GDO riski taşıyan ancak, GDO’suz olduğu taahhüt edilen ürünlerin ithalatında aşağıdaki esaslar uygulanır” diyordu. Özetle “yalan konuşursan”, yalan beyandan dolayı GDO’yu ülkeye sokamıyordun. Bu kısmı halka asla okunmadı. Oysa birinci bent “ürünüm GDO’lu diyenlerin” ürünlerini ülkeye nasıl sokacaklarını tarif ediyordu.

Yönetmeliğin güzel sayılabilecek yanlarından biri ise insan ve hayvan tedavisinde kullanılan antibiyotik direnç genleri içeren GDO’ların ülkemize girişine izin verilmeyecek olmasıydı.

Yönetmeliğin uygulamaya konmasının üzerinde daha bir ay geçmeden 20.11.2009 tarihinde değişiklik yapılmış ve yönetmeliğe göre oluşturulacak uzmanlar listesinden, yoğun itiraz gelmesi üzerine Tarım ve Köyişleri Bakanlığı birimleri çıkarılmıştır. GDO’suz yazma yasağı, gıda ve yemin %0,9’un üzerinde GDO içermesi halinde GDO’lu yazılacağı, gıda ve yemde GDO’nun %0,5’in altında olması durumunda getirilen serbestlik hükümleri kaldırılmıştır. Diğer önemli bir değişiklik ise yönetmeliğe geçici bir madde eklenmesi olmuştur. Bununla 26.10.2009 tarihinden önce kontrol belgesi alınmış ürünlerin ithalatında, bu ürünlerin AB’nin kabul ettiği kriterlere uygun olması koşulu ile yönetmeliğin “İzin Koşulları”, “Başvuru” ve “İthalat” madde hükümlerinin 01.03.2010 tarihinden itibaren uygulanacağı hükmü getirilmiştir.

Bir vatandaş ile bir derneğin GDO yönetmeliğine Danıştay nezdinde açtıkları dava sonucu Danıştay, yasa çıkmadan yönetmeliğin çıkarılmasının yasama yetkisinin devri anlamına geldiğini belirtmiş, yönetmeliğin “İthalat” ve “Yürürlük” maddelerini durdurmuştur. Yürürlük maddesinin durdurulması, yönetmeliğin tamamıyla devre dışı kalarak, sonraki süreçte GDO’ların yine eskiden olduğu gibi ülkemize serbestçe girmesi anlamına geliyordu. Ancak Bakanlığın yaptığı itirazı haklı bulan Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu, Danıştay’ın yürütmeyi durdurma kararını kaldırmış, yönetmelik tekrar yürürlüğe girmiştir.

GDO yönetmeliğinde 20.01.2010 tarihinde tekrar değişikliğe gidilmiştir. Yönetmeliğe 20.11.2009 tarihinde yapılan değişiklikle eklenen “geçici 1. madde” yürürlükten kaldırılmış, aynı yönetmeliğe eklenen “geçici 2. madde” ile geçici 1. maddedeki tarih 26.10.2009’dan 20.01.2010’a çekilmiş ve ayrıca “İzin Koşulları”, “Başvuru”, “İthalat” madde hükümlerinin yanında “Genel Hükümler” maddesinin de 01.03.2010 tarihinden itibaren uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Bilgi edinme hakkı çerçevesinde yapılan başvuruya verdiği cevapta Bakanlık ithal edilen mısır miktarının 4 kat, soya miktarının ise 18 kat arttığını bildirmiştir.

Yönetmelikteki üçüncü değişiklik ise 28.04.2010 tarihinde yapılmıştır. Yönetmeliğin insan ve hayvan tedavisinde kullanılan antibiyotiklere karşı direnç genleri içeren GDO’ların ithalatına getirdiği yasak bu değişiklikle kaldırılmıştır. Ayrıca, yönetmelikte GDO’ların iznine esas değerlendirme yapacak bilimsel komitenin değerlendirmelerini AB’de tüketime uygun olduğuna dair onaylanmış genler üzerinden yapacağı hükme bağlanmıştır.

Söz konusu mevzuat ve Bakanlığın 06.05.2010 tarihli sayısı ile birimlerine gönderdiği “GDO Yönetmeliği Uygulama Talimatı” hükümleri doğrultusunda göreve davet edilen bilimsel komite çalışmaya başladı ve pamuk, kanola, soya, mısır, şeker pancarı, patates gibi tarım ürünlerine gıda ve yem amaçlı, maya ve bakteri biyokütlesine ise yem katkı maddesi olarak kullanılmak üzere 32 çeşit GDO’ya ülkemize giriş izni verildi. Bu izinleri verirken de “… yem ve gıda olarak kullanıldığında herhangi bir risk oluşturmayacağı kanısına varılmıştır” (ne riski oluşturmayacak belli değil) ya da “… olarak kullanıldığında, mevcut bilgiler ışığında insan ve hayvan sağlığı açısından istenmeyen bir etki oluşturmayacağı beklenmektedir” gibi bilimsel olmayan temelde kararlar açıklamıştır. Kendisi herhangi bir araştırma yapmamış Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’ni (EFSA) örnek almıştır. EFSA da kendisi bir gözlem ve deneme yapmamakta, biyoteknoloji şirketlerinin kendine sunduğu çalışmaları okuyarak kabul etmektedir. EFSA, kendine sunulan çalışmalardaki GDO’lu mısır-soyayla beslenen farelerin böbreklerinde görülen küçülmeyi, kan değeri farklılıklarını, karaciğer büyümesini, karaciğer iltihabını, kalp kası hasarını, prostat iltihabını, pankreas küçülmesini, pankreas iltihabını biyolojik açıdan anlamsız, laboratuar hatası, bilimsel açıdan önemsiz bulmaktadır. Gerek EFSA’nın gerekse bizim bilimsel komitemizin kararları dilek ve temennilerden öte bir karar değildir.

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın “Bundan sonra GDO girsin de görelim”, AKP milletvekilinin “Bir gram GDO girmesi halinde görevimi bırakırım” söylem ve iddialarına karşı ne yazık ki yine biz haklı çıktık ve GDO’lar eskiden kontrolsüz bir şekilde girerken artık kontrollü ve denetim altında yine girmeye devam ediyor. Keşke haklı çıkmasaydık ve bu ülkeye tek bir GDO girmeseydi!

Asıl çıkması beklenen Biyogüvenlik Yasası 26.03.2010 tarihinde çıkmıştır, ancak yürürlüğe gireceği tarih 26.09.2010 olarak belirlenmiştir. Bir önceki GDO yönetmeliğini kaldıran Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelik ile Biyogüvenlik Kurulu ve Komitelerin Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik 13.08.2010 tarihinde çıkarılmış ancak onların da yürürlükleri 26.09.2010 tarihine bırakılmıştır. Çalışma usul ve esasları belirsiz bilimsel komiteler GDO’lara son derece seri bir şekilde belirlenen tarihten önce izin vermişlerdir. Önceki mevzuatta da Biyogüvenlik Kurulu adı geçmesine karşın çalışma usul ve esasları tam olarak belli olmadığından oluşturulmamış, onun görevini alel acele Tarım ve Köyişleri Bakanlığı yapar olmuştur.

Aralarında ZMO’nun da bulunduğu GDO’ya Hayır Platformu’nun kimi bileşenleri ülkemize GDO girişine izin veren GDO Yönetmeliği Uygulama Talimatı ile Bilimsel Komite kararlarına 11.09.2010 günü 4 adet dava açmıştır. Bu davaların kazanıldığı gün ülkemize GDO girişi tamamıyla durdurulacaktır.

Gerek ZMO gerekse bileşeni olduğu GDO’ya Hayır Platformu mücadelesine insan, hayvan ve çevre sağlığı açısından son derece zararlı olan GDO’ları ülkemizden kovana dek mücadelesini sürdürecektir. Türkiye’nin ihtiyacı olan şey GDO değil, coğrafyasında son derece rahat yetiştirebileceği tarım ürünleri için doğru bir tarım politikası uygulanmasıdır. Ülkemizin GDO’ya ihtiyacı yoktur!

*TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası İstanbul Şube Başkanı

TOHUMLARI PATENLESEK DE Mİ SAKLASAK, PATENTLEMESEK DE Mİ SAKLASAK? (Tayfun ÖZKAYA)

2010-11-08T20:44:00.004+02:00

Geçtiğimiz aylarda bir televizyon programına telefonla katılmıştım. Yerel tohumların ulusötesi şirketlerce yağmalandığını atlattım. Konuşmamın sonunda teşekkür ettiler. Telefonu kapayıp televizyondan programı izlemeye devam ettim. Yönetici ve stüdyo konuğu “yerel tohumlarımızı mutlaka patentleyelim, bu şekilde koruruz” dediler.

Söylemek istediğim asla bu değildi. “Yaşam patentlenemez” düşüncesine bağlıyız. Bu alanda patent, tohum çeşitlerini yani yaşamı metalaştırmak demektir. Bu tohumları para ile satmaktan farklı bir şeydir. Birileri çoğalttıkları tohumları satabilirler. Patentte ise şirketler belli bir çeşit üzerinde fikri mülkiyet hakları olduğunu iddia ediyorlar. Resmen o tohum çeşidi onların oluyor. Sanayiden örnek verelim. Bir şirket diyelim ilk kez faks makinesi geliştirdi. Bu makine daha önce yoktu. Şirket bu makine üzerinde fikri mülkiyet hakkı iddia edebiliyor. Bunu bir dereceye kadar anlayabiliyoruz. Bir parantez açalım. Bu görüş bile eleştiriliyor. Faks makinesini geliştirmek için mutlaka başka bilgilere ihtiyaç var. Bu bilgileri üretenler bunlara karşı hiçbir bedel talep etmiyorlar. Ayrıca bu fikri mülkiyet hakları tüm insanlığın çıkarlarına aykırı olabiliyor. Aids ilaçlarının patentlenmesi ile ilgili tartışmaları hatırlayın. Tekrar konumuza dönersek, hayata ait olan on bin yıldır binlerce kuşak köylü tarafından geliştirilmiş tohum çeşitlerini ele alarak, ona birkaç gen sokarak veya çıkararak nasıl şirketler bu tohum çeşitleri ve genleri üzerinde fikri mülkiyet hakkı (yani patent) iddia edebiliyorlar. Bunun anlamı hayatın yağmalanmasıdır. Patent olmayan ancak ona yakın fikri mülkiyet halkları biçimleri de var. Tohumlar üzerinde iddia edilebiliyor. Ancak şimdi bu konuya girmeyelim. O da aşağı yukarı aynı kapıya çıkıyor.

Büyük tohum devleri halen gelişmekte olan ülkelerin yerel tohumları ile ülkelerin kamu kuruluşlarına ait gen merkezlerindeki tohumlara istedikleri gibi el koymuşlardır ve koymaya devam etmektedirler. Buna biyokorsanlık diyoruz. Bir ABD firması Hindistan’ın basmati çeşidi pirincine el koyarak kendi adına patent çıkartmıştır. (Gaia/Grain, 1998, Ten Reasons not to Join UPOV-Global Trade and Biodiversity in Conflict, issue no. 2, May 1998. www.grain.org/briefings/?id=1)

Köy çeşitleri veya köy popülâsyonları bütün dünyada büyük bir önem kazanmakta. Bunlara İngilizce heirloom deniyor. Ülkemizde atalık tohum denmesi önerilmişti. Şirket tohumlarına İzmir Torbalı köylerinde satın tohum denmekte.

Kısacası tohumlar veya hayvanlar üzerinde patent iddiası kabul edilemez. Hayat patentlenemez. Bu tohum ve hayvanlar bütün bir insanlığa aittir. İtiraz ettiğimiz şirketlerin bunlara sahip çıkma çabalarıdır. Domates, biber, patlıcan, tütün gibi birçok bitki Anadolu’ya Amerika’dan geldi. Domatesin gelişinin üzerinden ancak 100 yıl geçti. Patlıcan ve biberin ise 300 yıl önce geldiği tahmin ediliyor. Diğer yandan on bin yıl önce Anadolu’da geliştirilen buğday buradan bütün dünyaya yayıldı. Kim bunların üzerinde hak iddia edebilir. Bunlar bütün bir insanlığa aittir.

Türkiye’de 31.10.2006’da TBMM’den geçerek kanunlaşan 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu da yerel çeşitler veya köy popülasyonları şeklinde tanımlanan genetik materyalin ticaretini yasaklamaktadır. Kanunun 5. Maddesi “Bakanlık tarafından, bitkisel ve tarımsal özellikleri belirlenerek sadece kayıt altına alınan çeşitlere ait tohumlukların üretimine izin verilir.” 7. Maddesi ise “yurt içinde sadece kayıt altına alınmış çeşitlere ait tohumlukların ticaretine izin verilir” demektedir. Kanunda “tescil” şöyle tanımlanmaktadır: “Tescil: Yurt içinde veya yurt dışında ıslah edilen veya bulunan ve geliştirilen bitki çeşitlerinin farklı, yeknesak ve durulmuş olduğunun ve/veya biyolojik ve teknolojik özellikleri ile hastalık ve zararlılara dayanıklılığının ve tarımsal değerlerinin tespit edilerek kütüğe kaydedilmesidir”. Durulmuşluk ise çeşidin, tekrarlanan üretimlerden sonra veya belirli çoğaltım dönemleri sonunda ilgili özellikleri değişmeksizin aynı kalmasıdır. Farklılık: Bir çeşidin, müracaatının yapıldığı tarihte herkesçe bilinen çeşitlerden, tescile esas özelliklerden, en az bir tanesi bakımından farklılık göstermesini tanımlamaktadır. Yerel çeşitler veya köy popülâsyonları ise mutlaka farklı, durulmuş veya yeknesak olmak zorunda değildir. Genetik açıdan varyasyon bulunmaktadır ve bu aslında iyidir. Örneğin Torbalı dağ köylerinde ilginç bir patlıcan çeşidi görüyoruz. Aynı tarlada üretilen patlıcanların hiç biri diğerine benzemiyor. Renkleri sarı, mor, beyaz, siyah olabiliyor. Bu farklılıklar bizim için çok iyi iken tohumu metalaştırmak isteyenler için tohum olarak satılmamaları için gerekçe olarak kullanılabilecektir. Her şeyi bu arada tohumu metalaştırmaya çalışan kapitalist sistem aslında üretici ve tüketicisiyle milyonlarca insanın çıkarlarına ters hareket edebilmektedir. Yerel tohumların bu özellikleri biyoçeşitlilik açısından zenginliklerini ortaya koymaktadır. Tohum Kanunu bu genetik kaynaklardan elde edilen tohumlukların çiftçiler arasında değişimine açık olmakla birlikte ticaretine yasak getirmektedir. Benzer özellikler bir çok diğer ülke yasasında da bulunmaktadır. Bu yasalarla ulusötesi tohum şirketleri hegemonyalarını pekiştirecek yeni bir güç kazanmış olmaktadırlar.

Kısacası köylünün, çiftçinin yerel tohumları satması yasaklanmıştır. Bu zulümdür.

Biyokorsanlığa engel olmak için kendi yerel tohumlarımızı patentleyelim önerisi yanlıştır. Patentlenen çeşitler sonunda büyük ulusötesi şirketlere satılabilir. Yerli şirketler elinde kalsa da durum değişmez. Amacımız tohumu meta haline getirmek olmamalı. Üstelik genetik olarak farklılık gösteren bir çok köy popülasyonun yasal olarak satışı bile yasaktır. Üreticiler gerekli izinleri almak için başvursalar bile- ki bu iş sıradan bir çiftçinin yapamayacağı kadar zordur- bu istek kabul edilmeyecektir. Adeta bu tohumlar eroin muamelesi görmektedir.

Büyük şirketlerin yerel tohumlarımızı çalması o kadar da zor değildir. Ürün satın alarak da tohumları elde edebilirler. Pazarları dolaşmaları bile yeterli olur. Üstelik Tarım Bakanlığımızın kurduğu tohum ve gen merkezlerinden de çeşitli yollarla tohum örneği almaları çok kolaydır. Materyal Transfer Anlaşması denilen bir süreçle örnekleri sağlayabilirler. Bu nedenle iyi yönetilmez ise bu merkezler biyokorsanlığı kolaylaştırıcı bile olabilmektedir. Bütün tohumlar bir yere toplanmış. Şirketler için bundan iyi şey var mı?

Bizim yapacağımız yerel tohumların kaybolmadan üretilmesi ve gelişmesini sağlamaktır. Yerel tohumlarımızın kaydının devletin yanında çeşitli düzeylerde ve özellikle çiftçi ve çevre örgütleri elinde tutulması son derece önemlidir. Bunların olabildiğince özellikleri kaydedilmeli, yapılabildiği ölçüde gen haritaları çıkarılmalıdır. Bunlarla yapılan yemekler kitaplara vb. geçirilmelidir. Yoksa bunların çalınması ve patentlenmesi işten bile değildir. Doğal olarak tohum yasasının ve UPOV anlaşmasının tekrar ele alınması gereklidir.

Kaynak: karasaban.net

İSTANBUL, BEŞİKTAŞ’TA “İKLİM ADALETİ İÇİN GIDA VE TOHUM TEKELLERİNİ BOYKOT” ÇAĞRISI

2010-11-08T00:11:00.008+02:00

Çiftçi-Sen ve GDO’ya Hayır Platformu La Via Campesina’nın yaptığı çağrı uyarınca herkesi gıda tekellerini boykota çağırdı.

Beşiktaş, İskele Meydanı’nda 16 Ekim 2010 tarihinde saat 12:00′de bir araya gelen Çiftçi-Sen ve GDO’ya hayır Platformu üyeleri pankartları, balonlarıyla basına ve kamuoyuna iklim adaleti için endüstriyel tarımdan vaz geçilmesi, gıda ve tohum tekellerinin boykot edilmesi çağrısında bulundular. Çağrı metni şöyle:

İKLİM ADALETİ İÇİN GIDA TOHUM TEKELLERİNİ BOYKOT

Tarım, gıda, ecza ve tohum tekelleri gıdaya egemen oluyor. Türkiye’de bu sürçte temel gıda maddelerinde bağımlı hale geliyor/getiriliyor. Haziran ayında Bakanlığın talimatı ile Biyogüvenlik Yasası’na aykırı biçimde 32 GDO’lu ürünün ve bu bağlamda da binlerce GDO’lu malın Türkiye’ye girmesine izin verildi. Bu ürünler kimindi? Bir kısmı Monsanto isimli çok uluslu şirketin. Dünya’da biyolojik çeşitliliği ve halkların yaşamını hiçe sayan gıda tekelleri, patentini aldıkları malların kobayı olmamız için yoğun bir çaba harcıyor. Mısır ve bu mısırdan üretilen nişasta bazlı şeker başta olmak üzere pek çok ürün bu tekellerin denetiminde sofralarımıza ve tarlalara sokuluyor. Nasıl üretildiğini ve ne yediğimizi bilmiyoruz. Gıda ve tohum tekellerinin bu endüstriyel tarım politikası ile gıda üretim ve dağıtım sistemi küresel iklim değişikliğini (yüzde 47 ile 54 oranında) daha fazla tetikliyor. Gıdanın tek tipleştirilmesi ile birlikte, salgın hastalıkların ve yoksulluğun düzeyi giderek artıyor.

Bu sürece dur demek bizim elimizde. İklim değişikliğine karşı mücadele etmek için yapacağımız ilk şey gıdanın tohumdan başlayan üretiminin, imalatının ve dağıtım sistem zincirinin tüm halkalarını ele geçiren tarım, gıda, ecza ve tohum tekellerinin politikalarına karşı durmaktır. Aralık ayında Cancun’da dünyanın geleceğini yeniden kurmak için yeni bir süreç başlayacak. İklim politikasında nasıl bir yaşam kurulacağı tartışılacak. Biz bu sürecin parçası olarak, Türkiye‘deki Çiftçi Sendikaları Konfederasyonu’nda üyesi olduğu Via Campasina adlı çiftçilerin uluslararası örgütün çağrısıyla tohum ve gıda tekellerini ve Monsanto’yu boykota çağırıyoruz. Cancun’da aralık ayında gerçekleştirilecek iklim değişikliği konferanslarına doğru ekolojik bir dünya için sokaklarda mücadeleye çağırıyoruz. Bu sürece hazırlanan örgütlerle birlikte bizlerde iklim adaleti için Monsanto’nun GDO’lu endüstriyle tarımını protesto edeceğiz. Bu eylemlilikle endüstriyel tarımını iklim değişikliğini tetiklemesine dikkat çekeceğiz. Biyogüvenlik Yasası sonrasında Türkiye’de GDO’lu üretim yasaklandı. Ama dünyada bu üretim devam ediyor. Sadece çiftçilerin iç pazarda desteklenmesi ile biz bu süreci tersine çeviremeyiz. Bununla birlikte dünya genelinde GDO’ya dayalı endüstriyel kapitalist tarıma dur demeliyiz. Bunu sağlayacak bir sürecin parçası olarak Aralık ayına kadar ekoloji mücadelesinin bileşenleri ile birlikte dünyanın geleceğini tartışmaya eylemliliklerle devam edeceğiz.

Şirketlerin değil, toplumun (üretici ve tüketicilerin) yönettiği bir gıda sistemi için; ihracata yönelik üretilen, temel gıda maddelerini dünya borsalarında ticarete konu eden, kıtalararası gıda sirkülasyonu nedeniyle iklim değişikliğini tetikleyen tarım, gıda ve dağıtım sistemi değil, doğayla uyumlu tarım, gıda ve dağıtım sistemi için; Enerjiyi, suyu, kentleri ve biyolojik çeşitliliği koruyan bir yaşam için; aşırı tüketimi körüklemeyen, gereksinimi minimize edebilen bir yaşam için.

Bu bağlamda da iklim değişikliğinin mağduru olan milyonlarca insan için şirketlerin denetiminde bulunan gıdanın özgürleşmesi ve eşit bir üretim sistemi içinde kent ve kırın demokratik planlaması ile GDO karşıtı mücadele daha etkin olacaktır. Bu nedenle tüm yaşamı atomize eden bu beslenme sistemine karşı ve bize dayatılan tüketim kalıplarına karşı gıda ve tohum tekellerini boykot ediyoruz. Toprağı aç, hayvanı aç ve insanı aç bırakanların yaldızlı mesajlarla kutladığı dünya gıda günü kutlamalarını istemiyoruz. Devletlerin ve şirketlerin pazarlığı dışında, 16 Ekim Dünya Gıda Gününde gıda ve tohum tekellerinin ürünlerini kullanmama ve onları sokaktan ve yaşamlarımızdan kovmaya davet ediyoruz.

GDO’ya HAYIR PLATFORMU
ÇİFTÇİ SENDİKALARI KONFEDERASYONU

Kaynak: ekolojistler.org

ABD, GDO ve İlaç Şirketleri İçin Türkiye´den Kolaylık İstedi

2010-11-08T00:08:00.002+02:00

Türkiye tarafını Başbakan Yardımcısı Ali Babacan ve dış ticaretten sorumlu Zafer Çağlayan’ın, ABD tarafını ise Ticaret Temsilcisi Ron Kirk ve ABD Ticaret Bakanı Gary Locke’un temsil ettiği toplantı sonrası Amerikan-Türk İş Konseyi’nin kurulduğu resmen açıklandı.

İki ülke arasında ekonomik ve ticari işbirliğini artırmaya yönelik çeşitli konuların ele alındığı heyetlerarası görüşmelerde, fikri mülkiyet haklarının korunması konusunda yeni bir çalışma grubu kurulması kararlaştırıldı.

TÜRKİYE PAZARA GİRİŞ İSTEDİ

ABD heyetinin görüşmelerde Türkiye’nin genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO) konusundaki yeni yönetmeliği ve Türkiye’ye ilaç satan şirketlerin Sağlık Bakanlığı yetkililerince yerinde denetlenmesi konusunu gündeme getirdiği ve bu konuda bazı kolaylıklar istediği belirtildi. Türkiye ise özellikle Bursa siyah inciri ve nar gibi bazı tarım ürünlerinin ABD pazarına girişi önündeki engellerin kaldırılması konusunu masaya getirdi. Türk tarafı iş konseyinin ilk toplantısının kasım-aralık ayında Türkiye’de yapılmasını önerdi. Locke, niçin yeni bir iş konseyine ihtiyaç duyulduğu sorusuna, “Fazladan mekanizma kurmanın bir sakıncası yok. Bu iş konseyi spesifik sektörlere odaklanacak ve hükümetlere tavsiyelerde bulunacak” yanıtını verdi.

Milliyet –

Türkiye'nin GDO gerçeği

2010-11-07T23:39:00.002+02:00

Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Gökhan Günaydın, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından Biyogüvenlik Kanununa dayanılarak 13 Ağustos'ta çıkartılan yönetmelikle GDO'lu ürünlerin ülkeye girişine izin verildiğini iddia ederek, ''Türkiye GDO'lu ürün ithalat merkezine dönüşüyor, aynı ürünleri üretecek üretici ve sanayici cezalandırılıyor'' dedi.

Günaydın, Ziraat Mühendisleri Odası genel merkezinde düzenlediği basın toplantısında Biyogüvenlik Kanunu'na dayanılarak 13 Ağustos'ta çıkartılan GDO'lu ürünler yönetmeliği ve Türkiye'deki buğday üretimini değerlendirdi.

GDO'lu ürünlere ilişkin ilk yönetmeliğin Ekim 2009 yılında çıkarıldığını ve 6 ay içinde 3 kez değişikliğe uğradığını hatırlatan Günaydın, yönetmeliklerle GDO ürünlerin bilimsel komite aracılığıyla denetlenmesinin düzenlendiğini bildirdi.

Günaydın, bilimsel komitelerin kararlarına dayanak gösterdiği Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi kararlarının Avrupa yurttaşları ve bilim insanları tarafından sorgulandığını anlattı.

GDO'ya hayır platformu olarak bilimsel komite kararlarının iptali için yasal girişim başlatacaklarını açıklayan Günaydın şöyle dedi:

''Türkiye GDO'lu ürün ithalat merkezine dönüşüyor. Türkiye'de aynı ürünleri üretecek üretici ve sanayici cezalandırılıyor. Lobilerin komiteleri varsa, halkın mühendisleri, avukatları, bilim ve meslek insanları var''

Günaydın bir gazetecinin sorusu üzerine, isteyen firmaların ''ürünümüzde GDO yoktur'' ibaresini ürününe yazabileceğini, GDO'lu olan ürünlerin eşik değeri ne olursa olsun etiketle belirtilmesi gerektiğini kaydetti.

BUĞDAY'DAKİ HIZLI FİYAT ARTIŞI
Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Gökhan Günaydın, buğday fiyatlarındaki artışa da değinerek, artışın petrol krizinden bu yana görülen en büyük artış olduğuna dikkat çekti.

Türkiye'nin ekili alanlarının yüzde 70'inin tahılla kaplı olduğunu hatırlatan Günaydın, kalabalık ve dinamik nüfus yapısına karşın üretimdeki yapısal sorunlar nedeniyle Türkiye'nin, buğdayda net ithalatçı konuma sürüklendiğini söyledi.

Günaydın, Türkiye'de yükselen buğday ithalatının un ihracat edilmesiyle açıklanamayacağını savunurken, buğday ithalatına karşı verimliliğin arttırılmasını, sulama ve AR-GE yatırımlarına hız verilmesini önerdi.

Sabah gazetesi

32 çeşit GDO’lu ürün incelemesiz girdi

2010-11-07T23:22:00.001+02:00

CHP Merkez Yönetim Kurulu Raporu’nda, 26 Mart 2010’dan itibaren en geç üç ay içerisinde çıkarılması gereken yönetmeliklerin iki ay geciktirilerek, ortaya çıkan yasal boşlukta “Bilimsel Komite” aracılığıyla da, 32 çeşit GDO’nun inceleme yapılmaksızın Türkiye’ye girişine izin verildiği belirtildi.
CHP Merkez Yönetim Kurulu Raporu’nda, 26 Mart 2010’dan itibaren en geç üç ay içerisinde çıkarılması gereken yönetmeliklerin iki ay geciktirilerek, ortaya çıkan yasal boşlukta “Bilimsel Komite” aracılığıyla da, 32 çeşit GDO’nun inceleme yapılmaksızın Türkiye’ye girişine izin verildiği belirtildi.
Raporda, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın Ekim 2009’da çıkardığı ve 6 ay içinde 3 kez değiştirdiği GDO Yönetmeliğine göre kurulan “Bilimsel Komite” aracılığıyla, 3 ayrı partide; 16 mısır, 3 soya, 3 kolza, 1 şekerpancarı, 1 patates, 6 pamuk, 1 maya ve 1 bakteri biyokütlesi olmak üzere toplam 32 GDO’lu ürünün kullanımına izin verildiği ifade edildi.
Komite kararının eleştirildiği raporda, şöyle denildi: “Komite kararlarında, ‘GDO’ların yem ve gıda (taze, konserve, un, irmik ve mamulleri gibi doğrudan tüketim dışında) kullanıldığında herhangi bir risk oluşturmayacağı kanısına varıldığı’ dile getirilmiştir.”
Raporda, Türkiye’nin, GDO’lu ürün ithalat merkezine dönüştüğü belirtilerek, şöyle denildi:
“Türkiye yılda 1 milyon tona yakın DDGS (damıtma küspesi) ve mısır grizini GDO’lu olarak ithal edip yem rasyonlarında kullanıyor, böylece kendi kepek ve küspemiz elde kalırken ABD’nin GDO’lu yan ürünleri Türkiye’yi doldurmaktadır.” (HABER MERKEZİ)

evrensel.net/

Dikkat GDO`lu günler başladı

2010-11-07T23:14:00.005+02:00

"Genetik yapısı değiştirilmiştir", ya da "genetik yapısı değiştirilmiş üründen üretilmiştir"... Artık market raflarında bu ifadelerin yer aldığı ürünler göreceğiz...

GDO yani "genetiği değiştirilmiş organizma" içeren ürünlerle ilgili son yönetmelik, bugün yürürlüğe girdi... Yönetmelik, "bebek maması" ve "küçük çocuk" besinlerinde gdo kullanımını yasaklıyor... Ve GDO`lu ürünlere "etiketleme" zorunluluğu getiriyor...

Genetiği değiştirilmiş organizma içeren ürünlerle ilgili yeni yönetmelik yürürlüğe girdi.

Daha önce büyük tartışma yaratan ve üç kez değiştirilen yönetmelik, GDO`lu ürünlerin sınırını çiziyor.

Buna göre, genetiği değiştirilmiş "bitki" ve "hayvan" üretimi yasak...

GDO ve ürünlerinin bebek mamaları ve çocuk gıdalarında kullanımı da yasaklanıyor..

Türkiye`ye girişine izin verilecek GDO`ları bir kurul belirleyecek...

GDO, "insan, hayvan ve bitki sağlığı" ile "çevre ve biyolojik çeşitliliği" tehdit eder nitelikteyse izin verilmeyecek. Düzenlemeye göre, GDO`lu ürünler, artık yasal zorunluluk olarak etiketlenecek...

"binde dokuz" olarak belirlenen GDO oranını aşan ürünlerin etiketinde, "genetik yapısı değiştirilmiştir" ya da "genetik yapısı değiştirilmiş üründen üretilmiştir" ifadeleri açıkca yazılacak...

Ürünün bazı tüketici gruplarında sağlık riski oluşturması sözkonusuysa etikette bu uyarı da yer alacak...

İlk yönetmelikte yer almayan ve tartışmalara yol açan bir hüküm de yeni düzenlemeye eklendi...Artık ürün etiketlerinde GDO`suz olduğu da vurgulanabilecek

DANIŞTAY, GDO YÖNETMELİĞİ İLE GETİRİLEN SERBESTİYE DUR DEDİ

2010-02-19T06:12:00.000+02:00

Ekoloji Kolektifi Derneği ekolojistler.org sitesinden yaptığı basın duyurusuyla, Danıştay'ın Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar'ın (GDO) 1 Mart 2010 tarihine kadar serbest geçişine izin veren yönetmeliğin geçici birinci maddesinin yürütmesini durdurduğunu duyurdu. Danıştay'ın kararının gerekçesinde 20 Ocak'ta yapılan değişiklikle eklenen geçici maddenin, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle bağdaşmadığı, çevre ve insan sağlığı yönünden risk oluşturabilecek durumlarda risk oluşturan hallerin kazanılmış hak olarak korunamayacağının belirtildiği ifade edildi. Danıştay 10. ve 13. Daireleri Müşterek Kurulu, 20 Kasım 2009'da yayınlanan, 20 Ocak'ta değişiklik yapılan GDO yönetmeliği'nin 26 Ekim 2009'dan önce kontrol belgesi almış ürünlerin geçişinin 1 Mart 2010 tarihine kadar izin verilmesi ile ilgili geçici 1. maddesinin yürütmesinin durdurulmasına oy birliğiyle karar verdi.

Ekoloji Kolektifi Derneği üyeleri, 26 Kasım tarihli GDO Yönetmeliği Değişikliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrası, 7. maddesinin birinci fıkrası ve geçici 1. maddesinin yürütmesinin durdurulması ve iptal istemi ile Danıştay'da dava açmıştı.

İPTALİ İSTENİLEN MADDELER NE GETİRİYOR?

GDO Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasında GDO'lu gıda ve yemlerin transit geçişine ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça belirleneceği belirtilirken; 7.nci maddesinin birinci fıkrasında ise Bakanlık tarafından GDO ile ilgili bilimsel ve teknik verileri araştıracak, yorumlayacak ve görüş oluşturacak, görev süreleri iki yıl olan uzmanlar listesinin oluşturulması usul ve esasları düzenlenirken geçici 1. maddesi ile 26/10/2009 tarihinden önce kontrol belgesi alınmış ürünlerin ithalatında, bu ürünlerin Avrupa Birliğinin kabul ettiği kriterlere uygun olması koşulu ile, Yönetmeliğin 6 ncı, 9 uncu ve 11 inci madde hükümlerinin 1/3/2010 tarihinden itibaren uygulanmasına dair düzenleme getirilmişti.

Danıştay 10. Dairesi'nin karar gerekçesinde "Geçici birinci maddesindeki düzenlemenin hukuka aykırı ve telafisi güç ve imkansız zararlar doğuracağı gerekçesi ile yürütmesini durdurulduğu" ifade edildi.

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nın 26 Ekim 2009 tarihinde yayınladığı GDO yönetmeliği, kamuoyunun baskısıyla 20 Kasım 2009 tarihinde değiştirilmiş ve yürütmesi durdurulan geçici 1. madde ile 1.3.2010 tarihine kadar erteleme getirilmiş, ardından 20 Ocak 2010 tarihli ikinci değişiklik ile bu istisna daha da genişletilmişti.

Yürütmenin durdurulması gerekçesinde; 20.11.2009 tarihli Yönetmelik değişikliği ile düzenlenen geçici 1. maddede, 26/10/2009 tarihinden önce kontrol belgesi almış ürünlerin ithalatında bu ürünlerin AB’nin kabul ettiği kriterlere uygun olması koşulu ile Yönetmeliğin 6., 9. ve 11. madde hükümlerinin 1/3/2010 tarihinden itibaren uygulanacağı hükmü yer alırken 20.1.2010 tarihli 3. Yönetmelik değişikliği ile getirilen düzenlemede bu madde yürürlükten kaldırılmıştı.

Dava gerekçesinde yapılan değişiklik ile 20.1.2010 tarihinde kontrol belgesi alınmış ürünlerin ithalatında 1/3/2010 tarihine kadar denetim yapılmayacağına dair düzenleme getirilirken geçici maddenin kapsamı hem asıl yönetmeliğin istisna tutulan maddelerinin sayısı ve içeriği yönünden, hem de kontrol belgesinin alındığı tarih yönünden istisnanın uygulama alanının genişletilmek suretiyle 1/3/2010 tarihine kadar denetimin ertelendiğine dikkat çekiliyor. Söz konusu değişiklik ile uygulamanın sona erdirilmeyip aksine genişletilerek sürdürüldüğü ve Yönetmelik değişikliğinin sebebi olarak gösterilen ve yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce verilmiş kontrol belgelerinin kazanılmış hakkı olduğuna dair düşüncenin de hukuka uygun olmadığı belirtiliyor.

Danıştay kararında: "Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın gıda güvenliğinin temini ve halkın gereği gibi beslenmesinden sorumlu olduğu, GDO’lu ürünler gibi insan sağlığı yönünden güvenli olmayan riskli ürünlerin ithalatına ve tüketiciye arzına izin verilemeyeceği gibi bu alanda yaşanan boşluğu gidermek amacıyla çıkarılan yönetmeliğin derhal uygulanmaya başlanması gerekirken uygulamanın 1/3/2010 tarihine ertelenmesinde Yönetmelik ile elde edilmesi amaçlanan koruma, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle bağdaşmadığına, çevre ve insan sağlığı yönünden risk oluşturabilecek durumlarda risk oluşturan hallerin kazanılmış hak olarak korunamayacağına karar verildiği belirtilerek dava konusu Yönetmeliğin geçici 1. maddesinin yürütmesi durdurulmuştur." deniliyor.

Karar ile ilgili Ekoloji Kolektifi Derneği tarafından akşamüstü yapılan yazılı açıklamada kamu yararı gereği genetiği değiştirilmiş organizmaların yaratacağı tehlike ve riskler karşısında bu ürünlerin denetimi geciktirilemeyeceği ve savsaklanamayacağı belirtilerek bu ürünlere karşı Türkiye üreticisi ve tüketicisi savunmasız bırakılamayacağına dikkat çekildi ve genetiği değiştirilmiş organizmaların savunucusu tüm tekellere karşı halkın koruyucusu olması beklenen hükümetin, en kısa zamanda GDO’ları yasaklayan bir biyogüvenlik yasasını hazırlaması gerektiği ifade edildi.

Ekoloji Kolektifi Derneği adına kararı duyuran Emre Baturay Altınok da Danıştay’ın verdiği yürütmeyi durdurma kararının, yönetmeliğin uygulamasını geciktiren düzenlemeye bir yanıt niteliğinde olduğunu ve tüm kamuoyunun umutla beklediği Biyogüvenlik Kanunu’nun GDO'ların serbestisi ile ilgili düzenlemeler içeren hazırlığının gizli kapılar ardında yapılmasının ve TBMM’ye sevkine kadar bir tek maddesinin demokratik kitle örgütlerinin görüşlerine açılmadığı bir ortamda Kanun taslağının alelacele TBMM komisyonlarına taşınarak görüşmeye açılması da tehlikenin bitmediğini gösterdiğine dikkat çekti.

ekolojistler.org , 18.02.2010
Haber, ekolojistler.org adına İkbal POLAT tarafından hazırlanmıştır.

GDO TEKELLERİNE DEĞİL, HALKIN ÇIKARLARINA YOL VERİN

2010-02-19T06:11:00.000+02:00

Danıştay 10. ve 13. Daireleri Müşterek Kurulu, 20.11.2009 tarih, 27412 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan GIDA VE YEM AMAÇLI GENETİK YAPISI DEĞİŞTİRİLMİŞ ORGANİZMALAR VE ÜRÜNLERİNİN İTHALATI, İŞLENMESİ, İHRACATI, KONTROL VE DENETİMİNE DAİR YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK’in 5 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "GDO'lu gıda ve yemlerin transit geçişine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir" ifadelerinin; 7.nci maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen Bakanlık tarafından GDO ile ilgili bilimsel ve teknik verileri araştıracak, yorumlayacak ve görüş oluşturacak, görev süreleri iki yıl olan uzmanlar listesinin oluşturulması usul ve esasları ile 26/10/2009 tarihinden önce kontrol belgesi alınmış ürünlerin ithalatında, bu ürünlerin Avrupa Birliğinin kabul ettiği kriterlere uygun olması koşulu ile, Yönetmeliğin 6 ncı, 9 uncu ve 11 inci madde hükümlerinin 1/3/2010 tarihinden itibaren uygulanacağına dair Geçici 1. maddesinin yürütmesinin durdurulması ve iptali istemi ile Ekoloji Kolektifi Derneği üyelerinin açtığı davada 5/1 ve 7. maddelere ilişkin istemin Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın savunmasının alınmasından sonra değerlendirmeye alınmasına karar verdi, Geçici 1. maddesindeki düzenlemenin ise hukuka aykırı ve telafisi güç ve imkansız zararlar doğuracağı gerekçesi ile yürütmesini durdurdu.

Yürütmenin durdurulması gerekçesinde 20.11.2009 tarihli Yönetmelik değişikliği ile düzenlenen geçici 1. maddede, 26/10/2009 tarihinden önce kontrol belgesi almış ürünlerin ithalatında bu ürünlerin AB’nin kabul ettiği kriterlere uygun olması koşulu ile Yönetmeliğin 6., 9. ve 11. madde hükümlerinin 1/3/2010 tarihinden itibaren uygulanacağı hükmü yer alırken 20.1.2010 tarihli 2. Yönetmelik değişikliği ile getirilen düzenlemede bu madde yürürlükten kaldırılmış ve değişikliğin yürürlüğe girdiği 20.1.2010 tarihinde kontrol belgesi alınmış ürünlerin ithalatında 1/3/2010 tarihine kadar denetim yapılmayacağına dair düzenleme getirilirken geçici maddenin kapsamı hem asıl yönetmeliğin istisna tutulan maddelerinin sayısı ve içeriği yönünden, hem de kontrol belgesinin alındığı tarih yönünden istisnanın uygulama alanının genişletilmek suretiyle 1/3/2010 tarihine kadar denetimin ertelendiğine dikkat çekilmiş, söz konusu değişiklik ile uygulamanın sona erdirilmeyip aksine genişletilerek sürdürüldüğüne dikkat çekilmiş ve Yönetmelik değişikliğinin sebebi olarak gösterilen ve yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce verilmiş kontrol belgelerinin kazanılmış hakkı olduğuna dair düşüncenin de hukuka uygun olmadığı belirtilmiştir.

Danıştay kararında devamla, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın gıda güvenliğinin temini ve halkın gereği gibi beslenmesinden sorumlu olduğu, GDO’lu ürünler gibi insan sağlığı yönünden güvenli olmayan riskli ürünlerin ithalatına ve tüketiciye arzına izin verilemeyeceği gibi bu alanda yaşanan boşluğu gidermek amacıyla çıkarılan yönetmeliğin derhal uygulanmaya başlanması gerekirken uygulamanın 1/3/2010 tarihine ertelenmesinde Yönetmelik ile elde edilmesi amaçlanan koruma, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle bağdaşmadığına, çevre ve insan sağlığı yönünden risk oluşturabilecek durumlarda risk oluşturan hallerin kazanılmış hak olarak korunamayacağına karar verildiği belirtilerek dava konusu Yönetmeliğin geçici 1. maddesinin yürütmesi durdurulmuştur.

Yaşanan hukuki süreç göstermiştir ki, kamu yararı gereği genetiği değiştirilmiş organizmaların yaratacağı tehlike ve riskler karşısında bu ürünlerin denetimi geciktirilemez ve savsaklanamaz. Bu ürünlere karşı Türkiye üreticisi ve tüketicisi savunmasız bırakılamaz. Bu alanda yapılacak hukuki düzenlemelerin başta anayasanın 56. Maddesinde düzenlenen sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına, çevre kanunun biyoçeşitliliğin korunmasına ilişkin hükümlerine, uluslar arası anlaşmaların gereği olarak ihtiyat ilkesine ve anayasal bir ilke olarak kanuni idare ilkesine aykırı olması mümkün değildir. Bu nedenle, genetiği değiştirilmiş organizmaların savunucusu tüm tekellere karşı halkın koruyucusu olması beklenen hükümetin, en kısa zamanda GDO’ları yasaklayan bir biyogüvenlik yasasını hazırlaması gereklidir. Danıştay’ın verdiği bu yürütmeyi durdurma kararı, yönetmeliğin uygulamasını geciktiren düzenlemeye bir yanıt niteliğindedir. Ancak tüm kamuoyunun umutla beklediği Biyogüvenlik Kanunu’nun hazırlığının gizli kapılar ardında yapıldığı ve TBMM’ye sevkine kadar bir tek maddesinin demokratik kitle örgütlerinin görüşlerine açılmadığı bir ortamda Kanun taslağının alelacele TBMM komisyonlarına taşınarak görüşmeye açılması da tehlikenin bitmediğini göstermektedir.

Ekoloji Kolektifi’nin bileşeni olduğu GDO’ya Hayır Platformu ve GDO karşıtı tüm duyarlı kesimler bu sürecin takipçisi ve yaşamın, üreticinin, emeğin yanında dayanışmanın ve birliğin sesi olmaya devam edecektir.

EKOLOJİ KOLEKTİFİ -18.02.2010

TÜKETİCİNİN HEM CEBİ, HEM DE SAĞLIĞI TEHDİT ALTINDA!

2010-02-15T14:11:00.000+02:00

Türkiye‘de yaşanan gıda güvenliği sorunları, halk sağlığı üzerinde ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Sorun, ilgili mevzuatın eksikliği / yetersizliği / yanlışlığından başlamakta, gıda denetimlerinden neredeyse vazgeçildiği bir ortamda boyut kazanmakta, tarım ve gıda sektörü ile ilgili uygulanan politikaların doğurduğu sosyo ekonomik yapı üzerinde şekillenmektedir.

Üretici ve tüketici konumundaki milyonlarca yurttaşımızın refahını ve sağlığını olumsuz etkileyen gıda güvenliği sorunlarından, son günlerde önem kazanan biyogüvenlik alanı ile et sektörü gelişmeleri konusundaki ODA‘mız değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaşmayı gerekli ve yararlı gördük.

1 - Biyogüvenlik Yasa Tasarısı

Uluslararası düzeyde yapılan bilimsel çalışmalar, GDO‘lu ürünlerin alerjik reaksiyonlar doğurduğunu ve antibiyotiğe direnç yarattığını kanıtlamış; kan biyokimyasında bozulmalar - organ hasarları - doğum anomalileri - üçüncü nesilden sonra kısırlık yaratma risklerinin de varlığını ortaya koymuştur.

Buna karşılık, Türkiye‘ye 1998 yılından bu yana 30 milyon tondan fazla GDO‘lu olma riski yüksek mısır, pamuk, soya ve pirinç girmiş, karşılığında 15 milyar dolar düzeyinde ithalat parası ödenmiştir.

Tüketici ve halk sağlığı ve çıkarını hiçe sayan bu durum tarafımızdan yıllardır dile getirilmiş ve derhal bir Biyogüvenlik Yasa‘sı çıkartılarak sorunun çözüme kavuşturulması talep edilmiştir.

Buna karşılık, tüm ikazlarımıza rağmen Yasa çıkarılmadan 26 Ekim 2009 tarihinde GDO ticaretini serbest bırakan bir Yönetmelik yayımlanmış; kamuoyundan yükselen haklı itirazlar karşısında 20 Kasım 2009 tarihinde Yönetmelik değişikliği yapılmıştır. İlgili Yönetmelik ve değişikliği için Danıştay önce yürütmenin durdurulması kararı vermiş, ardından yapılan itiraz üzerine bu kararı kaldırmıştır. Böylece hukuki durum, tamamen Tarım ve Köyişleri Bakanlığı‘nın düzenlediği biçime dönmüşken; bu kez Bakanlık, "hukuki duruma uyum sağlamak" gibi asla geçerli olmayacak yeni bir mazeret öne sürerek, 20 Ocak 2010 tarihinde bir Yönetmelik değişikliği daha yaparak, daha evvel yaptığı düzenlemelerin önemli bir bölümünün uygulamasını 1 Mart 2010 tarihine kadar ertelemiş; böylece yaratılan hukuki kaos ortamında milyonlarca dolarlık rantlar üretilebilmiştir.

Daha evvel sorduk, yanıt alamadık. Şimdi bir kez daha soruyoruz:

1) 26 Ekim 2009 tarihine kadar kontrol belgesi almış ürün kaç tondur?
2) 26 Ekim 2009 - 20 Ocak 2010 tarihleri arasında kontrol belgesi almış ürün kaç tondur?
3) Bunların ürün dağılımı nasıldır?
4) Bunların ithalatçıları kimlerdir?
5) GDO analizi konusunda akredite edilen kaç tane özel kuruluş vardır, bunların akreditasyon tarihleri nelerdir ve sahipleri kimlerdir?
6) Bakanlık 26 Ekim 2009 tarihli Yönetmeliği ile yurtiçi edilmesine izin vermediği ve 20 Kasım 2009 tarihinde tedbirlerini geliştirme ihtiyacı duyduğu riski büyük GDO‘ların ithalatına, ne olmuştur da izin verme durumunda kalmıştır?

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı‘nın bu yakıcı sorular karşısında sessiz kalma hakkı yoktur. Bakanlığı kamuoyuna açıklama yapmaya bir kez daha davet ediyoruz.

Yönetmelik ve değişikliklerinin doğurduğu bu karmaşa ortamının dışında, Biyogüvenlik Yasa Tasarısı‘nın TBMM Komisyonlarındaki görüşmeleri tamamlanmıştır. Kısa süre içinde Genel Kurul‘da görüşülmeye başlanacak Tasarı, halk sağlığı açısından kalıcı düzenlemeler getirmesi açısından, büyük önem taşımaktadır. Ziraat Mühendisleri Odası olarak, bugüne dek sürdürülen GDO tartışmalarının halk yararına sonuçlanabilmesini sağlayabilmek için, bu kritik dönemeçte, Tasarı ile ilgili değerlendirmelerimizi kamuoyuyla paylaşmayı görev sayıyoruz;

a) Tasarı‘nın genetiği değiştirilmiş bitki ve hayvan üretimini yasaklayan içeriği doğrudur. Daha önce bu ürünlerin ekimini serbest bırakan bir Tasarı Taslağı‘nı Bakanlar Kurulu‘na sevk eden Bakanlığın, kamuoyundaki haklı tepkiler üzerine bu tavrından vazgeçmesi, kamuoyu baskısının gücünü ve değerini göstermesi açısından anlamlıdır.

b) Buna karşılık, yukarıda sağlık riskleri sayılan GDO‘lu ürünlerin ithalatının serbest bırakılması, hem halk sağlığı hem de Türkiye‘nin tarımsal üretim potansiyeli açısından büyük bir yanlıştır. Çıkarılan Yönetmeliklerde GDO‘ların bebek mamalarında kullanımı ve antibiyotiğe direnç geni taşıyan GDO‘lu ürünlerin ithalatı yasaklanmışken, Yasa Tasarısı bu konularda bir yasaklama getirmemektedir. Ayrıca, GDO‘lu ürünlerin etiketlenmesinde geçerli olacak ve Avrupa Birliği‘nde %0.9 olarak belirlenen eşik değerin saptanması yetkisinin Tasarı ile Bakanlığa bırakılıyor olması, bir diğer önemli eksiklik olarak öne çıkmaktadır.

c) Tasarı‘nın en can alıcı bölümlerinden birisi de, tüm bu düzenlemeleri yapmaya yetkili kılınacak Biyogüvenlik Kurulu‘nun oluşumuna ilişkindir. Tasarı‘ya göre Kurul, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı‘ndan 4, Çevre ve Orman Bakanlığı‘ndan 2, Sağlık - Sanayi ve Ticaret Bakanlığı - Dış Ticaret Müsteşarlığı‘ndan 1‘er üye olmak üzere toplam 9 üyeden oluşmakta; Tarım Bakanlığı kontenjanından iki kişi ise, üniversite ve meslek örgütleri tarafından gösterilecek adaylar arasından Bakanlıkça seçilecektir. Şimdi soruyoruz: 1998 yılından bu yana, meslek Oda‘ları, platformlar ve birliklerinin tüm haklı uyarılarına kulak tıkayarak Türkiye‘ye 30 milyon ton GDO‘lu ürün girmesine göz yuman Bakanlıkların atadıkları temsilcilere halk nasıl güven duyacaktır? Bakanlık, üniversite ve meslek örgütlerinin gösterdiği adaylar içinden seçme hak ve yetkisini nereden almaktadır? Bu üniversiteler ve meslek örgütleri hangileri olacaktır? Bugüne dek GDO konusunda bir tek çalışma - açıklama yapmamış meslek örgütlerinden seçilmesinde Tasarı gereği bir engel olmayan üyeler, Kurul içinde nasıl bir etkinlik gösterebileceklerdir?

d) Bütün bu soruların karşılığının halk yararına olabilmesi için, 13 kişiden oluşmasını önerdiğimiz Biyogüvenlik Kurulu‘nun üyeleri de şöyle olmalıdır: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı‘ndan 1‘er kişi, Yüksek Öğretim Kurumu tarafından konusunda uzman olan ve şirketlerle ortak proje yapmamış öğretim üyeleri arasından belirlenecek üç kişi, TMMOB‘ye bağlı Ziraat, Gıda ve Çevre Mühendisleri Odası tarafından belirlenecek üç kişi, Türk Tabipler Birliği‘nden bir kişi, tüketici örgütlerini temsilen kendileri tarafından seçilecek bir kişi, olmak üzere toplam 13 kişi.

Bu çerçevede, Türkiye‘nin biyoteknolojik araştırmalarının altyapısını kuran ve geliştiren, ülkenin biyogüvenliğini sağlayan, GDO‘lu ürünlerin üretim - ithalat ve transit geçişini yasaklayan, Biyogüvenlik Kurulu‘nu bağımsız - bilimsel - demokratik bir temelde kuran bir Biyogüvenlik Yasası için, halkın ve yazılı ve görsel basınımızın dikkati ve katkısının önemini bir kez daha vurgulamak istiyoruz.

2- Et Fiyatlarında Artış ve İthalat Tartışmaları

Son günlerde hızla artan et fiyatları, hem halkın mutfağına kırmızı etin girememesine neden olmakta, diğer taraftan da ithalat tartışmalarını alevlendirmektedir. 2009 Haziran ayında 18 TL olan dana kıyma fiyatı, 2010 Şubat ayında 24 TL‘ye, 20 TL olan dana biftek fiyatı 28 TL‘ye, 26 TL olan dana bonfile fiyatı 30 TL‘ye, 17 TL olan kuzu but fiyatı da 23 TL‘ye çıkmıştır. Bu çerçevede, ortalama bir Avrupa‘lı yılda 75 kg kırmızı et tüketirken, ülkemizde kişi başına tüketim 8 kg ın altına düşmüştür. Kurban Bayramı dışında et tüketemez bir toplum haline dönüşmenin kabul edilemezliği açıktır. Sorunun doğru bir şekilde ele alınarak çözülmesi gereklidir. Bunun için de, şüphesiz, öncelikle sorunun doğru tespitine ihtiyaç vardır.

a) Türkiye, hızla artan ve dinamik bir nüfus yapısına sahiptir. 1980 yılında 44.5 milyon olan nüfusumuz, bugün 72.5 milyon düzeyindedir. Buna karşılık, TÜİK verilerine göre, aynı dönemde büyükbaş hayvan varlığı 16.9 milyondan 10.9 milyona; küçükbaş hayvan varlığı ise 67.6 milyondan 29.5 milyona gerilemiştir. Türkiye‘nin 1980 yılında 204 bin ton olan kırmızı et üretimi, günümüzde 480 bin ton düzeyindedir.

b) 1980 - 2010 dönemini yansıtan bu tablo, Et ve Balık Kurumu, Süt Endüstrisi Kurumu gibi düzenleyici ve müdahale edici kuruluşların tasfiye edildiği ve işlevsizleştirildiği bir süreç içinde; yem fiyatları başta olmak üzere her türlü girdi fiyatının sürekli arttığı, buna karşılık et ve süt fiyatları artışının geri kaldığı, piyasada oluşan kartellerin üretici fiyatlarını baskıladığı bir dönemi anlatmaktadır. Çayır ve meraların amaç dışı kullanıldığı, bu alanlardan çeşitli nedenlerle yararlanılamadığı, tespit - tahdit - tahsis işlemlerinin etkinlikle yürütülemediği bu dönemde, üretici hayvansal üretimden giderek kopmuştur. Buna karşılık hem canlı hayvan, hem lop et kaçakçılığı, bazı kesimler için büyük rant kapıları oluşturmuştur.

c) 2000 - 2010 dönemi, tüm aksi iddialara rağmen, hayvancılıkta geriye gidişin sürdüğü yıllardır. Türkiye‘nin 2000 yılında büyükbaş hayvan varlığı 10 milyon 761 bin iken, bugün 10 milyon 860 bin dolayındadır. Aynı dönemde küçükbaş hayvan varlığı 28 milyon 492 bin‘den, 23 milyon 975 bin‘e gerilemiştir. Kaldı ki, sektörün birçok uzmanı, Türkiye‘nin gerçek hayvan varlığının, bu sayının oldukça altında olduğunu ifade etmektedirler. Aynı dönemde kırmızı et üretimi ise 491 bin ton‘dan 482 bin ton‘a düşmüştür.

d) Bu tablonun bir kriz fotoğrafına dönüşmesinde, kilit dönem 2007 yılıdır. Bu dönemde artan girdi fiyatları karşısında, süt tekellerinin çabasıyla süt fiyatlarının 35 kuruşa kadar geriletilmesi, birçok hayvanın kesime gönderilmesine neden olmuştur. Üreticinin "Sarı Kız Hakkını Helal Etmiyor" teması altında yaptığı mitingler, gazete ilanları dikkate alınmak yerine; "ideolojik" olarak tanımlanmıştır. Oysa 2007 yılının istatistikleri, yalın gerçeği ortaya koymaktadır: 2005 ve 2006 yıllarında sırasıyla 409 ve 439 bin ton olan kırmızı et üretimi, 2007 yılında, yoğun kesimler nedeniyle 576 bin ton‘a yükselmiştir. Bir kriz ve çöküş istatistiği olmasına rağmen, bu durum, et üretimi artışı olarak kamuoyuna yansıtılmıştır. Sonuçta, Türkiye kaçınılmaz gerçek ile yüz yüze gelmiştir. Bugün, talebi karşılamakta yetersiz olduğu açık olan bir üretim eksikliği ortadadır. Bu durum, spekülasyon diye geçiştirilemeyecek kadar ciddidir.

e) Gıda denetimlerinin eksikliği, bir başka önemli sorun olarak ortadadır. Piyasayı denetlemekle sorumlu kamu yönetimi yapılarının hizmet binalarına 100 metre mesafede yapılan 1 TL‘ye döner ekmek, 3 TL‘ye bir kilo sucuk satışları görmezden gelinmektedir. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı‘nın 5 bin gıda denetmeni ile 400 bin gıda üretim - satış ve dağıtım noktasını, bir bu kadar da kayıt dışı sektör varken, etkinlikle denetleyebilmesi fiziken mümkün değildir. Tüm haklı ikazlarımıza rağmen, bu alanda çalışan kamu görevlilerinin sayısını yeni alımlarla artırmayan, işletmelerin iç denetimini sağlayan sorumlu yöneticilerin sorunlarını çözmek ve sistemin etkinliğini artırmak yerine hazırladığı Yasa Tasarı taslakları ile sorumlu yöneticiliğin çalışma alanlarını en alt düzeye indirgeyerek sistemi fiilen ortadan kaldırmaya çalışan Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, gıda denetimleri alanındaki bu korkunç tabloyu ortadan kaldırmakla yükümlü ve görevlidir.

f) Sorunun, ciddiyetine bağdaşır bir şekilde, doğru ve kararlı politikalarla çözülmesi gereklidir. Kimi çevrelerce çözüm olarak sunulan ithalat, mevcut üretim yapısının da çökmesine neden olacaktır. Bu çerçevede, acilen hayvan populasyonunu artırıcı, verimliliği yükseltici üretim odaklı politikalara ihtiyaç vardır. Bunun yanında, ülkeyi baştan başa esir almış olan hayvan hastalıklarının eredike edilmesi için ciddi çalışmalara acilen ihtiyaç bulunmaktadır. Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde uygulanan hibe desteği, tüm ülkeyi kapsayacak biçimde genişletilmelidir. Ayrıca destek miktarı da yükseltilmelidir. Dişi ve damızlık hayvanların kesilmesi mutlaka önlenmeli, hatta bu konuda mevzuat çıkarılmalıdır. Piyasa fiyatlarına gerektiğinde müdahale edebilecek mekanizmalar oluşturulmalıdır.

"At ve eşek kesimi yapıldığı ve kaçak bufalo etlerinin yakalandığına" yönelik haberler, zaten yüksek fiyatlar nedeniyle et alamaz hale gelmiş olan halkımızı daha da tedirgin etmiştir. Kaçak hayvan girişini önlemek için sektördeki kayıt dışılığa karşı etkin mücadele verilmelidir. Kontrolsüz kesimlere karşı denetimler artırılmalıdır.

Hayvancılık sektöründeki sorunlar ithalatla çözülemez. İthalata dayalı politikaların geçmişte hayvancılığa ne denli zarar verdiği hatırlanmalıdır. Süt fiyatlarında istikrar sağlanması halinde, süreç içinde hayvan varlığımız da artma eğilimine girecektir. Bu doğrultuda üretici birliklerinin örgütlenmesinin teşvik edilmesi de büyük önem taşımaktadır.

Kamuoyuna saygılarımızla duyururuz.

Dr. Gökhan GÜNAYDIN
TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı
14 Şubat 2010

GDO'LARA İZİN VEREN BİYOGÜVENLİK YASASI KABUL EDİLEMEZ

2010-01-29T10:20:00.001+02:00

Biyogüvenlik Yasası çıkmadan alanın yönetmelikle düzenlenmesi, ardından hızlı ve esnek değişikliklerin gündeme gelmesi, Danıştay dairelerinin bu konuyu yasama yetkisinin devri niteliğinde görerek, 20 Kasım 2009 tarihinde yürütmesinin durdurulmasına karar vermesi, Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu’nun yönetmeliğin maddeleri itibarıyla inceleme yapılmadığı gerekçesiyle yürütmenin durdurulması kararını kaldırması, sözü edilen ara kararların tebliğ süreleri, GDO’lar ile ilgili düzenlemeleri içinden çıkılmaz bir duruma sürüklemiştir. Doğru içerikli bir Biyogüvenlik Yasası’nın çıkması, bu konudaki duraksamaları giderir nitelikte olacaktır. Ancak sözü edilen Yasa Tasarısı’nın gerek içeriği, gerekse TBMM’deki ele alınış biçimi, bu alandaki kaygılarımızı artırmaktadır.

Biyogüvenlik Yasa Tasarısı 12 Ocak 2010 tarihinde TBMM’ye ulaşmış, Çevre - Avrupa Birliği - Sağlık ve Adalet olmak üzere dört adet tali komisyonda büyük bir hızla görüşmeleri tamamlanarak, 19 Ocak 2010 tarihinde esas komisyon olan Tarım Orman ve Köyişleri Komisyonu’nda görüşmeye açılmıştır. Tasarının alerjik reaksiyon, antibiyotiğe dayanıklılık, kan biyokimyasında bozulma, organ hasarı, doğum anomalileri ve kısırlık yaratma riski bulunan GDO’lu ürünlerin ithalatını serbest bırakması, insan sağlığı açısından kabul edilemez. Bunun yanında GDO’lu ithalatın sürmesi, üreticimizin üretim kapasitesini kırmaya devam edecektir.

Tasarıda, ülkenin biyogüvenliğini sağlamaktan sorumlu olacak Biyogüvenlik Kurulu’nun Tarım ve Köyişleri Bakanı’nca 4, Çevre ve Orman Bakanı’nca 2, Sağlık Bakanı’nca 1, Sanayi ve Ticaret Bakanı’nca 1 ve Dış Ticaret Müsteşarlığı’nca 1 olmak üzere toplam 9 atanmış üyeden oluşması, tüm sistemin en kırılgan noktasını oluşturmaktadır. Bakanlığın kendi çıkarttığı yönetmeliği delme konusundaki yoğun çaba ve çalışmaları, söylemimizin kanıtı niteliğindedir. Hangi bakanlık tarafından nasıl seçileceği belli olmayan biçimde, üyelerden en az ikisinin üniversite veya meslek örgütleri temsilcileri arasından seçileceği hükmü, yalnızca kamuoyu tepkisini yatıştırmaya yönelik yararsız bir ifadeden ibarettir. Bu bağlamda, Biyogüvenlik Kurulu’nun, konu ile çıkar çatışması içinde olmayan bilim insanları ve halkın temsilcileri olan meslek, üretici ve tüketici örgütleri tarafından seçilmesi, kamu yararı odaklı bir çalışma düzeni için zorunlu olarak değerlendirilmektedir.

GDO’ların insan ve hayvan sağlığı ile çevre ve biyoçeşitliliğimize zarar vermemesi, üretici - tüketici - halk yararına bir Biyogüvenlik Yasası çıkması için, tüm halkımızı, gizli ve açık lobi faaliyetleri konusunda daha fazla duyarlı olmaya, Bakanlık ve TBMM çalışmalarını dikkatle izlemeye davet ediyoruz.

Turhan ÇAKAR
Tüketici Hakları Derneği Genel Başkanı
GDO'YA HAYIR PLATFORMU

GDO YÖNETMELİĞİ ÜRETİCİ VE TÜKETİCİ ALEYHİNE

2010-01-29T10:18:00.002+02:00

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın belirli koşullarla ithalatına ve tüketimine izin verdiği GDO’larla ilgili 26 Ekim 2009 tarihli yönetmelik, 20 Kasım 2009 tarihinde yayımlanan ikinci bir yönetmelik ile değiştirilerek, 01.03.2010 tarihine kadar GDO’ların ve GDO’lu ürünlerin hiçbir denetime ve risk değerlendirmesine tabi tutulmadan serbestçe Türkiye’ye ithalatını öngörüyordu.

Bu kez, ilgili bakanlık, aynı yönetmeliği (26 Ekim 2009 tarihli yönetmelik) 20 Ocak 2010 tarihinde tekrar değiştirerek, 1 Mart 2010 tarihine kadar, GDO’lu ürünlerin bebek mamaları ile bebek ve küçük çocuk ek besinlerinde kullanılmasına, insan ve hayvan tedavisinde kullanılan antibiyotiklere karşı direnç genleri içeren GDO ve ürünlerinin ithalatına ve piyasaya sürülmesine izin vermiştir. 20 Kasım 2009 tarihli yönetmelik nedeniyle Tarım ve Köyişleri Bakanı Mehdi Eker’e, Tüketici Hakları Derneği tarafından suç duyurusunda bulunulmuştur. Bu son değişiklik ile GDO lobisine teslim olan Bakan, “gaflet ve delalet” içerisindedir.

Konuyla ilgili olarak, GDO’ya Hayır Platformu’nun 21 Ocak 2010 tarihinde yapmış olduğu basın açıklamasının özeti aşağıda okurlarımızın görüşlerine sunulmuştur.

‘GDO’ ithalatçıları kimlerdir! Açıklansın

Dikkat çekici olan, üç ay içinde yapılan üç düzenleme ve değişikliğin kendi içinde çelişkilerle dolu olması ve değişikliklerin üretici ve tüketici niteliğindeki milyonlarca yurttaşımızın aleyhine, ticaretin ve rantın lehine bir yönelim izlemesidir...

21 Kasım 2009 tarihinde yaptığımız basın toplantısında sormuştuk: 26 Ekim 2009 tarihinden önce kontrol belgesi almış ürün miktarı kaç tondur, bunların ürün dağılımı nasıldır ve ithalatçıları kimlerdir? Kamuoyunun merak ettiği bu sorular, bugüne dek yanıtlanmış değildir. Üstelik, Türkiye’ye bir gram GDO’lu ürün girerse istifa ederim diyenler koltuklarında oturmaya devam etmektedirler...

Ancak anlaşılan GDO ticareti yapanların talepleri karşılanmış değildir ki; bakanlık çok daha geniş ve esnek bir düzenlemeyi, Biyogüvenlik Yasa Tasarısı TBMM’de görüşülmekte iken yapmaktan çekinmemiştir.

Sözü edilen düzenleme ile getirilen geçici madde hükmü ile bu kez 20 Ocak 2010 tarihinden önce kontrol belgesi almış ürünlerin, asıl yönetmeliğin genel hükümler-izin-başvuru ve ithalat başlıklı düzenlemelerinden, 1 Mart 2010 tarihine kadar muaf olmaları sağlanmıştır.

Böylece, bir taraftan 26 Ekim - 20 Ocak 2010 tarihleri arasında kontrol belgesi almış ithalatçılar kollanmakta; diğer taraftan daha evvel yasaklanmış olan antibiyotiğe dirençli GDO’ların ülkeye girişi, GDO’lu ürünlerin bebek mamalarında kullanımı serbest bırakıldığı gibi, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, bu yönetmelikte yer almayan hususlarda her türlü düzenleme yapma ve tedbir alma yetkisini de ortadan kaldırmakta sakınca görmemektedir. Bundan da öte, asıl yönetmeliğin 20 Kasım 2009 tarihli yönetmelikle değiştirilen 5, 11 ve 15’inci madde hükümleri de böylelikle 1 Mart 2010 tarihine kadar by-pass edilmiş olmaktadır.

Bakanlık neden izin verdi?

Şimdi bir kez daha soruyoruz: 26 Ekim 2009 tarihinden günümüze kadar kontrol belgesi alınan ürün kaç tondur, bunların ürün dağılımı nasıldır, ithalatçıları kimlerdir? Bakanlık, 26 Ekim’de yurtiçine girmesine izin vermediği ve 20 Kasım 2009 tarihinde tedbirlerini geliştirme ihtiyacı duyduğu riski büyük GDO’ların ithalatına, ne olmuştur da izin verme durumunda kalmıştır?

Turhan ÇAKAR
Tüketici Hakları Derneği Genel Başkanı
GDO'YA HAYIR PLATFORMU

ÜÇ AYDA ÜÇ DÜZENLEME, İKİ YARGI KARARI !.. GDO‘LARIN ENGELLENEMEYEN YÜKSELİŞİ (!)

2010-01-22T08:58:00.000+02:00

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, 26 Ekim 2009 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren "Gıda ve Yem Amaçlı Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerinin İthalatı, İşlenmesi, İhracatı, Kontrol ve Denetimine Dair Yönetmelik" te, 20 Kasım 2009 tarihinde yaptığı değişiklikten sonra, 20 Ocak 2010 tarihinde ikinci değişikliği de yapmıştır.

Dikkat çekici olan, üç ay içinde yapılan üç düzenleme ve değişikliğin kendi içinde çelişkilerle dolu olması ve değişikliklerin üretici ve tüketici niteliğindeki milyonlarca yurttaşımızın aleyhine, ticaretin ve rantın lehine bir yönelim izlemesidir...

Bilindiği üzere, 20 Kasım 2009 tarihli değişiklikle, 26 Ekim tarihli Yönetmeliğin kamuoyunda yoğun eleştiri konusu olan hükümlerinde beş maddelik olumlu düzenleme yapılmış; ancak geçici birinci madde hükmü ile 26 Ekim 2009 tarihinden önce kontrol belgesi almış ürünlerin, asıl Yönetmeliğin izin - başvuru ve ithalat başlıklı düzenlemelerinden 1 Mart 2010 tarihine kadar muaf olmaları sağlanmıştı.

21 Kasım 2009 tarihinde yaptığımız Basın Toplantısı‘nda sormuştuk: 26 Ekim 2009 tarihinden önce kontrol belgesi almış ürün miktarı kaç tondur, bunların ürün dağılımı nasıldır ve ithalatçıları kimlerdir? Kamuoyunun merak ettiği bu sorular, bugüne dek yanıtlanmış değildir. Üstelik, Türkiye‘ye bir gram GDO‘lu ürün girerse istifa ederim diyenler koltuklarında oturmaya devam etmektedirler...

Ancak anlaşılan GDO ticareti yapanların talepleri karşılanmış değildir ki; Bakanlık çok daha geniş ve esnek bir düzenlemeyi, Biyogüvenlik Yasa Tasarısı TBMM‘de görüşülmekte iken yapmaktan çekinmemiştir.

Sözü edilen düzenleme ile getirilen geçici madde hükmü ile bu kez 20 Ocak 2010 tarihinden önce kontrol belgesi almış ürünlerin, asıl Yönetmeliğin genel hükümler - izin - başvuru ve ithalat başlıklı düzenlemelerinden, 1 Mart 2010 tarihine kadar muaf olmaları sağlanmıştır.

Böylece, bir taraftan 26 Ekim - 20 Ocak 2010 tarihleri arasında kontrol belgesi almış ithalatçılar kollanmakta; diğer taraftan daha evvel yasaklanmış olan antibiyotiğe dirençli GDO‘ların ülkeye girişi, GDO‘lu ürünlerin bebek mamalarında kullanımı serbest bırakıldığı gibi, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, bu Yönetmelikte yer almayan hususlarda her türlü düzenleme yapma ve tedbir alma yetkisini de ortadan kaldırmakta sakınca görmemektedir. Bundan da öte, asıl Yönetmeliğin 20 Kasım 2009 tarihli Yönetmelikle değiştirilen 5, 11 ve 15 inci madde hükümleri de böylelikle 1 Mart 2010 tarihine kadar by pass edilmiş olmaktadır.

Şimdi bir kez daha soruyoruz: 26 Ekim 2009 tarihinden günümüze kadar kontrol belgesi alınan ürün kaç tondur, bunların ürün dağılımı nasıldır, ithalatçıları kimlerdir? Bakanlık 26 Ekim‘de yurtiçi edilmesine izin vermediği ve 20 Kasım 2009 tarihinde tedbirlerini geliştirme ihtiyacı duyduğu riski büyük GDO‘ların ithalatına, ne olmuştur da izin verme durumunda kalmıştır?

Biyogüvenlik Yasa‘sı çıkmadan alanın Yönetmelikle düzenlenmesi, ardından hızlı ve esnek değişikliklerin gündeme gelmesi, Danıştay dairelerinin bu konuyu yasama yetkisinin devri niteliğinde görerek 20 Kasım 2009 tarihinde yürütmesinin durdurulmasına karar vermesi, Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu‘nun Yönetmeliğin maddeleri itibariyle inceleme yapılmadığı gerekçesiyle yürütmenin durdurulması kararını kaldırması, sözü edilen ara kararların tebliğ süreleri, GDO‘lar ile ilgili düzenlemeleri içinden çıkılmaz bir duruma sürüklemiştir.

Doğru içerikli bir Biyogüvenlik Yasası‘nın çıkması, bu konudaki duraksamaları giderir nitelikte olacaktır. Ancak sözü edilen Yasa Tasarısı‘nın gerek içeriği, gerekse TBMM‘deki ele alınış biçimi, bu alandaki kaygılarımızı artırmaktadır.

Biyogüvenlik Yasa Tasarısı 12 Ocak 2010 tarihinde TBMM‘ne ulaşmış, Çevre - Avrupa Birliği - Sağlık ve Adalet olmak üzere dört adet tali Komisyon‘da büyük bir hızla görüşmeleri tamamlanarak, 19 Ocak 2010 tarihinde esas Komisyon olan Tarım Orman ve Köyişleri Komisyonu‘nda görüşmeye açılmıştır.

Öncelikle belirtilmelidir ki, Tasarı‘nın genetiği değiştirilmiş bitki ve hayvan üretimini yasaklayan içeriğine katılıyor ve destekliyoruz. Bir gen bankası niteliğinde olan Türkiye‘nin, hem yeni bağımlılık ilişkileri yaratan hem de biyoçeşitliliği ve çevre için zararlı olan GDO‘lu tohumlara kapalı tutulması yararlı ve zorunludur.

Bununla birlikte Tasarı‘nın alerjik reaksiyon, antibiyotiğe dayanıklılık, kan biyokimyasında bozulma, organ hasarı, doğum anomalileri ve kısırlık yaratma riski bulunan GDO‘lu ürünlerin ithalatını serbest bırakması, insan sağlığı açısından kabul edilemez. Bunun yanında GDO‘lu ithalatın sürmesi, üreticimizin üretim kapasitesini kırmaya devam edecektir.

Tasarı‘da, ülkenin biyogüvenliğini sağlamaktan sorumlu olacak Biyogüvenlik Kurulu‘nun Tarım ve Köyişleri Bakanı‘nca 4, Çevre ve Orman Bakanı‘nca 2, Sağlık Bakanı‘nca 1, Sanayi ve Ticaret Bakanı‘nca 1 ve Dış Ticaret Müsteşarlığı‘nca 1 olmak üzere toplam 9 atanmış üyeden oluşması, tüm sistemin en kırılgan noktasını oluşturmaktadır. Bakanlığın kendi çıkarttığı Yönetmeliği delme konusundaki yoğun çaba ve çalışmaları, söylemimizin kanıtı niteliğindedir. Hangi Bakanlık tarafından nasıl seçileceği belli olmayan biçimde, üyelerden en az ikisinin üniversite veya meslek örgütleri temsilcileri arasından seçileceği hükmü, yalnızca kamuoyu tepkisini yatıştırmaya yönelik yararsız bir ifadeden ibarettir. Bu bağlamda, Biyogüvenlik Kurulu‘nun, konu ile çıkar çatışması içinde olmayan bilim insanları ve halkın temsilcileri olan meslek, üretici ve tüketici örgütleri tarafından seçilmesi, kamu yararı odaklı bir çalışma düzeni için zorunlu olarak değerlendirilmektedir.

GDO‘ların insan ve hayvan sağlığı ile çevre ve biyoçeşitliliğimize zarar vermemesi, üretici - tüketici - halk yararına bir Biyogüvenlik Yasası çıkması için, tüm halkımızı, gizli ve açık lobi faaliyetleri konusunda daha fazla duyarlı olmaya, Bakanlık ve TBMM çalışmalarını dikkatle izlemeye davet ediyoruz.

Kamuoyuna saygı ile duyurulur...

GDO‘YA HAYIR PLATFORMU
21.1.2010

GDO İÇİN YENİDEN KARAR VERİLECEK

2010-01-15T00:38:00.001+02:00

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun, GDO'lu ürünlerle ilgili yönetmeliğin bazı maddelerinin yürütmesinin durdurulmasına yapılan itirazı kabulüne ilişkin kararının gerekçesi belli oldu.

Bazı sendikalar, dernekler ve vatandaşlar, 26 Ekim 2009 tarihli "Gıda ve Yem Amaçlı Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerinin İthalatı, İşlenmesi, ihracatı, Kontrol ve Denetimine DairYönetmelik"in iptali ve öncelikle 11. ve 20. maddelerinin yürütmesinin durdurulması istemiyle Danıştay'da ayrı ayrı dava açmıştı.

Danıştay 10. ve 13. Daireleri Müşterek Heyeti, yönetmeliğin GDO'lu ürünlerin ithalatının düzenlendiği 11 ve yönetmeliğin yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğini öngören 20. maddelerinin yürütmesini oy çokluğuyla durdurmuştu. Gerekçede, gıda ve yem amaçlı genetik yapısı değiştirilmiş organizmalar ve ürünlerin ithalatı, işlenmesi, ihracatı, kontrol ve denetimi konularının çıkarılacak bir yasayla düzenlenmesi gerektiğine işaret edilmişti.

Davalılarım ve Köyişleri Bakanlığı, karara itiraz ederek kaldırılmasını istedi. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, Bakanlığın itirazını kabul etmişti. Kurulun oy çokluğuyla aldığı kararın gerekçesinde, dava konusu Yönetmeliğin, tohumluklar dışındaki genetiği değiştirilmiş organizma ve ürünleri içeren gıda ve yem maddeleri hakkında karar verme, işleme, ithalat, ihracat, izleme, tescil, etiketleme, kontrol ve denetim ile ilgili düzenlemeleri kapsadığı, Sağlık Bakanlığınca ruhsat veya izin verilen ürünlerin ise Yönetmeliğin kapsamı dışında bulunduğu belirtildi.

Anayasa'ya göre idarenin, düzenleme yetkisini yasalar çerçevesinde ve yasalara uygun olarak kullanmak zorunda olduğu vurgulanan gerekçede, idarelerin, yasada dayanağı bulunmak ve üst hukuk kurallarına aykırı olmamak kaydıyla görev alanlarıyla ilgili her konuyu yönetmeliklerle düzenleyebileceklerinin hüküm altına alındığı kaydedildi.

Gerekçede, ancak "Münhasır kanun alanı" olarak da ifade edilen, tamamen yasa konusu olan temel hak ve özgürlüklerin kısıtlanması gibi bazı alanların yönetmelikle düzenlenemeyeceğine işaret edildi.

Gerekçede, şöyle denildi: "Ancak, bu alanda düzenleme yapma yetkisine sahip olan idarenin, bu yetkisini kullanırken sadece yasayla düzenlenebilecek alanlara müdahale edip etmediğinin, yetkisini üst hukuk kurallarına uygun olarak kullanıp kullanmadığının saptanmasının dava konusu Yönetmeliğin iptali istenilen maddelerine yönelik olarak yapılacak bir inceleme sonucu ortaya çıkacağı açıktır.

Bu itibarla, Danıştay 10 ve 13. Daireleri Müşterek Kurulunca dava konusu Yönetmeliğin maddeleri incelenerek yürütmenin durdurulması istemi hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir."

11.01.2010 başkent

T.C.

D A N I Ş T A Y

İDARİ DAVA DAİRELERİ

KURULU

YD. İtiraz No: 2009/1042

İtiraz Eden (Davalı) : Tarım ve Köyişleri Bakanlığı - ANKARA

Karşı Taraf (Davacı):

Vekili: Av.

İstemin Özeti: Danıştay Onuncu ve Onüçüncü Daireleri Müşterek Kurulunca verilen yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne ilişkin 20.11.2009 günlü, E:2009/14646 sayılı karara, davalı idare itiraz etmekte ve kararın kaldırılmasını istemektedir.

Danıştay Tetkik Hakimi ... Düşüncesi: Dava konusu, Yönetmeliğin dayanağı olan Yasa maddeleri birlikte değerlendirildiğinde davalı Bakanlığın genetiği değiştirilmiş organizma ve ürünleri ile genetiği değiştirilmiş organizma ve ürünleri içeren gıda ve yem maddeleri hakkında usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu anlaşıldığından davalı idare itirazının kabulü gerektiği düşünülmektedir.

Danıştay Savcısı ... Düşüncesi: "İdare Hukuku"nda "yetki" kavramı, idareye, Anayasa ve yasalarla tanınmış olan karar alma gücünü ifade etmektedir. Bu yönüyle idari işlemin en temel unsurunu oluşturan "yetki", yasayla hangi makama verilmiş ise ancak onun tarafından kullanılabilir. İdare Hukukunda "yetkisizlik kural, yetkili olma istisna"dır. Bu istisna ise, yetkinin, yalnızca yasayla gösterilen hallerde ve yine yasayla gösterilen idari merciler tarafından kullanılmasıdır. Öte yandan Anayasa'nın 123. maddesi uyarınca kuruluş ve görevleri yasayla düzenlenmek durumunda olan idarenin kendi düzenleme yetkisi de yasalarla sınırlı olduğundan, yetki kuralları genişletici yoruma tabi tutulamaz.

5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Yasa'nın 3. maddesinde bitkisel, hayvansal ve mikrobiyolojik kaynaklara, genetik modifikasyon teknolojileri ile başka bir canlı türüne ait bir genin aktarılması ile DNA'sının belli bir bölümünde istenilen değişiklik yapılmış olan gıdalar "genetik modifiye gıdalar" olarak tanımlanmıştır.

Sözü edilen tanım 5179 sayılı Yasa'nın Hükümet Tasarısı'nda yer almamaktadır. Bu tanım, TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu tarafından Tasarıya eklenmiştir. Ayrıca aynı Komisyonun Tasarı'ya eklediği 27. maddede ise genetik modifiye gıdalara ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirlenmesi öngörülmüştür. Bununla birlikte Tasarı'yı "Esas Komisyon" olarak görüşen TBMM Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu "genetik modifiye gıda" tanımını korumakla birlikte, Tali Komisyonun eklediği 27. maddeyi Tasarı metninden çıkarmıştır. Ancak bunun yerine, Tasarının 21. maddesinin sonunda "Ancak, bilimsel yöntemler ve klinik testlerle kanıtlanmış ve Bakanlık tarafından kabul edilen, fonksiyonel gıdalar/özel beyanlı gıdalar ve genetik modifiye gıdalar ile benzeri diğer konulara ilişkin usul ve esaslar, Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir." kuralına yer vermiştir. Tasarının 21. maddesi bu değişiklikler doğrultusunda TBMM Genel Kurulu'nda görüşülerek kabul edilmiştir.

5179 sayılı Yasa'nın değinilen 21. maddesi, gıda maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin etiketlenmesi, reklam ve tanıtımına ilişkindir. Bu çerçevede maddenin ilk iki fıkrasında etiket, reklam ve tanıtımın içeriğine ilişkin kimi yasaklamalar getirilerek, reklam ve tanıtım ile ilgili usul ve esasların yönetmelikle belirlenmesi öngörülmüştür. Bu çerçevede gıdanın etiketinin, reklam ve tanıtımının sahte, yanıltıcı veya gıdanın karakterine, yapısına, özellikle doğasına, özelliklerine, bileşimine, miktarına, dayanıklılığına, orijinine, üretim metoduna göre hatalı bir izlenim yaratacak, gıdanın sahip olmadığı etki ve özelliklere atıfta bulunacak, tüm benzer gıda maddeleri ile aynı özelliklere sahip olduğu halde gıda maddesinin özel karakteristiklerine sahip olduğunu bildiren veya ima eden ifadeleri ve tüketiciyi yanıltacak yazı, resim, şekil ve benzerlerini içermesi yasaklanmıştır.

Maddenin, Yasa'nın 3. maddesinde tanımlanan ve doğal olarak 5179 sayılı Yasa'nın kurallarına bağlı olan "genetik modifiye gıdaları" da kapsadığı açıktır. Buna karşılık yasa koyucu 21. maddenin özellikle ikinci fıkrasında ilgili idareye reklam ve tanıtım ile ilgili usul ve esasları yönetmelikle düzenleme yetkisi vermesine karşılık, aynı maddenin son fıkrasında bilimsel yöntemler ve klinik testlerle kanıtlanmış ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından kabul edilen genetik modifiye gıdaların etiket, reklam ve tanıtımını maddenin birinci fıkrasındaki yasaklardan ayrık tutarak, bunlara ilişkin usul ve esasların da adı geçen Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenmesi esasını kabul etmiştir. Böylece 5179 sayılı Yasa genetik modifiye gıdalardan yalnızca bu nitelikleri bilimsel yöntemler ve klinik testlerle kanıtlanan ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından kabul edilenlerin reklamının yapılmasına, etiketlenmesine ve tanıtılmasına, dolayısıyla üretilmesine, işlenmesine, ithalatına, ihracına, tesciline ve tüketilmesine izin verilmiş olup, bu gıdaların söz konusu işlemlere tabi olacak nitelikteki genetik modifiye gıdalardan olup, olmadığını belirleme yetkisi ise davalı idareye bırakılmıştır.

Bu bağlamda 5179 sayılı Yasa'nın 3. maddesinde "genetik modifiye gıdalar"ın tanımlanmasının, aynı Yasa'nın 21. maddesinin son fıkrasında "bilimsel yöntemler ve klinik testlerle kanıtlanmış ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından kabul edilen genetik modifiye gıdalar"dan söz edilerek bunların etiket, reklam ve tanıtımının, diğer gıdalardan farklı usul esaslara bağlı tutulmasının yanı sıra dava konusu Yönetmeliğin 3. maddesinde ve davalı idarenin itiraz dilekçesinde sözü edilen diğer yasa ve KHK kuralları birlikte değerlendirildiğinde, davalı idarenin genetiği değiştirilmiş organizma ve ürünleri ile genetiği değiştirilmiş organizma ve ürünlerini içeren gıda ve yem maddeleri hakkında karar verme, işleme, ithalat, ihracat, izleme, tescil, etiketleme, kontrol ve denetim ile ilgili usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Açıklanan nedenle, davalı idarenin itirazının kabulü ile yürütmenin durdurulması isteminin kabulü yolundaki kararın kaldırılması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca 2577 sayılı Yasada itiraz aşamasında duruşma yapılmasına ilişkin bir kural yer almadığından davalı idarenin bu istemi kabul edilmeyerek işin esası incelendi, gereği görüşüldü:

Dava, 26.10.2009 günlü, 27388 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Gıda ve Yem Amaçlı Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar Ve Ürünlerinin İthalatı, İşlenmesi, İhracatı, Kontrol Ve Denetimine Dair Yönetmelik"in iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılmıştır.

Danıştay Onuncu ve Onüçüncü Daireleri Müşterek Kurulu 20.11.2009 günlü, E:2009/14646 sayılı kararıyla; dava konusu Yönetmeliğin 3. maddesinde Yönetmeliğe dayanak olarak gösterilen düzenlemelerden sadece 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 10. maddesinin açıkca belirtildiği, diğerlerinde ise açıkca dayanılan maddeler belirtilmeyerek yasa ve kanun hükmünde kararnamelerin adlarının sayılmasıyla yetinildiği, bu düzenlemelerde konunun çerçevesi çizilmeden genel kavramlara yer verildiği ve bu haliyle dava konusu Yönetmeliğin ancak belli kısımlarına dayanak oluşturabilecekleri anlaşıldığından ayrıntılı olarak ilk defa mevzuata konulan düzenlemenin yeterli dayanağını oluşturmayacakları sonucuna varıldığı; gıda ve yem amaçlı genetik yapısı değiştirilmiş organizmalar ve ürünlerinin ithalatı, işlenmesi, ihracatı, kontrol ve denetimi konularında öncelikle bu konuda yasa çıkartılarak esaslarının belirlenip çerçevesinin net olarak çizilmesi gerektiği; çeşitli yasalarda yer alan ancak esası belirlemeyen ve çerçeve çizmeyen genel ifadelerin bazı alanlarda sınırlı düzenleme yapma yetkisi vermekle birlikte dava konusu Yönetmeliğe yeterli hukuki dayanak oluşturmadığı; Ulusal Biyogüvenlik Kanun Tasarısı'nın Bakanlar Kuruluna sunulduğunun davalı idarenin resmi internet sitesinde haber olarak yer almasının da, Yönetmelikle düzenlenen hususların bu konuda çıkartılacak yasa ile düzenlenmesi gerektiğinin göstergesi olduğu gerekçesiyle dava konusu Yönetmeliğin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir.

Davalı idare, bu karara itiraz etmekte ve kaldırılmasını istemektedir.

İnsan yaşamı ve sağlığı, hayvan sağlığı ve refahı, tüketici çıkarları ve çevrenin en üst düzeyde korunması için genetiği değiştirilmiş organizma ve ürünleri ile genetiği değiştirilmiş organizma ve ürünlerini içeren gıda ve yem maddeleri hakkında karar verme, işleme, ithalat, ihracat, izleme, tescil, etiketleme, kontrol ve denetim ile ilgili usul ve esasları belirlemek amacıyla yürürlüğe konulan dava konusu Yönetmelik, tohumluklar dışındaki genetiği değiştirilmiş organizma ve ürünleri içeren gıda ve yem maddeleri hakkında karar verme, işleme, ithalat, ihracat, izleme, tescil, etiketleme, kontrol ve denetim ile ilgili düzenlemeleri kapsamakta; Sağlık Bakanlığınca ruhsat veya izin verilen ürünler ise Yönetmeliğin kapsamı dışında bulunmaktadır.

Yönetmeliğin; 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 10. maddesi, 441 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulu Hakkında Kanun,1734 sayılı Yem Kanunu ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanmasına Dair Kanuna dayanılarak hazırlandığı, 3. maddesinde belirtilmekte; öte yandan 4.maddesinde, yönetmelikte geçen tanımlar; 5.maddesinde, genel hükümler, zorunluluklar ve yasaklar; 6.maddesinde, izin koşulları; 7.maddesinde, "komite" nin oluşturulması; 8.maddesinde, komitenin görev ve yetkileri; 9. maddesinde, GDO'lu ürünün komite tarafından değerlendirilmesi amacıyla gen sahibi tarafından yapılacak başvuru; 10.maddesinde, maddede belirtilen konularda çalışmalar yapmak üzere çalışma grupları kurulabilmesi; 11. maddesinde, GDO'lu ürünün ithalatı; 12.maddesinde, GDO'lu ürünlerin işlenmesi ve depolanması; 13.maddesinde, GDO'lu ürünün ihracatı; 14.ve 15. maddelerinde, GDO'lu gıdaların ve yemlerin etiketlenmesi; 16.maddesinde, GDO'lu ürünlerin ithal veya ihracından son tüketiciye ulaşana kadar izlenmesi; 17.maddesinde, denetim ve kontrol; 19.maddesinde, bu yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında uygulanacak idari yaptırımlar düzenlenmiştir.

Amacı, kapsamı ve düzenleme alanına yukarıda yer verilen Yönetmeliği, hazırlama ve yürürlüğe koyma konusunda davalı idarenin yasal dayanağının bulunup bulunmadığının öncelikle değerlendirilmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlığın çözümü için idarenin düzenleme yetkisinin kapsamı ve bu bağlamda idarenin özerk ve türev düzenleme yetkisi üzerinde durulmalıdır. İdarenin düzenleme yetkisinin dayanağını Anayasa'nın muhtelif maddelerinde bulmak hukuken olanaklıdır. Anayasa'nın 8. maddesinde "yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu tarafından Anayasa'ya, kanunlara uygun olarak yerine getirilir.", 113. maddesinin birinci fıkrasında "Bakanlıkların kurulması, kaldırılması görevleri, yetkileri ve teşkilatı kanunla düzenlenir", 115. maddesinde "Bakanlar Kurulu, kanunun uygulanmasını göstermek veya emrettiği işleri belirtmek üzere, kanunlara aykırı olmamak ve Danıştayın incelemesinden geçirilmek şartıyla tüzükler çıkarabilir. Tüzükler, Cumhurbaşkanınca imzalanır ve kanunlar gibi yayımlanır." , 124. maddesinde "Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanacağı kanunda belirtilir." ve 107. maddesinde "Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğinin kuruluşu, teşkilat ve çalışma esasları, personel atama işlemleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir." yolunda yer alan hükümler idarenin özerk ve türev düzenleme yetkisinin Anayasal dayanağını oluşturmaktadır.

Anayasa'nın 8. maddesinin yürütmeyi aynı zamanda "yetki" olarak da tanımlamış olması idarenin düzenleme yetkisinin niteliği üzerinde duraksama yaratmışsa da, özerk düzenleme yetkisinin sadece Anayasa'nın 107. maddesinde öngörülen istisnai duruma ilişkin bulunduğu, idarenin düzenleme yetkisinin aslında ikincil, türev nitelikte olduğu hususunda bugün için bir duraksama bulunmamaktadır. Anayasa'ya göre idare düzenleme yetkisini yasalar çerçevesinde ve yasalara uygun olarak kullanmak zorundadır.

İdareler, yasada dayanağı bulunmak ve üst hukuk kurallarına aykırı olmamak kaydıyla görev alanlarıyla ilgili her konuyu yönetmeliklerle düzenleyebilirler. Ancak "münhasır kanun alanı" olarak da ifade edilen tamamen yasa konusu olan (temel hak ve özgürlüklerin kısıtlanması gibi) bazı alanların yönetmelikle düzenlenemeyeceği kuşkusuzdur. Burada "yasal dayanak" ilkesi üzerinde ayrıca durulmasına gerek görülmüştür. İdarenin düzenleme yetkisinin yasalara göre ikincil, türev niteliğinde bir yetki olduğu hususuna yukarıda yer verilmiştir. Ancak, bir konunun yönetmelikle düzenlenebileceği yasada ayrıca belirtilmemiş olsa bile idare o konuda yönetmelik çıkarabilir. Nitekim, 1961 Anayasa'sının yürürlükte olduğu zamanda verilmekle beraber bugün için de geçerliliğini koruyan Danıştay Sekizinci Dairesinin 3.2.1972 günlü, E:1971/471, K:1972/357 sayılı kararında da; "Anayasa'nın 113. maddesi Bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarma yetkisi tanıdığına göre, kanunda açıkça yönetmelikle düzenleneceği belirtilmemiş olsa bile bir konunun, kanunun uygulamasını sağlamak üzere ve kanuna aykırı olmamak şartıyla yönetmeliğe konu teşkil etmesinde Anayasa'ya ve hukukun genel kurallarına aykırılığın söz konusu olamayacağı aşikardır." denilmektedir.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlığa bakıldığında davalı idarenin dava konusu alanı yönetmelikle düzenleme konusunda yasal dayanağının bulunup bulunmadığının ve bu alanın davalı idarenin görev alanı içinde olup olmadığının irdelenmesi gerekmektedir.

441 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin, Bakanlığın görevlerini düzenleyen 2. maddesinin (d) bendinde "Gıda ve diğer tarım ve hayvancılık ürünlerinin kalite ve standartlara uygun olarak üretimi, işlenmesi, korunması, pazarlanması ve değerlendirilmesini temin ve düzenlemek için gerekli kontrol sistemi ve kuruluşlarını tesis etmek, işletmek ve bu konularda çiftçinin teşkilatlanmasında yardımcı olmak,"; (f) bendinde "Halkın gereği gibi bilgilenmesini sağlamak

ve tüketim taleplerini karşılamak için ihtiyaç duyulan çalışmaları yapmak, ihracat imkanlarını geliştirmek üzere bitkisel üretim ve hayvancılıkta verimliliği artırıcı tedbirleri almak ve üretimi çeşitlendirmek"; (j) bendinde ise "Gıda konularında araştırmalar yapmak, pilot tesisler kurmak, gıda kontrolüne yardımcı olmak, diğer kuruluşlarla işbirliği içinde Türk Gıda Kodeksinin hazırlanması ve uygulamasını gerçekleştirmek, gıda ve yem sanayi ürünlerinin belirlenmiş esaslara uygunluğunu denetlemek, 1734 sayılı Yem Kanunu ile verilen işleri yapmak, yem tescil ve kontrol hizmetlerini yürütmek" düzenlemesine yer verilerek Bakanlığın görevleri sayılmış; davalı idarenin anahizmet birimleri arasında yer alan Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünün görevlerini düzenleyen 10. maddesinin (c) bendinde "Gıda standartları ve kalite kontrol hizmetleri için temel prensip ve kriteleri belirlemek, duyurmak, uygulamalarını denetlemek, Türk Gıda Kodeksini hazırlamak, mecburi uygulanan standartların kontrolünü yapmak ve ilgili mevzuatla verilen tohumluk, fide, fidan ve benzeri girdilere ilişkin kontrol ve düzenleme esaslarını belirlemek, duyurmak, bunların uygulamalarını denetlemek", Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğünün görevlerini düzenleyen 12. maddenin (b) bendinde ise "Gıda standartları ve kalite kritelerini tesbit etmek, yeni tesisler kurmak ve gıda konularında araştırmalar yapmak" hükümlerine yer verilmiştir.

1734 sayılı Yem Kanunu'nun 5. maddesinin ikinci fıkrasında "Hangi yemlerin beyan veya tescile tabi olacağı Tarım Bakanlığınca tayin ve ilan olunur"; 6. maddesinde "Tescile tabi olan yemlerin, ticarete arz edilebilmesi için önceden Tarım Bakanlığına tescil ettirilmesi mecburidir. Tescil ile ilgili esaslar yönetmelikte gösterilir"; 7. maddesinin ikinci fıkrasında "Bu gibi işletme ve kısımların tabi olacağı asgari teknik, sağlık şartları yönetmelikte gösterilir"; 8. maddesinde "Bu Kanunun kapsamına giren yemlerin ihraç ve ithali ilgili Bakanlıkların mütalası alınmak suretiyle Tarım Bakanlığının iznine tabidir" hükümleri öngörülmüştür.

Ürünlerin piyasaya arzı, uygunluk değerlendirilmesi, piyasa gözetimi ve denetimi ile bunlarla ilgili olarak yapılacak bildirimlere ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla kabul edilen 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun'un; ürünlerin piyasaya arz koşullarını üretici ve dağıtıcıların yükümlülüklerini, uygunluk değerlendirme kuruluşlarını, onaylanmış kuruluşları, piyasa yönetimi ve denetimini, ürünün piyasaya arzının yasaklanmasını, toplatılmasını, bertarafını ve bunlarla ilgili olarak yapılacak bildirimleri kapsadığı anlaşılmaktadır.

Gıda güvenliğinin sağlanması için yürürlüğe konulan 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkındaki Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde "Genetik modifiye gıdalar: Bitkisel, hayvansal ve mikrobiyolojik kaynaklara, genetik modifikasyon teknolojileri ile başka bir canlı türüne ait bir genin aktarılması ile DNA'sının belli bir bölümünde istenilen değişiklik yapılmış olan gıdalar" olarak tanımlanmış; 21. maddesinin son paragrafında ise "Ancak bilimsel yöntemler ve klinik testlerle kanıtlanmış ve Bakanlık tarafından kabul edilen, fonksiyonel gıdalar/özel beyanlı gıdalar ve genetik modifiye gıdalar ile benzeri diğer konulara ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir." kuralına yer verilmiştir.

5488 sayılı Tarım Kanunu'nun "Biyolojik çeşitlilik, sentetik kaynakların korunması ve biyogüvenliğin sağlanması" başlıklı 10. maddesinde "Bakanlık biyolojik çeşitliliğin, sentetik kaynakların ve ekosistemlerin korunması ve geliştirilmesine ilişkin araştırmalar yapar veya yaptırır. Biyoteknolojik yollarla ve/veya çeşitli ıslah metotları kullanılarak elde edilen ürünlerin fikri mülkiyet hakları kapsamında korunması, kaydı, tescili, üretimi, tüketimi, gıda olarak kullanım, ihracatı ve ithalatı hakkında ilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınmak suretiyle gerekli düzenlemeleri yapar" kuralı yer almıştır.

Değinilen Yasa hükümlerinin birlikte incelenip değerlendirilmesinden; gıdayı, tarımı insan sağlığını, hayvancılığı ve çevreyi doğrudan ilgilendiren bu konuda davalı idarenin, genetiği değiştirilmiş organizma ve ürünleri ile genetiği değiştirilmiş organizma ve ürünleri içeren gıda ve yem maddeleri ile ilgili olarak Yönetmelikle düzenleme yapma yetkisine sahip olduğu görülmektedir.

Ancak, bu alanda düzenleme yapma yetkisine sahip olan idarenin, bu yetkisini kullanırken sadece yasayla düzenlenebilecek alanlara müdahale edip etmediğinin, yetkisini üst hukuk kurallarına uygun olarak kullanıp kullanmadığının saptanmasının dava konusu Yönetmeliğin iptali istenilen maddelerine yönelik olarak yapılacak bir inceleme sonucu ortaya çıkacağı açıktır.

Bu itibarla, Danıştay Onuncu ve Onüçüncü Daireleri Müşterek Kurulunca dava konusu Yönetmeliğin maddeleri incelenerek yürütmenin durdurulması istemi hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, yukarıda belirtilen hususlar göz önüne alınarak yürütmenin durdurulması istemi hakkında yeniden bir karar verilmek üzere, davalı idare itirazının KABULÜNE, 24.12.2009 gününde oyçokluğu ile karar verildi.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu

K A R Ş I O Y

X- Yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun değişik 27. maddesinde öngörülen koşulların bakılan uyuşmazlıkta gerçekleştiği anlaşıldığından, yürütmenin durdurulmasına ilişkin Daire kararına yapılan itirazın reddi gerektiği oyuyla, karara karşıyız

GDO'LAR KONUSUNDA BİLGİ KİRLİLİĞİNİ KİM YARATIYOR?

2009-12-17T07:51:00.002+02:00

BASIN DUYURUSU- 17 Aralık 2009

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından hazırlanmış olan “Sorularla GDO Gerçeği” isimli broşürün yaklaşık 5 milyon kişiye internet yoluyla gönderilmesine devam ediliyor. Broşürün amacı kamuoyunda oluşan bilgi kirliliğinin giderilmesi! Ancak, broşür incelendiğinde bilgi kirliliğinin artarak devam ettiği görülmektedir.

Broşürde Bakanın hitap bölümünde, 26 Ekim 2009 tarihli GDO Yönetmeliğinin yürütmesini Danıştay’ın 3 Aralık 2009 tarihinde durdurması konusu da bilgi kirliliğinden etkilenmiş olabileceği ile ilişkilendirilmektedir. Son derece yersiz bu saptama ile kamuoyunun kafası bir kez daha karıştırılmaya çalışılmaktadır!

Yönetmeliğin yayımlandığı ilk günden itibaren GDO’ya Hayır Platformu öncelikle Biyogüvenlik Yasası’nın çıkması gerektiğini, yönetmeliğin “dayanak” kısmında yer alan hiçbir yasanın dayanak oluşturmayacağını, bu kısımda yer alan iki yasanın GDO tarımı daha yeryüzünde başlamadan önce çıkmış olduğunu, dayanakta yer alan yasaların GDO’lar konusunda herhangi bir düzenlemeyi içermediklerini belirtmiştir. Danıştay son derece haklı olarak yasa ile düzenlenmesi gereken bir alanın yönetmelikle düzenlenmeye çalışılmasının Anayasa’ya aykırılık içerdiğini belirtmiştir.

Bakanlık, bu durum karşısındaki savunmasını broşürde, Biyogüvenlik Yasası çıkarılıncaya kadar oluşacak boşluğu yönetmelik ile doldurmak şeklinde açıklamaktadır. Platformumuzun bileşeni TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası 1998’den beri, GDO’ya Hayır Platformu kurulduğu 2004’ten beri ülkemize GDO’ların girdiğini, bunun önlenebilmesi için gerekli yasal düzenlemelerin yapılması gerektiğini AKP hükümetinden istemektedir. 2010 yılına gireceğimiz bu güne kadar herhangi bir adım atmadan konunun alelacele bir yönetmelikle ve son derece eksik bir şekilde düzenlenmeye çalışılmasını hiçbir şekilde doğru ve inandırıcı bulmuyoruz.

Broşürde GDO’lar, “Klasik melezleme yöntemleri ile gen değişimi mümkün olmayan türler arasında, biyolojik metotlarla gen transferi yapılan organizmalara denir.” şeklinde tanımlanmaktadır. Bu tanımlama AB’nin 2001/18 EC Direktif’inde “İnsan hariç olmak üzere, genetik materyali doğal yolla gerçekleşemeyecek şekilde değiştirilmiş organizmadır.” şeklinde tanımlanmaktadır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta GDO’lardaki gen değişimini doğanın yapmadığı, ancak laboratuarlarda ileri teknolojiler kullanılarak gerçekleşebildiğidir. Melezlemeyi doğa da yapabilmekte aynı türler birbirini dölleyebilmektedir. İleri teknolojiler kullanılarak yapılan aktarımlarda ise bir toprak bakterisinin geni tohuma aktarılarak bitki yabancı ot ilaçlarına dayanıklılık kazanmakta ya da topraktaki bir bakterinin zehir üreten geni tohuma aktarılarak bitki tüm dokularında bu zehiri üreterek haşerelere karşı direnç göstermektedir. Doğa hiçbir zaman o bakterinin genini o bitkiye aktarmamaktadır.

Bilgi kirliliğini önlemek amacıyla hazırlanmış broşürde İspanya, Çek Cumhuriyeti, Romanya, Portekiz, Polonya, Almanya ve Slovakya’da GDO’lu mısır yetiştirildiği bilgisi yer almaktadır. Bu ülkelerden Almanya Nisan 2009 itibarıyla GDO’lu mısır üretimini yasaklamış olup listeden çıkarılmalıdır. Ayrıca belirtmek gerekirse, tüm Avrupa’da (sadece birkaç AB ülkesinde GDO’lu tohumla üretim yapılmaktadır) 2005 yılında 165 bin hektar olan GDO ekim alanı 2008 yılında 107 bin hektara gerilemiştir. Avrupa halkının %71’i GDO’lu gıdalar tüketmek istememektedir.

Danıştay’ın durdurduğu yönetmelikle ilgili olarak AB mevzuatı ile uyumlu olduğu belirtilmektedir. Bu kapsamda gıdanın içindeki GDO oranının binde 1 bile olsa halkın ne yediğini bilme hakkı çerçevesinde bu oranın belirtileceği ön plana çıkarılmaktadır. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından ilk çıkarılan 26 Ekim 2009 tarihli yönetmelikte böyle bir uygulamaya yer verilmezken, binde dokuzun altı etiketlenmeye bile gerek görülmezken, olmayan şeyi yazmanın bilgi kirliliğine yol açacağı belirtilirken, GDO’ya Hayır Platformu’nun vatandaşın bilme hakkı olduğu, AB’de değil binde 9 milyarda 9 oranında GDO bulunsa bile gıdanın GDO’lu olarak etiketlendiği, GDO içermeyen ürünlerin ise GDO’suz diye etiketlendiği (ilk yönetmelikte GDO’suz yazmak yasaktı) konularında yaptığı kamuoyu bilgilendirmelerinin 20 Kasım 2009 tarihli yönetmelik değişikliğine yansıdığı görülmektedir. Platformumuzun başarısının Bakanlığın övünç kaynağını oluşturduğunu görmek bizleri de sevindirmektedir.

Bakanlığın sürekli GDO mevzuatımızın AB mevzuatı ile uyumlu olduğundan bahisle binde 9 eşik değer üzerinden örnek vermesi konusunda da bazı yanılgılar bulunmaktadır. Gerek gıda gerekse yemde GDO’suz üretim yapan üreticinin ürününe kazara bir GDO bulaşması söz konusu ise ya da teknik bir nedenle bulaşma olmuş ise üreticiyi korumak amacıyla binde 9 eşik değer uygulaması yapılmaktadır. AB ülkelerinde içinde GDO kullanılan gıdalar oranına bakılmaksızın doğrudan “GDO’ludur” şeklinde etiketlenmektedir. Bu yönüyle yönetmelikteki binde 9 uygulama mantığı ve halka anlatılış şekli AB ile uyum sağlamamaktadır. Uyarılarımızın sadece bir kısmı 20 Kasım 2009 tarihli yönetmelik değişikliğinde yer almıştır.

Bakanlık broşüründe GDO’ların yemler vasıtasıyla hayvanların etine, sütüne ve yumurtasına geçmediği, Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’nin (EFSA) bilimsel araştırma sonuçlarının da bu doğrultuda çıktığı için bu tür hayvansal ürünlere GDO etiketi konmadığı belirtilmektedir. EFSA’nın güvenilirliği ve doğruluğu bizzat AB ülkelerinin birçoğunda tartışılırken, bu kurumun görüşlerinin ve yeterince araştırma yapılmamış olan bu yaşamsal konunun doğru kabul edilip bu broşüre eklenmesini Bakanlığın büyük bir sorumluluk altına girmesi şeklinde yorumluyoruz.

Broşürde Bakanlığın bir diğer övünç kaynağı olarak antibiyotik direnç genli GDO’ların da yasaklandığının gösterilmesi de GDO’ya Hayır Platformumuzun 5 yıldır bu konudaki ısrarından kaynaklanmaktadır.

GDO’ya Hayır Platformu geçmişte olduğu gibi gelecekte de GDO konusunda halkımızın, çiftçimizin ve doğanın korunmasından yana mücadelesini bilgiye dayalı bir şekilde devam ettirecektir.

Kamuoyuna saygıyla sunarız.

GDO’YA HAYIR PLATFORMU